«Δεν θέλουμε να εισάγουμε καβγάδες, αλλά δεν φοβόμαστε και να εμπλακούμε σε τέτοιους»
Σι Τζινπίνγκ
Ένα χρόνο μετά τη συμβολική συμπλήρωση των 100 χρόνων από την ίδρυσή του το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, το μεγαλύτερο κομμουνιστικό κόμμα της υφηλίου, προβαίνει αυτές τις ημέρες στην πιο σπουδαία εσωτερική του διαδικασία. Για μία σειρά λόγων που εύκολα μπορεί να αντιληφθεί όποιος το σκεφτεί λίγο διευρυμένα, το 20ο συνέδριο του συγκεκριμένου κόμματος (που κρατάει «ασφυκτικά» τα εξουσιαστικά ηνία σε μία από τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες στον κόσμο) δεν μπορεί να θεωρηθεί μία απλή είδηση στο εξωτερικό δελτίο…
Όπως πολύ εύκολα μπορεί να διακρίνει κάποιος κοιτώντας εύρος σχετικών δημοσιευμάτων στα δυτικά media, όλες οι αναφορές επικεντρώνονται στο πρόσωπο του Σι Τζινπίνγκ. Λες και κάνει μόνος του κουμάντο σε όλα και δεν είναι απλά ο μπροστινός ενός καθοδηγητικού πόλου, ένα άτομο που απλά υλοποιεί τη γενική (συλλογική) στρατηγική στα επιμέρους τμήματά της.
Το γεγονός πως ο ίδιος πλέον αντιμετωπίζεται στην Κίνα ως παραγωγός σκέψης (όπως ο Μάο) και όχι ως απλός διατυπωτής θεωριών, σημαίνει κατά βάση ένα πράγμα: πως η ηγετική κινεζική τάξη πραγμάτων περνάει στο επόμενο στάδιο όσο το δυνατόν πιο ενδυναμωμένη, αποφασισμένη και αισιόδοξη όσο ποτέ στην πρόσφατη ιστορία της Κίνας και σίγουρα για πρώτη φορά από την ώρα που ο Μάο Τσε Τουνγκ κατάφερε να οδηγήσει μαζί με τους συντρόφους του το επαναστατικό τους εγχείρημα σε επιτυχή κατάληξη… Το πρόσωπο του Σι δεν είναι το παν, συμβολίζει μία μεθοδολογία επιτυχίας…
Η Κίνα σήμερα ατενίζει το δύσκολο, αλλά και κρίσιμο, μέλλον με προκαθορισμένη λογική. Βασικοί άξονες είναι η συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας που όμως θα οδηγεί στην επέκταση του μεσαίου εισοδήματος, στην αύξηση των δυνατοτήτων προσβασιμότητας στις δημόσιες υπηρεσίες για όσο το δυνατόν περισσότερους Κινέζους, ο έλεγχος και τα όρια στο πολύ μεγάλο εισόδημα.
Όλα αυτά σε έναν καμβά πάνω στον οποίο συνειδητά θα ενισχυθούν οι ιδεολογικοί άξονες που εστιάζουν στη σύγχρονη καλλιέργεια και εδραίωση των σοσιαλιστικών αξιών, που θεωρούνται συνυφασμένες με τον πατριωτισμό και το υψηλό πολιτιστικό επίπεδο. Αν μη τι άλλο αρκετά φιλόδοξοι στόχοι, που στην ουσία αποτελούν την πεμπτουσία των (θεωρητικών υποσχέσεων) της σοσιαλδημοκρατικής προσέγγισης του «κοινωνικού ζητήματος». Εντατικοποίηση, δηλαδή, της οικονομικής λειτουργικότητας, αύξηση του παραγόμενου έργου, δημιουργία μεγάλης ποσότητας πλούτου και δίκαιη αναδιανομή του προς όφελος όσο το δυνατόν περισσότερων κοινωνικών τάξεων και ανθρώπων.
Στην πράξη, όμως, θα κριθούν όλα. Αν μπορέσει να ανταποκριθεί το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα στις διακηρύξεις του, και μάλιστα στα χρονικά πλαίσια που το ίδιο θέτει, θα προσθέσει περισσότερους πονοκεφάλους στους δυτικούς ανταγωνιστές του κινεζικού κρατικού συστήματος. Δίπλα στη γεωπολιτική και οικονομική αντίθεση θα προστεθεί και η ιδεολογική αντιπαράθεση, με τον κομμουνισμό (έστω και «μεταλλαγμένο» ή διαφοροποιημένο από αυτό που είχαν στο μυαλό τους για δεκαετίες πολλοί) να επιστρέφει και να θέτει για τα καλά τους δικούς του όρους στο παγκόσμιο σκηνικό.
