Ιλαροτραγωδία βρετανικής κοπής

Το χθεσινό θα μπορούσε να ήταν απόσπασμα από κωμωδία των Μόντι Πάιθον. Ομως, ήταν άλλη μια σουρεαλιστική μέρα στη βρετανική πολιτική σκηνή. Ο μόλις λίγων ημερών υπουργός Οικονομικών Τζέρεμι Χαντ ξήλωσε χθες σχεδόν όλον τον προϋπολογισμό της πρωθυπουργού Λιζ Τρας που ο προκάτοχός του Κουάσι Κουάρτενγκ είχε εξαγγείλει μόλις τρεις εβδομάδες νωρίτερα, προαναγγέλλοντας ακόμα πιο σκληρή λιτότητα για τους ήδη ταλαιπωρημένους Βρετανούς πολίτες.

Η δε παραπαίουσα πρωθυπουργός ήταν εξαφανισμένη, ενώ στο Κοινοβούλιο γινόταν συζήτηση για την πορεία της οικονομίας και την απόλυση του Κουάρτενγκ κατόπιν έκτακτης επερώτησης των Εργατικών. Οσο και αν η Τρας προσπάθησε να καθησυχάσει με μήνυμά της στο τουίτερ λέγοντας «αναλάβαμε δράση για να χαράξουμε μια νέα πορεία ανάπτυξης που υποστηρίζει και προσφέρει στους ανθρώπους σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο», ελάχιστοι πείστηκαν.

Για την ακρίβεια, καθησυχάστηκαν οι αγορές μετά τις χθεσινές ανακοινώσεις του Τζέρεμι Χαντ. Δεν καθησυχάστηκαν όμως οι πολίτες, οι Εργατικοί, αλλά και πολλοί οικονομολόγοι και αναλυτές που πίσω από τον νέο καταρτιζόμενο προϋπολογισμό διαβλέπουν βαθύτερη λιτότητα.

Μια πρώτη ψυχρολουσία ήρθε με την ανακοίνωση ότι το πλαφόν στους λογαριασμούς ενέργειας όλων των νοικοκυριών που είχε ανακοινώσει η Τρας θα ισχύσει μόνο μέχρι τον Απρίλιο και όχι για δύο χρόνια, όπως ήταν η αρχική πρόβλεψη.

Θα ακολουθήσουν και «άλλες δύσκολες αποφάσεις» σχετικά με τις κυβερνητικές δαπάνες, όπως οι φόροι, δήλωσε ο νέος υπουργός Οικονομικών που θα πρέπει να παρουσιάσει τον επόμενο «μίνι προϋπολογισμό» στις 31 Οκτωβρίου.

Ακολούθησε μια ιλαροτραγωδία καθώς η πρωθυπουργός, αντί να εμφανιστεί στη Βουλή και να απαντήσει στις ερωτήσεις των βουλευτών, όπως όφειλε, εξαφανίστηκε προς άγνωστη κατεύθυνση, προκαλώντας από θυμό έως θυμηδία στα έδρανα της αντιπολίτευσης.

«Φοβάται τον ίσκιο της»

«Η πρωθυπουργός απουσιάζει για σοβαρό λόγο», διαβεβαίωνε η πρόεδρος του Κοινοβουλίου Πένι Μόρντοντ η οποία, αν και αντίπαλος της Τρας στην εσωκομματική ψηφοφορία για τη διαδοχή του Μπόρις Τζόνσον, χθες λειτούργησε ως επίσημη εκπρόσωπός της. Η Λιζ Τρας «δεν κρύβεται κάτω από τα έδρανα», απάντησε σε σχετική ερώτηση βουλευτίνας του Εργατικού Κόμματος, με τον αρχηγό τους, Κιρ Στάρμερ, να λέει ειρωνικά ότι η πρωθυπουργός «φοβάται ακόμα και τον ίσκιο της».

Στο μεταξύ, τα στοιχήματα και τα σενάρια μεταξύ των δημοσιογράφων έδιναν κι έπαιρναν: από αιφνιδιαστικό ταξίδι στην Ουκρανία, όπως έκανε και ο προκάτοχός της όταν τα έβρισκε πολύ σκούρα στο εσωτερικό, μέχρι τηλεφωνική συνομιλία με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.

