«Ο αυξανόμενος ρόλος των νέων κέντρων εξουσίας […] γίνεται ολοένα και πιο προφανής», τόνισε στη χθεσινή ομιλία του στη δεύτερη και κύρια ημέρα των εργασιών του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης (SCO), στο Ουζμπεκιστάν, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν. «Η πολιτική μας στερείται οποιουδήποτε εγωισμού», τόνισε για το διευρυνόμενο αντιδυτικό μπλοκ στον στρατηγικής σημασίας χώρο της Ευρασίας. «Ελπίζουμε ότι οι άλλοι […] θα διεξαγάγουν την πολιτική τους βάσει των ίδιων αρχών», προσέθεσε, «θα σταματήσουν να χρησιμοποιούν τα όργανα του προστατευτισμού, τις παράνομες κυρώσεις και τον οικονομικό εγωισμό».
Με φόντο, πάντως, το πρόσφατο «στραπάτσο» του ρωσικού στρατού στο βορειοανατολικό μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία και την προχθεσινή πρώτη δημόσια παραδοχή του ίδιου του Βλαντίμιρ Πούτιν περί «ερωτημάτων» και «ανησυχιών» της Κίνας για την εξέλιξη και τις ευρύτερες –γεωπολιτικές και οικονομικές– επιπτώσεις της συνεχιζόμενης εδώ και σχεδόν επτά μήνες ρωσικής εισβολής, τα περιθώρια για τη Ρωσία έδειχναν να στενεύουν και να καθίσταται εμφανές ότι τα όρια και τους όρους συνεργασίας σε αυτόν τον διευρυνόμενο αντιδυτικό πόλο θα τα υπαγορεύει πρωτίστως το Πεκίνο: βασικός πλέον αγοραστής του ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου σε ρούβλια και σε γουάν, πλην όμως… κοψοχρονιά –όπως κάνει αντίστοιχα με ρουπίες η Ινδία–, καθώς η ενεργειακή βιομηχανία της Ρωσίας στρέφεται σε εναλλακτικές της Ευρώπης αγορές.
«Εξοχότατε, ξέρω ότι η σημερινή εποχή δεν είναι εποχή για πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά χθες στον Ρώσο πρόεδρο ο Ινδός ομόλογός του, Μόντι, στην πρώτη διά ζώσης συνάντηση των δύο ηγετών από την έναρξη του πολέμου. Ο Πούτιν ανταπάντησε ότι ήθελε η σύγκρουση στην Ουκρανία να τελειώσει το συντομότερο δυνατό, αλλά ότι το Κίεβο είναι αποφασισμένο να εντείνει την αντεπίθεση, μετέδωσε το δίκτυο France24, επικαλούμενο την ινδική τηλεόραση.
Τούτων λεχθέντων, ο Κινέζος πρόεδρος Σι –που σε αυτό το πρώτο ταξίδι του στο εξωτερικό από την αρχή της πανδημίας είχε πρωτεύοντα στόχο το επαναλανσάρισμά του ως ηγέτη μιας ανερχόμενης υπερδύναμης, εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων με τις ΗΠΑ για το θέμα της Ταϊβάν και οικονομικής επιβράδυνσης στη χώρα του και παγκοσμίως– ζήτησε μια «διεθνή τάξη προς μια πιο δίκαιη και ορθολογική κατεύθυνση», από την μια. Κι από την άλλη, κάλεσε τους συνδαιτυμόνες ηγέτες –της Ρωσίας, των χωρών της Κεντρικής Ασίας, της Ινδίας, του Πακιστάν, του Ιράν και της προσκεκλημένης ως «εταίρου διαλόγου» Τουρκίας– σε συνεργασία για την αποτροπή στα εδάφη τους «υποκίνησης “έγχρωμων επαναστάσεων” από εξωτερικές δυνάμεις», καθώς ανάβουν νέες εστίες έντασης στην περιοχή…
Ταυτόχρονα μάλιστα με την εκστρατεία εμβάθυνσης της κινεζικής οικονομικής διείσδυσης μέσω του σχεδίου «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος», ο Σι προώθησε αυτό που αποκαλεί «Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας», προαναγγέλλοντας τη δημιουργία ενός περιφερειακού κέντρου εκπαίδευσης 2.000 μελών του προσωπικού ασφαλείας χωρών-μελών του SCO «κατά της τρομοκρατίας».