Συνοψίζοντας, θα μπορούσαμε να πούμε πως η Κίνα δεν αποτελεί αντικείμενο σοβαρής μελέτης μονάχα για το διεθνή ρόλο της, αλλά και για το τεράστιο στοίχημα της επιτυχίας ή μη των βασικών εσωτερικών της στόχων. Αν προς τα τέλη του γεμάτου εξελίξεις 20ου αιώνα οι φιλελεύθεροι έγιναν νεοφιλελεύθεροι, οι σοσιαλδημοκράτες αριστεροί φιλελεύθεροι και οι κομμουνιστές σοσιαλδημοκράτες, έχει έρθει η ώρα των απολογισμών. Η λογική πως όλα θυσιάζονται στο βωμό της απόλυτης θεότητας, της οικονομικής ανάπτυξης, κυριάρχησε σχεδόν σε όλα τα μέρη του πλανήτη.
Τι αποδείχτηκε, όμως, έμπρακτα; Πως όσο πλούτο και αν παράγεις, αυτό που μετράει είναι ποιος εν τέλει τον καρπώνεται. Αν δεν ξεκινήσει άμεσα η ουσιαστική αναδιανομή προς όφελος όσων περισσότερων ανθρώπων είναι εφικτό, θα διογκωθούν ακόμα περισσότερα τα υπαρκτά σημερινά προβλήματα. Με απλά λόγια; Ήρθε η ώρα να γίνουν ξανά οι σοσιαλδημοκράτες σοσιαλιστές και οι κομμουνιστές πραγματικοί κομμουνιστές…
Για να γυρίσουμε στην Κίνα, αν η ίδια δεν προστατεύσει το περιβάλλον, αν δεν περιορίσει τη διαφθορά, αν δεν αυξήσει το βιοτικό επίπεδο του συνόλου του πληθυσμού, αν δεν καταφέρει να διατηρήσει ελκυστικό στην κινεζική κοινωνία το «σοσιαλισμό της αγοράς», αν δεν μανιπουλάρει τα καταναλωτικά πρότυπα, οι διακηρύξεις της θα έχουν αποδειχθεί σκέτα (και αποτυχημένα…) λόγια, πλήττοντας κυρίως το κύρος του σύγχρονου μαρξισμού (στο όνομα του οποίου πράττει το ΚΚΚ). Αν, όμως, πετύχει, γιατί παίζει και αυτό το σενάριο…, θα γραφτούν χρυσές σελίδες στην ιστορία της ανθρωπότητας… Στο σήμερα ένα πράγμα είναι σίγουρο: η κινεζική γάτα πιάνει πολλά ποντίκια. Γιατί ξέρει πότε πρέπει να φοράει-λανσάρει σε δημόσια θέα το άσπρο δέρμα της και πότε το μαύρο της…
Εννοείται πως όσο εντείνονται οι ανταγωνισμοί με τη Δύση, τόσο πιο πολύ οι επικοινωνιακοί μηχανισμοί της δεύτερης θα επικαλούνται τον «αυταρχικό χαρακτήρα του καθεστώτος του Πεκίνου». Φυσικά, όταν γίνονταν τα ανοίγματα στον καπιταλισμό, όταν φερ΄ειπείν έμπαιναν αφειδώς τα δυτικά κεφάλαια στην κινεζική επικράτεια, το «καθεστώς ήταν λαμπρό παράδειγμα προς μίμηση, που απλά έπρεπε να φιλελευθεροποιηθεί περισσότερο και στο πολιτικό κομμάτι»… Αλήθεια, γιατί κόπτονται τόσο πολύ στη Δύση για το είδος της κινεζικής πολιτειακής οργάνωσης; Το κάνουν απλά για τη δικαίωση των δικών τους θέσεων; Για μία όψιμη νίκη στον αδυσώπητο ιδεολογικό πόλεμο; Όχι, ακριβώς.