Αρκετή ώρα αργότερα, το μυστήριο λύθηκε. Η Βρετανή πρωθυπουργός είχε συνάντηση «με ένα πολύ πιο σημαντικό πρόσωπο για την ίδια», όπως σχολίαζε η Guardian, τον σερ Γκρέιχαμ Μπρέιντι, επικεφαλής της ισχυρής «Επιτροπής 1922» του Συντηρητικού Κόμματος.

Κατόπιν συναντήθηκε με εκπροσώπους της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Τόρις «Ενα Εθνος», η οποία συγκεντρώνει περίπου το ένα τρίτο των Συντηρητικών βουλευτών. «Εγιναν λάθη», παραδέχτηκε στους βουλευτές της σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, την ώρα που οργιάζουν τα σενάρια για εσωκομματική ανταρσία με στόχο την απομάκρυνσή της.

Μέχρι χθες το βράδυ, πέντε βουλευτές των Τόρις είχαν ζητήσει δημόσια την παραίτηση της Τρας, ενώ, όπως σχολίαζαν τα βρετανικά ΜΜΕ, πιθανώς να προστεθούν και άλλοι στον κατάλογο. Φαίνεται όμως ότι στο παρασκήνιο είναι πολύ περισσότεροι αυτοί που εκφράζονται εναντίον της πρωθυπουργού.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ που ανέβασε στην ιστοσελίδα της η Daily Mail, κάπου εκατό μέλη των Τόρις θα κινήσουν διαδικασίες με σκοπό να αποπέμψουν τη Λιζ Τρας από το πρωθυπουργικό αξίωμα, παρά την προειδοποίηση της ίδιας ότι η κίνηση μπορεί να οδηγήσει στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Παράλληλα, χθεσινό πρωτοσέλιδο δημοσίευμα των Times ανέφερε πως κάποιοι κοινοβουλευτικοί διεξάγουν μυστικές συνομιλίες για την αντικατάσταση της Τρας.

Αλλαγή καταστατικού

Στην πραγματικότητα, για να γίνει πρόταση μομφής κατά της Τρας θα πρέπει να αλλάξει το καταστατικό των Τόρις, το οποίο προβλέπει ότι δεν επιτρέπεται η εσωκομματική διαδικασία μομφής κατά του ηγέτη τους αν δεν έχουν περάσει 12 μήνες από τότε που ανέλαβε την εξουσία. Σύμφωνα όμως με τις μέχρι τώρα διαρροές, τα μέλη της «Επιτροπής 1922», που είναι αρμόδια για τις εσωκομματικές διαδικασίες, δεν είναι ένθερμα για αλλαγή του καταστατικού.

Υπάρχει, βέβαια, πάντα το σενάριο να εξωθηθεί η Τρας σε παραίτηση, βλέποντας πως έχει χάσει την εμπιστοσύνη και τη στήριξη του κόμματός της μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Ρεπορτάζ του BBC χθες σημείωνε πως «η κυβέρνηση της Τρας μετράει ώρες». Στο ίδιο ρεπορτάζ, πρώην υπουργός που μιλούσε σε καθεστώς ανωνυμίας ανέφερε τα εξής: «Ο κόσμος ξέρει πως όλα έχουν τελειώσει. Το ερώτημα είναι πώς και πότε».

Γεγονός είναι πως είτε οι Τόρις πάνε ώς τις εκλογές με επικεφαλής την Τρας είτε όχι, τα γκάλοπ προβλέπουν πανωλεθρία για το κυβερνών κόμμα. Χθες έλαβαν τριπλό δημοσκοπικό χτύπημα. Γκάλοπ της Deltapoll έδινε στους Εργατικούς προβάδισμα 32 μονάδων με 55%, ενώ το αντίστοιχο της εταιρείας The Redfield and Wilton Strategies τους έδινε προβάδισμα 36 μονάδων. Πιο «σεμνό» το γκάλοπ της Ipsos που έδινε στους Εργατικούς προβάδισμα 21 μονάδων με 47% έναντι 26%.