Ενώ αργά χθες το βράδυ (την ώρα που γραφόταν αυτό το κείμενο) αναμενόταν το αποτέλεσμα της επανασυζήτησης στην ολομέλεια της Βουλής σχεδίου νόμου για συνταγματική τροποποίηση, ώστε να επισπευσθούν (κατά πώς συμφέρει τα συντηρητικά κόμματα που την ελέγχουν) οι εκλογές στο Περού, η νέα πρόεδρος Ντίνα Μπολουάρτε και η κυβέρνησή της εμμένουν να αγνοούν την κοινωνική διαμαρτυρία, ποινικοποιώντας τις διαδηλώσεις.
Μετά την απόπειρα του προέδρου Πέδρο Καστίγιο να διαλύσει μια Βουλή η οποία επέβαλε την ακυβερνησία και την απόφαση της τελευταίας να τον καθαιρέσει, οδηγώντας τον στη φυλακή, στις 7 Δεκεμβρίου, αυτό που ζητούν οι ξεσηκωμένοι είναι την άμεση προκήρυξη εκλογών.
Νέα δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Ερευνών του Περού, την περασμένη εβδομάδα, κατέδειξε πως το 83% του πληθυσμού εξακολουθεί να ζητά πρόωρες εκλογές «εδώ και τώρα», ένα 80% απορρίπτει τη δράση της Βουλής (έναντι 15% που την εγκρίνει) και το 71%, αψηφώντας την καταστολή, θα συμμετείχε σε πορείες ή διαδηλώσεις, για να επισπευστεί το στήσιμο της κάλπης. Μόνο το 27% επικροτεί που η 60χρονη δικηγόρος ανέλαβε την προεδρία του Περού, ενώ το 46% εκτιμά πως, αν παραμείνει στο αξίωμα, τα πράγματα θα επιδεινωθούν (έναντι 17% που πιστεύει ότι θα βελτιωθούν). Οσο για την περουβιανή δημοκρατία, το 80% είναι δυσαρεστημένο (50%) ή πολύ δυσαρεστημένο (30%) με τη λειτουργία της.
Η Βερόνικα Μεντόσα, του κεντροαριστερού κόμματος Νέο Περού, σε συνέντευξή της τόνισε πως «με μια Βουλή απαξιωμένη, η Μπολουάρτε έθαψε τάχιστα την όποια νομιμοποίησή της με τη μιλιταριστική και κατασταλτική λογική που υιοθέτησε. Η άμεση προκήρυξη εκλογών εξακολουθεί να είναι η πρώτη θεσμική απάντηση σε αυτή την κρίση, αυτό που θα επέτρεπε να αποκλιμακωθεί κάπως αυτή η σύγκρουση. Αλλά είναι σαφές πως ούτε η Βουλή ούτε η κυβέρνηση έχουν πραγματική βούληση να προχωρήσουν σε αυτό το βήμα».
Απορρίπτοντας κάθε πιθανότητα να παραιτηθεί, η Μπολουάρτε κατέβασε τον στρατό στους δρόμους και κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρη τη χώρα για 30 ημέρες. Τη δε Παρασκευή κατέθεσε σχέδιο νόμου για να γίνουν οι εκλογές τον Δεκέμβριο του 2023 (επικαλούμενη νομικές διαδικασίες που δεν επιτρέπουν να γίνουν νωρίτερα). Πρόταση που ωστόσο δεν εγκρίθηκε στην ολομέλεια της Βουλής, συγκεντρώνοντας μόλις 49 υπέρ, έναντι 25 κατά και 33 αποχές. Χθες, θα γινόταν μια κρίσιμη δεύτερη σχετική συζήτηση και ψηφοφορία.
Η Αριστερά θέλει να γίνουν οι εκλογές τον Απρίλιο του 2023 (καταθέτοντας χρονοδιάγραμμα που τo επιτρέπει τηρώντας τις συνταγματικές προβλέψεις), ενώ τμήμα της επιμένει να στηθεί μαζί και κάλπη για να αποφανθούν οι πολίτες αν θέλουν να υπάρξει Συντακτική Συνέλευση, για να αλλάξει το Σύνταγμα του πρώην δικτάτορα Φουχιμόρι. Αίτημα που αποτελεί «κόκκινο πανί» για τη Δεξιά, διχασμένη επιπλέον (ώς χθες τουλάχιστον, πριν από τη σχετική ψηφοφορία) για το αν συμφέρει να γίνουν οι εκλογές στα τέλη του 2023 ή τον Απρίλιο του 2024. Αλλά, κυρίως, εμμένοντας να εγκριθεί παράλληλα και η δυνατότητα της απεριόριστης διαδοχικής επανεκλογής των βουλευτών. Κάτι που με δημοψήφισμα καταργήθηκε το 2018, ακριβώς επειδή οι πολίτες δεν εμπιστεύονται όσους καταλαμβάνουν έδρες απλώς για να διαιωνιστούν στην εξουσία.
