Στρατόπεδα συγκέντρωσης υπήρχαν σε περιορισμένη αριθμητικά κλίμακα στη διάρκεια της Ιστορίας, αλλά τα στρατόπεδα αυτά μεγαλούργησαν -σε μαζική κλίμακα- από τον 19ο αιώνα και μετά, στη νεωτερικότητα. Βέβαια στο ευρύ κοινό είναι γνωστά τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπως το Αουσβιτς, το Νταχάου, το Μπέργκεν-Μπέλσεν, δεν είναι όμως γνωστό ότι έφταναν τις 44.000 τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στα κατεχόμενα από τους ναζί και τους συμμάχους τους εδάφη, δίνοντας την πρώτη παγκόσμια θέση στην επιστημονικά οργανωμένη τεχνολογία μαζικού εγκλεισμού και μαζικού θανάτου ανθρώπινων πληθυσμών.
Ωστόσο επειδή έστω και η μοχθηρή φαντασία αποτελεί είδος εν ανεπαρκεία στην ανθρωπότητα, υπήρξαν και οι πρώτοι διδάξαντες των στρατοπέδων συγκέντρωσης, και αυτοί είναι οι Ισπανοί στην Κούβα το 1895, όπου οι αντίθετοι στην ισπανική κυριαρχία οδηγήθηκαν σε αυτόν τον εγκλεισμό, με 150.000 θανάτους, και στη γερμανική αποικία της Ναμίμπια (Ν. Αφρική) με 70.000 θανάτους, αλλά κυρίως οι Αγγλοι στις αρχές του 20ού αιώνα, με τον πόλεμό τους εναντίον των Μπόερς.
Οι Μπόερς ήταν οι Ευρωπαίοι απόγονοι των πρώτων κτηνοτρόφων που μιλούσαν τη γλώσσα Αφρικάνς, κατοικώντας στα σύνορα του ανατολικού ακρωτηρίου στη Ν. Αφρική ήδη από τον 18ο αιώνα, έχοντας εγκατασταθεί στη Δημοκρατία των Μπόερς, δηλαδή στο Τρανσβαάλ και στο Ελεύθερο Κράτος της Οράγγης.
Κατά τις αρχές του 20ού αιώνα, ο βρετανικός στρατός ξεκίνησε πόλεμο εναντίον των Μπόερς, με επικεφαλής τον λόρδο Κίτσενερ, παραλείποντας (βέβαια) τη στρατηγική της καμένης γης, που ήταν η νέα αγγλική αφήγηση, επιδιώκοντας να τεθεί κάτω από βρετανικό έλεγχο η Δημοκρατία του Τρανσβαάλ και το Ελεύθερο Κράτος της Οράγγης, προφανώς διαστρεβλώνοντας ό,τι συνέβαινε στον πόλεμο, όπως και στις ημέρες μας, με στόχο να μειωθούν οι όποιες αντιδράσεις. Στο στρατόπεδο Bloemfontein στη Ν. Αφρική ακολουθήθηκε η εξόντωση των Μπόερς, με χιλιάδες κρατούμενους άνδρες και γυναίκες όλων των ηλικιών, σε τρομερές συνθήκες διαβίωσης και τροφοδοσίας, επιβεβαιώνοντας έτσι ασφαλώς την ανωτερότητα των πολιτισμένων Αγγλων. Οι Μπόερς κατήγαγαν μεγάλες νίκες εναντίον του βρετανικού στρατού, ενώ οι λονδρέζικες εφημερίδες δημοσίευσαν εκτεταμένα άρθρα ηρωικής αντίστασης των Μπόερς στις πόλεις Kimberley, Mafeking και Ladysmith(1).
Η αντίσταση των Μπόερς, παρά την ποσοτική υπεροχή του βρετανικού στρατού, αύξησε το κόστος και τη χρονική διάρκεια του πολέμου. Ο Κίτσενερ έκαιγε τα χωράφια των Μπόερς, εγκλείοντάς τους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, οδηγώντας τους Μπόερς σε συνθηκολόγηση τον Μάιο του 1902. Τα παιδιά των Μπόερς υπέφεραν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, από την πείνα, το κρύο και τις ασθένειες, κυρίως από τύφο. Οι γυναίκες τους έδιναν, πάνω από το σύρμα, τα παιδιά τους στις Νοτιοαφρικανές για να γλιτώσουν τον θάνατο. Μια γενναία Αγγλίδα, η Emily Hobhouse, ταξίδεψε στα πεδία του πολέμου, όπου διαπίστωσε την ύπαρξη 40 (!) στρατοπέδων συγκέντρωσης, και έγραψε μια εκτεταμένη έκθεση το 1901 για τις εκεί συνθήκες. Οι εφημερίδες των ΗΠΑ έγραφαν τότε για βρετανικά στρατόπεδα θανάτου. Εκτιμάται ότι εκεί πέθαναν 25.000 άνθρωποι.
Η μεγάλη δημοσιότητα είχε αποτέλεσμα να συσταθεί μια επιτροπή μόνο από γυναίκες, με προεξάρχουσα την Millicent Fawcett, που υποστήριζε και τα δικαιώματα ψήφου των γυναικών.
Το πέρασμα του χρόνου αποσιώπησε όλα αυτά τα αποτρόπαια γεγονότα, που ξεχάστηκαν από τότε. Κατά τα άλλα, σήμερα μιλάμε για τη λευκή υπεροχή. Η άγνοια σκοτώνει.
(1): Βλέπε Concentration Camps existed long before Auschwitz/History, στο YouTube και https://readersdigest.co.uk/culture/a-shameful-legacy-how-britain-invented-the-concentration-camp
*ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
-320x213.jpg)
