Ξεκίνησε πέρυσι, συνεχίζει και φέτος. Η Ταινιοθήκη της Ελλάδας, μαζί με την Cinecittà, την Ιταλική Πρεσβεία και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο διοργανώνουν το 2ο «Cinema made in Italy/Athens», όπου για μία ολόκληρη εβδομάδα θα προβληθούν δώδεκα ιταλικές ταινίες (μυθοπλασίας και τεκμηρίωσης) πρόσφατης παραγωγής, αρκετές σε πανελλήνια πρώτη.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, όμως, και τη θρυλική «Περιπέτεια» του Μικελάντζελο Αντονιόνι (1960), μία προβολή – φόρο τιμής στη σπουδαία Μόνικα Βίτι που έφυγε πρόσφατα από κοντά μας, καθώς και τις νέες ταινίες του 91χρονου πλέον Πάολο Ταβιάνι, καθώς και του Μάρκο Μπελόκιο. Σκηνοθέτες και ηθοποιοί θα παραβρεθούν στις προβολές και θα συζητήσουν με το κοινό. Οι μισές από τις ταινίες αποτελούν πρώτες ταινίες σκηνοθετών, γεγονός εξαιρετικά σημαντικό, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη του ό,τι συνέβη με στις πρόσφατες εκλογές στην Ιταλία, με την ανάδυση της νεοφασιστικής ιδεολογίας, ως αποτέλεσμα και της ταραγμένης πολιτικής ζωής της γείτονος χώρας, τα τελευταία χρόνια.
Ανάμεσα στους σκηνοθέτες που θα παρουσιάσουν την πρώτη ταινία τους είναι και ο Χλεμπ Παπόου, με το φιλμ «Ο Λεγεωνάριος». Ο 32χρονος σκηνοθέτης, με καταγωγή από τη Λευκορωσία, μένει από τα εννέα του χρόνια στην Ιταλία μαζί με τη μητέρα του, σπούδασε στη Σχολή Κινηματογράφου της Ρώμης και ό,τι ξεκίνησε ως η μικρού μήκους σπουδαστική ταινία του, έγινε πλέον μεγάλου μήκους, πήρε διανομή τον χειμώνα σε αίθουσες της Ρώμης -και όχι μόνον- και πρόκειται να προβληθεί και από το ιταλικό Netflix.
«Επέλεξα τη λέξη “λεγεωνάριος”, ακριβώς γιατί μας θυμίζει την αρχαία Ρώμη που ως αυτοκρατορία είχε “λεγεωνάριους”, στρατιώτες, δηλαδή από όλα τα σημεία της αυτοκρατορίας. Ετσι και τώρα, ο κεντρικός ήρωας είναι αφρικανικής καταγωγής, μετανάστης που εργάζεται στις Ειδικές Μονάδες της Αστυνομίας (σ.σ. τα ιταλικά ΜΑΤ). Η μητέρα και ο αδερφός του μένουν σε μια πολυκατοικία που δεν κατοικείται, σε μία “κατάληψη” στο κέντρο της Ρώμης. Οι Ειδικές Δυνάμεις πρόκειται να διώξουν όλους τους ένοικους και ο ίδιος βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κόσμους: της οικογένειάς του και της ζωής του πέρα από αυτήν», μας λέει ο σκηνοθέτης.
«Οι καταλήψεις κτιρίων δεν είναι κάτι νέο. Συμβαίνει πολύ συχνά στη Ρώμη, ήδη από τη δεκαετία του ’60, αλλά κανείς δεν μιλάει. Υπάρχουν δηλαδή παρόμοιες “καταλήψεις” κτιρίων, ακόμα και στο κέντρο της πόλης, αλλά ούτε καν οι δημοσιογράφοι δεν ασχολούνται με αυτό το θέμα: πώς ζουν αυτοί οι άνθρωποι εκεί; Γιατί έχουν αφεθεί στη μοίρα τους; Τι ανάγκες έχουν;
Στη Ρώμη υπάρχουν όχι μόνο αρκετοί μετανάστες και πρόσφυγες, αλλά και Ιταλοί πολίτες που αδυνατούν να καταβάλουν ενοίκιο. Το 80% των καταλήψεων κτιρίων γίνεται γι’ αυτό τον λόγο. Και η πόλη έχει μεγάλη προϊστορία ως προς τις “καταλήψεις” -απλώς δεν μιλάει κανείς γι’ αυτό, γιατί είναι ένα περίπλοκο ζήτημα, με κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις που δεν θέλουν ν’ ακουστούν. Κι όταν παρουσιάζεται από τα ΜΜΕ, τότε το δείχνουν ως κάτι τι βδελυρό: ότι όλοι εκεί είναι έμποροι ναρκωτικών, ότι υπάρχει βρομιά και εγκληματικότητα. Ωστόσο, τίποτα από αυτά δεν είναι αλήθεια.
