Πριν από χρόνια κάποιος είχε ρωτήσει τη Μάργκαρετ Μιντ ποιο είναι το αρχαιότερο σημάδι πολιτισμού: η διακεκριμένη Αμερικανίδα ανθρωπολόγος δεν αναφέρθηκε σε κάποιο τεχνούργημα, όπλο ή λατρευτικό αντικείμενο, αλλά σε ένα μηριαίο οστό 15.000 ετών που είχε σπάσει κι έπειτα συγκολληθεί.
Σ’ εκείνο τον προϊστορικό κόσμο, εάν έσπαγες το πόδι σου, ούτε να κυνηγήσεις για να φας μπορούσες ούτε να αμυνθείς από τα σαρκοβόρα, συνεπώς πέθαινες. Το ότι κάποιος θεράπευσε το σπασμένο πόδι αυτού του ανθρώπου, το ότι του παραστάθηκε, τον προστάτευσε και τον τάιζε μέχρι κυριολεκτικά να σταθεί στα πόδια του, είναι, για τη Μιντ, το πρώτο σημάδι πολιτισμού. Αρα πολιτισμός είναι πρωτίστως η παροχή βοήθειας και περίθαλψης στα μέλη της κοινωνίας που έχουν ανάγκη.
Από την άλλη, η Μάργκαρετ Θάτσερ είχε πει πως δεν υπάρχει κοινωνία, υπάρχουν μόνο άτομα. Η πρωτόγονη κοινότητα των τρωγλοδυτών, που φρόντισε τον άνθρωπό της, ήταν πιο πολιτισμένη από τη βαρόνη, την πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας, σύμφωνα με τη Μιντ τουλάχιστον. Ο φιλελευθερισμός, αυτός ο κυριλέ φερετζές που κρύβει το άγριο ρύγχος του καπιταλισμού, λέει, με δυο λόγια, ένα πράγμα: όλα έχουν μια τιμή, όλα πουλιούνται και αγοράζονται, όπως η Παιδεία ή η Δημόσια Υγεία.
Συνεπώς εάν έχεις λεφτά ζεις, αλλά εάν δεν έχεις, ψοφάς άθλια, αφρόντιστος, σε ένα ράντζο σε κάποιον νοσοκομειακό διάδρομο, με το χειρουργείο σου προγραμματισμένο για κάμποσους μήνες μετά, παρ’ όλο που μπορεί να έχεις πληρώσει μια ολόκληρη ζωή με τους φόρους σου γι’ αυτήν ακριβώς τη στιγμή που έχεις απόλυτη ανάγκη τις δομές της Δημόσιας Υγείας. Αυτή είναι η ουσία του αντικοινωνικού νέου νόμου της κυβέρνησης Μητσοτάκη για την Υγεία, που δυναμιτίζει το Εθνικό Σύστημα Υγείας εμπορευματοποιώντας απολύτως το δημόσιο αγαθό της περίθαλψης.
Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας αναφέρει πως ο όρος «περίθαλψη», που είναι σε χρήση από τα μεσαιωνικά χρόνια, σημαίνει την παροχή βοήθειας, φροντίδας (υγειονομικής) ή την περιποίηση κάποιου. Κοινωνική περίθαλψη είναι εκείνος ο τομέας κρατικής πολιτικής με αντικείμενο την ανακούφιση σε ιατροφαρμακευτικό, οικονομικό ή άλλο επίπεδο των λιγότερο ευνοημένων πολιτών. «Περιθάλπω», εκτός από την παροχή ιατρικής βοήθειας σε οργανωμένη μονάδα όπως είναι το νοσοκομείο, σημαίνει «προσφέρω προστασία και βοήθεια σε όποιον έχει ανάγκη».
Το ρήμα, που δίνει και την «περίθαλψη», παράγεται από τα «περί+θάλπω», όπου το «θάλπω», που πιθανώς να συνδέεται ετυμολογικά με το αρχαίο επίθετο «θαλυκρός» (θερμός, φλέγων), σημαίνει «μεταδίδω ήπια και ευχάριστη ζέστη», «ζεσταίνω», «θερμαίνω». Από το ρήμα παράγεται το «θάλπος» και η «θαλπωρή», η αίσθηση της ζεστασιάς και της ασφάλειας και μεταφορικά η ατμόσφαιρα της εγκαρδιότητας και της τρυφερότητας.
Φυσικά, η λαίλαπα της ιδιωτικοποίησης των πάντων προς όφελος του κεφαλαίου έχει ψυχράνει, έχει αποψιλώσει όλες αυτές τις λέξεις από τα βιοτικά νοήματά τους, από το αντίκρισμα που έχουν στην πραγματική ζωή.
Αυτή η ψυχοκοινωνική νόσος, του να αποτιμάς τα πάντα σε χρήμα και να θέτεις ως μοναδικό σκοπό της ζωής σου τη συσσώρευσή του εις βάρος των άλλων, δεν θα μπορούσε να βρίσκεται πιο μακριά από την ίδια την ουσία του ανθρωπιστικού πολιτισμού, όπως την εξέφρασε η Μάργκαρετ Μιντ, και πιο κοντά στη στεγνή, παγωμένη ψυχή της Μάργκαρετ Θάτσερ. Και της ελληνικής Δεξιάς, φυσικά, που από το 1983, όταν εγκαθιδρύθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας από τον Γιώργο Γεννηματά, δεν έπαψε να το αντιστρατεύεται και να το υπονομεύει.
? «Οι πρίγκιπες και οι κυβερνήσεις είναι, μακράν, τα πιο επικίνδυνα στοιχεία σε μια κοινωνία»
Νικολό Μακιαβέλι