Θέλουν, παράλληλα, τη χαλάρωση της εσωτερικής συνεκτικότητας στην κινεζική κοινωνία, τη σταδιακή αμφισβήτηση της εξουσίας του ΚΚΚ, τη δημιουργία και εδραίωση μίας φιλελεύθερης αντιπολίτευσης, για να μπορέσουν να καταλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο στην ιεραρχική πυραμίδα άνθρωποι πολύ κοντινοί στις δικές τους έμπρακτες (μακροπρόθεσμες) επιδιώξεις. Που θα ήταν πρόθυμοι, θεωρητικά πάντα όλα αυτά, για μία ανοιχτή και «στέρεη» μέσα στο χρόνο συνεργασία με το αγγλοσαξονικό μπλοκ.
Αν η Ρωσία και η Κίνα εντάσσονταν στην αγγλοσαξονική σφαίρα επιρροής, διόλου δεν θα ενοχλούσε τα δυτικά think tanks η καθεστωτική φόρμουλα τόσο της Κίνας, όσο και της Ρωσίας. Ενδεχομένως, ούτε και του Ιράν… Τώρα, όμως, όλα αυτά πρέπει να στηλιτεύονται και να ανάγονται στο απόλυτο κακό… Εξάλλου, όπως έλεγε κάποτε ο Ντενγκ Σιάο Πινγκ, «οι Αμερικανοί παινεύονται για το πολιτικό τους σύστημα, αλλά ο πρόεδρος λέει άλλα πριν τις εκλογές, άλλα όταν αναλαμβάνει τα καθήκοντά του, άλλα στο μέσο της θητείας του και άλλα όταν φεύγει»…
Στο σήμερα, Οκτώβρης του 2022, η ευρωπαϊκή αριστερά καλείται να δει πιο διευρυμένα τα νέα δεδομένα. Και κυρίως να αποκτήσει μεγαλύτερη πολιτισμική ευρύτητα στις θεωρήσεις της, βάζοντας και άλλες ερμηνευτικές εκδοχές δίπλα στην κυρίαρχη για δεκαετίες ακόμα και στους κόλπους της, τη δυτική. Υπάρχει ζωή και πέρα από τα σύνορα της συλλογικής Δύσης…
Η ισχύς της Κίνας και της Ρωσίας αποτρέπει περαιτέρω επέκταση εκείνων των γνωστών-γνωστότατων παγκόσμιων δυνάμεων που έχουν μάθει να λειτουργούν υπό το πρίσμα του «τα δικά μου δικά μου, και τα δικά σου κάποια στιγμή πάλι μόνο δικά μου». Αποτρέπει την αποθράσυνση και δίνει εναλλακτικούς δρόμους για μία σειρά αδύναμων χωρών για επωφελείς συνεργασίες και χρησιμότατες ανταλλαγές. Για την πραγματική δημοκρατία στις διεθνείς σχέσεις, για ένα μείγμα αλληλοσεβασμού και απτής προοπτικής για όλους. Ένα μοντέλο που η Δύση είχε την ευκαιρία να εφαρμόσει «όσο καιρό έπαιζε μπάλα μόνη της», αλλά την έχασε γιατί επέλεξε το ξεζούμισμα, τους εκβιασμούς και την πολύπλευρη ιμπεριαλιστική πρακτική. Ακολούθησε, δηλαδή, το γονότυπο του φιλελευθερισμού…
Φαίνεται ξεκάθαρα πια πως αρκετές χώρες, τόσο στην Ασία και στην Αφρική, όσο και στην Λατινική Αμερική και στα πέριξ, τα συνειδητοποιούν αυτά ολοένα και βαθύτερα… Το παγκόσμιο σκηνικό αναδιαμορφώνεται, με κομβικό το ρόλο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, και αλίμονο σε όσους εθελοτυφλούν. Εκτός κι αν έχουν τους λόγους τους…
Καλό θα ήταν, δε, και η ίδια η (μη στρατευμένη-ενσωματωμένη) δυτικοευρωπαϊκή δημοσιολογία να αναγνωρίσει έγκαιρα τη νέα κατάσταση, μην ξεχνώντας στο μέτρο του εφικτού πως το να τηρείς τη δεοντολογία είναι μία απαραίτητη συνθήκη για να υπηρετήσεις την ίδια την ανθρωπότητα… H Κίνα δεν εξάγει επανάσταση, όπως έχει διαβεβαιώσει ο Σι Τζινπίνγκ, αλλά δημιουργεί λύσεις… Για τις οποίες, βέβαια, θα χρειαστεί κάποια στιγμή και η πλειοψηφική λαϊκή επικύρωση σε παγκόσμιο επίπεδο.