Εμείς βέβαια δεν θέλαμε να κάνουμε ένα πολιτικό έργο με την έννοια της προπαγάνδας, είτε από τη μια είτε από την άλλη πλευρά. Αυτό που θέλαμε να δείξουμε είναι πως, όπου κι αν ζεις (είτε σε ένα κτίριο κατάληψης είτε στο σπίτι σου, στη γειτονιά σου), πάντοτε θα καλείσαι να πραγματευτείς τα προβλήματα της μικροκοινωνίας που σε περιβάλλει. Από την άλλη, το ζήτημα είναι και “πού ανήκει” κάποιος. Ο ήρωάς μας, από τη μια, έχει την οικογένειά του στην κατάληψη και, από την άλλη, έχει τη δουλειά του στα ΜΑΤ και ετοιμάζεται να κάνει και ο ίδιος οικογένεια. Πού ανήκει; Εκεί από όπου προέρχεται ή σε μια κοινωνία στην οποία προσπαθεί να προσαρμοστεί; Οι όροι του νεοκαπιταλισμού δεν του επιτρέπουν ίσως να ανήκει πουθενά. Γι’ αυτό και στο τέλος τα χάνει όλα», μας λέει.
Για την πολιτική κατάσταση στην Ιταλία, μας εξέπληξε, καθώς ακούστηκε αισιόδοξος: «Στην Ιταλία δεν έχουμε πια ούτε βασίλεια ούτε κρατίδια ούτε αυτοκρατορία. Εχουμε δημοκρατία. Ούτε χειρότερη ούτε καλύτερη από την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο λαός ψήφισε ένα ακροδεξιό κόμμα, αλλά ξέρετε; Δύο στους δέκα ψήφισαν Μελόνι -κι αυτό είναι ελάχιστο ποσοστό. Αν κρίνω μάλιστα από το πόσο γρήγορα αλλάζουν οι κυβερνήσεις στη χώρα μου, τότε δεν νομίζω αυτή η κυβέρνηση να κρατήσει πάνω από έναν χρόνο. Οπότε δεν με φοβίζει σε κάτι το παρόν εκλογικό αποτέλεσμα.
Κάποτε, πράγματι, οι περισσότεροι Ιταλοί ήθελαν να γίνουν Μπερλουσκόνι ή κάτι σαν τον Μπερλουσκόνι. Προσωπικά, δεν ξέρω, όμως, κανέναν νέο στην ηλικία μου να θαυμάζει ή να εκτιμά τον ίδιο ή ό,τι αυτός πρεσβεύει. Γι’ αυτό και λέω πως δεν θα επικρατήσει ο νεοφασισμός. Δεν φοβάμαι κάτι τέτοιο. Το ζήτημα ωστόσο είναι να αναδεικνύουμε τα προβλήματα και όχι να τα κρύβουμε κάτω από ένα χοντρό χαλί. Και ο κινηματογράφος μπορεί να το κάνει αυτό. Είναι θέμα επιλογής».
? ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Το αφιέρωμα «Cinema made in Italy/Athens» (21-27/10) γίνεται στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιερά Oδός 48, Κεραμεικός,, τηλ. 210 3612046). Εισιτήρια από 3 ευρώ (και πακέτα προβολών). Ολες οι ταινίες έχουν ελληνικούς υπότιτλους (εκτός των «Λεονόρα αντίο» και «Περιπέτεια» που θα έχουν αγγλικούς). Οι ταινίες «Η ιστορία του Κάβουρα», «Ο λεγεωνάριος» και «Καλιφόρνια» θα προβληθούν (και) διαδικτυακά (μέσω του online.tainiothiki.gr). Αναλυτικά το πρόγραμμα στο www.tainiothiki.gr.
