Αν μη τι άλλο, αυτό που απέδειξαν περίτρανα τα μέλη των KlimaSeniorinnen που βρέθηκαν στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα ήταν ότι τα ηλικιακά στερεότυπα για τον ακτιβισμό μπορούν να σπάσουν. Ο λόγος για τις γυναίκες άνω των 64 ετών από την Ελβετία, οι οποίες μέσω της οργάνωσής τους, Climate Seniors Association, έχουν προσφύγει ενάντια στην ελβετική κυβέρνηση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, διεκδικώντας την ανάληψη δράσης από την κυβέρνηση της χώρας τους ενάντια στις κλιματικές αλλαγές («Ακούραστες ακτιβίστριες ετών 73, πρωτοπόρες στη μάχη για το κλίμα», «Εφ.Συν.», 22/1/2023).
Οι KlimaSeniorinnen φιλοξενήθηκαν στη χώρα μας από το ελληνικό γραφείο της Greenpeace και την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) με αφορμή την προσφυγή τους, που αναμένεται να εκδικαστεί την άνοιξη του 2023, και ήρθαν σε επαφή με το ελληνικό κοινό κατά τη διάρκεια ανοιχτής εκδήλωσης που διοργάνωσαν με θέμα «Κλιματικό κίνημα – ανθρώπινα δικαιώματα – ευάλωτες κοινωνικές ομάδες» στο Ινστιτούτο Γκαίτε, την οποία παρακολούθησε διά ζώσης αλλά και online μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης οι κυρίες Wydler-Wälti και Steiner αναφέρθηκαν στην οργάνωσή τους και τον αγώνα τους για κλιματική δράση και εξήγησαν πώς αποφάσισαν το 2016 να καταθέσουν προσφυγή κατά της κυβέρνησης λόγω ελλιπούς δράσης με στόχο να προστατεύσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τονίζοντας ότι οι ηλικιωμένες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο από τις επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών.
Συνέχισαν λέγοντας πως αφού εξάντλησαν όλα τα ένδικα μέσα στη χώρα τους, κατέληξαν πως η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ήταν μονόδρομος. Στην πορεία αυτή η Greenpeace υπήρξε πάντα δίπλα τους, σημείωσαν, παρέχοντας οικονομική υποστήριξη αλλά και τεχνογνωσία επί του θέματος.
Αναμένοντας την απόφαση
Πλέον οι ακτιβίστριες αναμένουν την τελική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και ευελπιστούν ότι αυτή θα αποτελέσει «σταθμό» για τις κλιματικές πολιτικές σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και όχι μόνο στην Ελβετία. Πάντως οι ίδιες επισήμαναν πως «…ήδη η προσφυγή μας έχει αυξήσει την ευαισθητοποίηση για το συγκεκριμένο θέμα διεθνώς και πολίτες σε άλλες χώρες προχωρούν σε προσφυγές με στόχο την κλιματική δράση. Εν τέλει πρόκειται για μια υπόθεση που ξεφεύγει από την αμιγώς περιβαλλοντική δράση και ακουμπά τα ανθρώπινα δικαιώματα». Παίρνοντας στη συνέχεια τον λόγο ο Νίκος Χαραλαμπίδης, διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, τόνισε ότι αντίστοιχες κινητοποιήσεις μπορούν να γίνουν και στη χώρα μας καθώς οι συνθήκες ωριμάζουν όσο περνούν τα χρόνια. Επισήμανε μάλιστα ότι τέτοιες προσφυγές θα συνεχίσουν να κατατίθενται, ανατρέποντας μελλοντικά πολιτικές κυβερνήσεων που αυτή τη στιγμή είναι κατώτερες των προσδοκιών.
Μιλώντας για τις KlimaSenio–rinnen τόνισε ότι «πρόκειται για μια ομάδα ανθρώπων που σε άλλη περίπτωση θα μπορούσαν να ονομαστούν απόμαχοι. “Απόμαχοι” που όμως στέκονται όρθιοι και λένε έχουμε δικαίωμα σε υγεία και καθαρό πλανήτη και μάλιστα πηγαίνουν τη χώρα τους στο δικαστήριο». Οσον αφορά την έκβαση της δικαστικής μάχης τους, σημείωσε: «Δεν έχω αγωνία για το αποτέλεσμα, γιατί ακόμα και αν αυτό δεν είναι θετικό, θα είναι το επόμενο».
Από την πλευρά της η Μαρία Γαβουνέλη, πρόεδρος της ΕΕΔΑ, καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου, Νομική Σχολή ΕΚΠΑ, στάθηκε στην αλλαγή που δημιουργούν υποθέσεις σαν αυτή των KlimaSeniorinnen στο νομικό σύστημα. Οπως ανέφερε, ζητήματα σαν αυτά, που θεωρούνταν μέχρι σήμερα υψηλής πολιτικής, πλέον μετατρέπονται σε ζητήματα ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος.
«Πλέον έρχεται ο πολίτης και απαιτεί από το κράτος να τηρήσει τις υποχρεώσεις του. Ο πολίτης έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει την πόρτα του δικαστηρίου και να θέσει σε έλεγχο ή σε κάποια μορφή συζήτησης την υψηλή κυβερνητική πολιτική. Κατά το παρελθόν η απάντηση των κυβερνήσεων θα ήταν ότι αυτά είναι πολύ δύσκολα ζητήματα, πολύ περίπλοκα, ότι δεν μπορεί ο μέσος πολίτης να τα αντιμετωπίσει. Ομως μπορεί» ανέφερε.
Οι ευάλωτοι πληθυσμοί
Με τη σειρά της η Ελίζαμπεθ Μεσθεναίου, δρ Κοινωνιολογίας – ερευνήτρια, πρ. πρόεδρος της Age Platform Europe, μέλος του Δ.Σ. τής «50και Ελλάς», μίλησε για ευάλωτους πληθυσμούς, άρρωστους, ανθρώπους που μένουν μόνοι τους και τη σημασία του να ασχολούμαστε με την κλιματική κρίση όταν μιλάμε για τρίτη ηλικία. Μιλώντας από τη σκοπιά ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας τόνισε: «Εχει μεγάλη σημασία να λέμε ότι είμαστε όρθιοι και είμαστε πολίτες. Είμαστε εδώ και παλεύουμε».
Τέλος, η Ιωάννα Μάρκου, συνιδρύτρια της Ενωσης Γυναικών άνω των 40-«Α40s», μίλησε για τις διακρίσεις που βιώνει η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα σε διάφορα επίπεδα. Ανέφερε ότι οι γυναίκες έχουν έλλειψη σε πόρους, τεχνολογία, διά βίου εκπαίδευση, που θα τις βοηθούσε να προσαρμοστούν στις κλιματικές αλλαγές, ενώ παράλληλα είναι ευάλωτες σε φαινόμενα όπως η σωματική, ψυχική και οικονομική βία που αυξάνεται ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης.
«Πέρα από θύματα όμως», υπογράμμισε, «οι γυναίκες μπορούν να αποτελέσουν και ενεργούς παράγοντες και θερμούς υποστηρικτές της παγκόσμιας κινητοποίησης ενάντια στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Η πρωτοβουλία των KlimaSeniorinnen μπορεί να λειτουργήσει ως παράδειγμα προς αυτήν την κατεύθυνση».