Ανυποχώρητοι στην καταστολή
«Εδώ και κάποιες μέρες, κάποιοι κακοί, πολύ κακοί Περουβιανοί, έχουν προσπαθήσει να φέρουν το χάος στο αγαπημένο μας Περού…», δήλωσε ο Μανουέλ Γκόμες ντε λα Τόρες, με την ιδιότητά του ως επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων. Προσφέροντας έτσι τη δική του «ανάλυση» της βίας που γνωρίζει η χώρα και του ποιοι φταίνε για τα πάντα, ακόμη και για τους 21 νεκρούς που καταγράφηκαν ώς τη στιγμή που μιλούσε (26 έφτασαν τη Δευτέρα).
Οι δηλώσεις του έγιναν το Σάββατο, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου που έδωσε η διορισμένη πρόεδρος, Ντίνα Μπολουάρτε, για να παρουσιάσει τα πεπραγμένα της κυβέρνησής της, δικαιολογώντας απόλυτα την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων. «Μια συνέντευξη που απλώς επιβεβαίωσε τη σκοπούμενη ατιμωρησία, επανέλαβε τις επιθέσεις κατά οποιασδήποτε έκφρασης της Αριστεράς (ακόμη και της πιο μετριοπαθούς), στιγματίζοντας την κοινωνική διαμαρτυρία ως “βία και τρομοκρατία”», σύμφωνα με τον αναλυτή Κάρλος Νοριέγα στην Página12.
Παρά τις προσπάθειες εκφοβισμού, οι διαδηλωτές δεν υποχωρούν. Το Μέτωπο Προάσπισης του Λαού του Αγιακούτσο, μαζί με κοινωνικές, ιθαγενικές και αγροτικές οργανώσεις κήρυξαν από χθες μια νέα γενική απεργία, ζητώντας το κλείσιμο του Κογκρέσο. Αρκετές περιφερειακές οδοί στον Νότο εξακολουθούν να είναι κλειστές από τους διαδηλωτές, ιδίως στις νότιες επαρχίες. Ομάδες αξιωματικών, οπλιτών και τεχνικών του στρατού στην περιοχή του VRAEM (η κοιλάδα ανάμεσα στους ποταμούς Απουρίνακ, Ενε και Μαντάρο) με ανακοίνωσή τους ξεκαθάρισαν πως δεν θα υπακούσουν «σε εντολές της σφετερίστριας Ντίνα Μπολουάρτε ούτε σε αποφάσεις που στρέφονται κατά της ανθρώπινης ζωής».
Στο μεταξύ, ο Καστίγιο θα παραμείνει προφυλακισμένος για άλλους 18 μήνες, ώς τον Ιούνιο του 2024, έπειτα από απόφαση του δικαστή που τον διερευνά με την κατηγορία της συνωμοσίας και στάσης, εκτιμώντας πως υπάρχει κίνδυνος να φυγαδευτεί από τη χώρα. Πριν από τη σύλληψή του είχε επικοινωνήσει με τον πρόεδρο του Μεξικού, Λόπες Ομπραδόρ, για να του χορηγήσει άσυλο, αλλά δεν πρόλαβε να φτάσει στη μεξικανική πρεσβεία της Λίμα. Το Μεξικό πρόσφερε, επίσης, άσυλο στη σύζυγο του Καστίγιο, Λίλια Παρέδες, και τα δυο τους παιδιά αλλά και «όλους όσοι νιώθουν κυνηγημένοι στο Περού».
Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί τόσο, ώστε, χθες, αναμενόταν η άφιξη στη χώρα μιας αποστολής της Διαμερικανικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Κι ενώ ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για όσα διαδραματίζονται στη χώρα, η περουβιανή προεδρία τουίταρε πως ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Αντονι Μπλίνκεν, που είχε συνομιλίες την Παρασκευή με την Μπολουάρτε «επανέλαβε τη στήριξη των ΗΠΑ στην κυβέρνηση της οποίας ηγείται», σα να μη συμβαίνει τίποτα. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Νεντ Πράις, ο Μπλίνκεν «ενθάρρυνε τις πολιτικές αρχές και τους θεσμούς του Περού να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους, για να προωθηθούν αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και να προστατευθεί η δημοκρατική σταθερότητα». Αγνωστο ποιες μεταρρυθμίσεις εννοεί….