Αυτός, δε, που φάνηκε να έχει την… τιμητική του στη χθεσινή ημέρα της συνόδου ενός μπλοκ που δυτικά ΜΜΕ χαρακτηρίζουν «λέσχη απολυταρχών» ήταν ο υψηλός προσκεκλημένος της, Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν.
Ο επαμφοτερίζων σύμμαχος του ΝΑΤΟ είχε το πρωί συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο, δεχόμενος από τον Σι συστάσεις για «ενίσχυση της αμοιβαίας πολιτικής εμπιστοσύνης […] και των θεμελίων των σινοτουρκικών σχέσεων στρατηγικής συνεργασίας», «θάβοντας» επικοινωνιακά το ακανθώδες θέμα των δικαιωμάτων των τουρκόφωνων μειονοτικών Ουιγούρων.
Στον απόηχο αυτών των συνομιλιών έγινε στο Ουζμπεκιστάν η συνάντηση των προέδρων της Ρωσίας και της Τουρκίας, η τρίτη μεταξύ τους μέσα σε τρεις μήνες. Η ατζέντα ήταν σε κάθε περίπτωση βαριά: από το διμερές εμπόριο και την καρκινοβατούσα συμφωνία για την εξαγωγή των ουκρανικών σιτηρών μέχρι τη νέα αιματηρή ανάφλεξη μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν και την προωθούμενη από τη Μόσχα επαναπροσέγγιση μεταξύ Τουρκίας και Συρίας.
«Εργαζόμαστε για να τερματίσουμε τη σύγκρουση στην Ουκρανία το συντομότερο δυνατό με διπλωματικά μέσα», δήλωσε πριν από τη συνάντηση ο Τούρκος πρόεδρος, πατώντας πια σε πολλές «βάρκες».
«Ο Ερντογάν», επισημαίνει η Ασλί Αϊντασμπάς, αναλύτρια του Ινστιτούτου Brookings, «θέλει να κάνει αυτή την εξισορροπητική πράξη και να δώσει σήμα στη Δύση ότι έχει άλλες επιλογές». Και δη ενώ επιδιώκει συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο Μπάιντεν, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, την επόμενη εβδομάδα, στη Νέα Υόρκη.
Σύμφωνα πάντως με το πρακτορείο Bloomberg, το βασικό αίτημα του Τούρκου προέδρου –που βλέπει προεκλογικά την κακή κατάσταση της οικονομίας να «ροκανίζει» κι άλλο τη φθίνουσα δημοφιλία του– ήταν να εξασφαλίσει από τον Πούτιν μια 25% έκπτωση στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου «και μια συμφωνία, βάσει της οποίας η Τουρκία θα μπορεί να πληρώνει μέρος του λογαριασμού σε τουρκικές λίρες». Στο πέρας της συνάντησης, ο Ρώσος πρόεδρος προανήγγειλε πληρωμή του 25% των προμηθειών της Τουρκίας σε ρωσικό φυσικό αέριο σε ρούβλια, τονίζοντας ότι η συμφωνία θα τεθεί σύντομα σε ισχύ.
Τα περιθώρια ελιγμών για την Αγκυρα φαίνεται πάντως ότι στενεύουν. Ειδικά εάν επιβεβαιωθεί το δημοσίευμα των «Financial Times» ότι οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. εντείνουν τις πιέσεις για συμμόρφωση με τις δυτικές κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, στέλνοντας τον επόμενο μήνα στη γείτονα την Ευρωπαία επίτροπο Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών, Μέριντ ΜακΓκίνες.
