Ο παραδοσιακός, άκρως ανθρώπινος Βενέδικτος

O επίτιμος πάπας Βενέδικτος, η θητεία και οι απόψεις του, είναι το πρώτο μεγάλο θέμα με το οποίο ασχολείται η Ιταλία τη νέα αυτή χρονιά. Η συρροή των πιστών που αποτίουν φόρο τιμής στον Γερμανό ποντίφικα ξεκίνησε χθες το πρωί στο Βατικανό και θα συνεχιστεί μέχρι αύριο το βράδυ. Για την Πέμπτη νωρίς το πρωί, στις 9.30 τοπική ώρα, έχει οριστεί η επίσημη μεν κηδεία, αλλά με απλό τελετουργικό, όπως είχε ζητηθεί από τον ίδιο τον αποθανόντα.

Στην πνευματική διαθήκη του, ο Γιόζεεφ Ράτσινγκερ κάλεσε τους πιστούς να συνεχίσουν να στηρίζουν και να πιστεύουν στην Καθολική Εκκλησία ως «σώμα του Ιησού», παρά τις όποιες ελλείψεις της. Ενας βαθιά θεωρητικός και δογματικός πάπας, ο οποίος, όμως, έκανε σαφή τα όρια του εκκλησιαστικού οικοδομήματος.

Αρχίζοντας από την ίδια του την ιστορική παραίτηση τον Φεβρουάριο του 2013. Η πρώτη και μοναδική, έως τώρα, παραίτηση ενός ποντίφικα στη σύγχρονη ιστορία της Δυτικής Εκκλησίας. Η πραγματική αιτία της ακόμη δεν έχει εξακριβωθεί με βεβαιότητα. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, η απόφαση ελήφθη από τον Βενέδικτο λόγω της αφαίρεσης απόρρητων εγγράφων από τον πρώην μπάτλερ του και των σκανδάλων οικονομικής κακοδιαχείρισης που έπληξαν το Βατικανό.        

Πέρα και από κάποια προβλήματα υγείας, τα οποία είχαν ήδη κάνει την εμφάνισή τους πριν από δέκα χρόνια, το καθοριστικό στοιχείο που φαίνεται να ώθησε σε παραίτηση τον Βαυαρό ποντίφικα ήταν, μάλλον, ένα τείχος σιωπής, συνενοχής και άρνησης συνεργασίας, από μέρους υψηλόβαθμων κληρικών του Βατικανού. Κληρικών που κατείχαν –και εν μέρει συνεχίζουν να κατέχουν– θέσεις-κλειδιά και δεν επιθυμούν, σε καμία περίπτωση, να αλλάξει ένα status quo που τους αποφέρει προσωπικά οφέλη.

Ως επιβεβαίωση της εξήγησης αυτής μπορεί να ερμηνευτεί και η δήλωση του προσωπικού γραμματέα του Βενέδικτου, πατέρα Γκέοργκ Γκέμβσαϊν, ότι μέσα στην Αγία Εδρα «ο διάβολος έδρασε κατά του πάπα Ράτσιγκερ». Για το ότι ήταν συντηρητικός, κλειστός, βαθιά ριζωμένος στην παράδοση και όχι ιδιαίτερα κοινωνικός, όπως είναι ο Φραγκίσκος, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία.

Οι θέσεις του, σε ό,τι αφορά τους ομοφυλόφιλους, για παράδειγμα, απείχαν έτη φωτός από τα προοδευτικά βήματα του Φραγκίσκου. Με τους μουσουλμάνους υπήρξαν προβλήματα, τουλάχιστον σε μια αρχική φάση, εξαιτίας του λόγου που ο τότε ποντίφικας εκφώνησε στο Ρέγκενσμπουργκ (ή Ρατισβόνη) το 2006. Δεν ήταν, μάλλον, ένας θρησκευτικός ταγός έτοιμος να αναμετρηθεί με τις προκλήσεις και τις δυσκολίες τις σύγχρονης εποχής μας.

Παρά ταύτα, πρέπει να του αναγνωριστεί ότι προχώρησε σε μια εξαιρετική και άκρως ουσιαστική κίνηση: με την παραίτησή του, ο Βενέδικτος, ο οποίος ήταν τόσο αγκιστρωμένος στην παραδοσιακή, καθολική τελετουργία, έδειξε ότι ο «αλάθητος ποντίφικας» διαθέτει και μια προσωπική, ανθρώπινη πλευρά, με σαφή όρια και ανάγκες.

Οτι η αποστολή του δεν έπρεπε να εκληφθεί ως μία άνευ όρων υπηρεσία και υποταγή στη βούληση του Κυρίου, αλλά σαν μια προσπάθεια να πετύχει το –κατά την άποψή του– καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για να τον υπηρετήσει. Και πως όταν αυτό δεν ήταν πλέον εφικτό, μπορούσε και έπρεπε να επιλέξει, όπως ο κάθε λαϊκός, απλός θνητός, την οδό της παραίτησης, ώστε να γυρίσει η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία σελίδα.