Ψήνονται αλλαγές στο «καλάθι»

Ειδήσεις για το «καλάθι του νοικοκυριού» προέκυψαν από τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων, με αφορμή τη νέα πλατφόρμα kataggelies.mindev.gov.gr. Oπως παραδέχτηκε ο υπουργός Αδ. Γεωργιάδης, εκκρεμεί νέος γύρος συζητήσεων με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, όπως και με τη βιομηχανία και τα σουπερμάρκετ, για σειρά ζητημάτων που έχουν ανακύψει. Σύμφωνα με τον υπουργό εκφράστηκαν παράπονα από τις λιανεμπορικές αλυσίδες για αρνητικές επιπτώσεις στον τζίρο τους, όσο τα προϊόντα εντός καλαθιού αποτελούν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι των πωλήσεων. Δεύτερον, οι προμηθευτές ζητάνε να συμμετέχουν περισσότερα επώνυμα προϊόντα στις λίστες, αφού η κυριαρχία των private label, όπως αποκαλούνται οι ετικέτες που κυκλοφορούν οι ίδιες οι αλυσίδες, τους αφαιρεί μερίδιο αγοράς. Αναζητείται η φόρμουλα για να υπάρχει ένα είδος «ποσόστωσης» επώνυμων προϊόντων εντός της λίστας, αλλά για κάθε αλλαγή απαιτείται σύμφωνη γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Ο υπουργός Ανάπτυξης δήλωσε ότι «πλέον ο ένας στους δύο καταναλωτές που μπαίνουν στο σουπερμάρκετ αγοράζει όχι ένα, αλλά αρκετά προϊόντα από το καλάθι», υποστηρίζοντας ότι αυτό είναι δείγμα της μεγάλης επιτυχίας του μέτρου. Μόνο που και πριν από το λανσάρισμα, οι καταναλωτές που πλήττονταν από τις συνεχείς ανατιμήσεις είχαν μετατραπεί σε «κυνηγούς προσφορών», αναζητώντας τις εβδομαδιαίες εκπτώσεις και στρεφόμενοι στα προϊόντα λιανεμπορικής ετικέτας που κερδίζουν συνεχώς έδαφος.

Ενστάσεις έχουν διατυπωθεί από την αγορά για τον μηχανισμό υπολογισμού του «φθηνότερου καλαθιού», με βάση τον οποίο ανακηρύσσεται κάθε φορά η αλυσίδα-νικητής. «Η μεθοδολογία που ακολούθησε το υπουργείο έσπρωξε τις αλυσίδες να εντάξουν στο καλάθι κυρίως προϊόντα λιανεμπορικής ετικέτας, αφού η πρωτοβουλία μετατράπηκε σε “μειοδοτικό διαγωνισμό” για το ποιος θα είναι ο “φθηνότερος”», λέει στην «Εφ.Συν.» ο οικονομολόγος-αναλυτής αγοράς Στέφανος Κομνηνός, πρώην γενικός γραμματέας Εμπορίου. Ο ίδιος αντιπροτείνει τον χαρακτηρισμό «προϊόντα λιανεμπορικής ετικέτας», αντί «ιδιωτικής», θεωρώντας άτοπη τη διάκριση σε «επώνυμα» και «ανώνυμα» προϊόντα, αφού όλα φέρουν κάποια «μπράντα», είτε του προμηθευτή είτε του λιανεμπόρου.

Θεωρεί ανησυχητικό ότι έχουν επιβεβαιωθεί όλοι οι φόβοι της Επιτροπής Ανταγωνισμού, στις επισημάνσεις που έθεσε στην αρχική της γνωμοδότηση. Ενας από τους σοβαρότερους κινδύνους που είχε επισημάνει ήταν το ενδεχόμενο η πρωτοβουλία να οδηγήσει σε «πρακτικές συστηματικής αυτοπροτίμησης (self-preferencing) από τα σουπερμάρκετ σε προϊόντα δικής τους ιδιωτικής ετικέτας εις βάρος προϊόντων σήματος, τα οποία ενδεχομένως να προσφέρονται σε φθηνότερες τιμές για τους καταναλωτές, αλλά επί των οποίων το περιθώριο κέρδους των σουπερμάρκετ να είναι ενδεχομένως υψηλότερο». Ενα άλλο ζήτημα, που δεν έχει επιλυθεί, είναι η συμμετοχή και άλλων λιανεμπορικών επιχειρήσεων (π.χ. αρτοπωλεία, κρεοπωλεία, μίνι μάρκετ), αφού ο αποκλεισμός τους λειτουργεί ντε φάκτο υπέρ των μεγάλων σουπερμάρκετ, εγείροντας ζητήματα στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

Οσον αφορά την πλατφόρμα καταγγελιών από τους καταναλωτές, θα υπάρχει δυνατότητα επώνυμης ή ανώνυμης αναφοράς σε 7 κατηγορίες παραβάσεων, για 62 είδη καταγγελιών, σε 24 ελεγκτικούς μηχανισμούς. Επιπλέον παρουσιάστηκε πρακτικός οδηγός κατά των πλασματικών εκπτώσεων και ανακοινώθηκε ότι θα επιβάλλονται πρόστιμα ώς 4% του τζίρου κάθε επιχείρησης που θα παραβιάζει τους κανόνες δεοντολογίας. Βασικός κανόνας είναι ότι «ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι συντομότερο των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής», ώστε να αποφεύγονται οι παραπλανητικές συγκρίσεις.