Η πανδημία φαίνεται ότι είναι σε υποχώρηση -και μακάρι- αλλά ήδη συνέβαλε αρκετά στην εξοικείωση του κοινού με το κινηματογραφικό είδος του ντοκιμαντέρ και δη του πειραματικού, το οποίο πλέον εύκολα μπορεί να απολαύσει κάποιος μέσα από τις πολυάριθμες ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Και δε μιλάμε μόνο για τις μεγάλες πλατφόρμες και τους μεγάλους παίκτες, όπως τα αμερικανικά δίκτυα Netflix, iTunes, apple tv ή τις ευρωπαϊκές Docallianco, Mubi, Tank, αλλά και τις εκατοντάδες εθνικές και τοπικές πλατφόρμες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Τσεχία, σε μια χώρα όπου οι πολίτες της ακόμη αγαπούν το βιβλίο και την ανάγνωση, οι συνδρομητές στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες σχεδόν πενταπλασιάστηκαν. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει η Diana Tabakov, επικεφαλής της πλατφόρμας dafilms.com -συντομογραφία της Doc Alliance-, μίας από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πλατφόρμες με έδρα την Τσεχία.
«Η καμπύλη των συνδρομητών σε μια πλατφόρμα σαν τη δική μας, που διαθέτει και πολλούς πειραματικούς δημιουργούς, ακόμη και σήμερα δε σταματά να ανεβαίνει. Τα ποσοστά είναι πολύ καλύτερα από το 2019. Υπήρξε απίστευτη άνθηση, όπως συνέβη και με τα podcasts», προσθέτει η κ. Tabakov στο περιθώριο της Ημερίδας για την Ψηφιακή Διανομή του Ντοκιμαντέρ που διοργανώθηκε από την Interferences.
«Οι αλλαγές δεν είναι μόνο ποσοτικές, αλλά και ποιοτικές. Παρατηρούμε και μια μετατόπιση στη νόμιμη αγορά ταινιών διαδικτυακά, στην εγγραφή σε πλατφόρμες Video on Demand και σε ηλεκτρονικές εφημερίδες», μας λέει η Τσέχα κινηματογραφίστρια.
Όσο για τις ηλικίες των συνδρομητών, «η πλειονότητά τους είναι από 25 έως 35 ετών, όπως και στα σινεμά. Όμως, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, έχουμε αύξηση στις μεγαλύτερες ηλικίες, δηλαδή στους 65+. Παλιότερα αποτελούσαν ένα ποσοστό γύρω στο 7-8%, ενώ τώρα κυμαίνονται στο 12-15% των θεατών μας. Μας προβληματίζει το πολύ χαμηλό ποσοστό στους νέους και για αυτόν τον λόγο θα ξεκινήσουμε από το ερχόμενο φθινόπωρο ένα κανάλι, το dafilms junior, που θα απευθύνεται σε παιδιά, ώστε να υπάρχει ένας ασφαλής χώρος, χωρίς διαφημίσεις, με ενδιαφέρουσες ταινίες, που θα συμβάλει στην παιδεία των παιδιών μας. Το dafilms juniors θα συμπεριλαμβάνεται στη συνδρομή του dafilms.com και θα έχει τρεις ηλικιακές κατηγορίες από 3-6 ετών, 7-11 και για παιδιά άνω των 12 ετών».
Όμως, πώς χρηματοδοτείται η πλατφόρμα; «Τα τελευταία 12 χρόνια περίπου έχουμε χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Creative Europe. Εννοείται και από κρατικές επιχορηγήσεις, από την Τσεχία και τη Σλοβακία. Μετά είναι και οι εισπράξεις μας από τις ταινίες που προβάλλουμε και αντιστοιχούν στο 40% των συνολικών εσόδων από πωλήσεις».
Και πώς φαντάζεται την αγορά σε 10 χρόνια; «Πολλά είναι τα σενάρια! Αλλά το κρίσιμο θέμα είναι ότι οι συνδρομητές δεν μπορούν να πληρώνουν για πολλά μέσα. Ίσως να αρχίσουμε να φτιάχνουμε πακέτα συνδρομής, όπως έκανε η τηλεόραση παλιά, με όλα τα κανάλια σε ένα πακέτο. Ίσως πάλι οι κινηματογραφόφιλοι δεν θέλουν να είναι άλλο συνδρομητές και δουν ότι τους συμφέρει καλύτερα να πληρώνουν αμοιβή για να βλέπουν ένα έργο τη φορά. Ενδεχομένως, θα χρειαστούν συνέργειες για την περαιτέρω συγκεντροποίηση των προϊόντων. Αλλά δε θέλω να γίνουμε πολύ μεγάλοι, γιατί όταν είσαι πολύ μεγάλος δεν υπάρχει ευκινησία. Όταν είσαι μικρός, μπορείς να αντιδράσεις στην ουσία γρήγορα. Αυτό είναι κάτι που μάθαμε και στην πανδημία. Στη δική μας πλατφόρμα, η συνδρομή είναι 6 ευρώ τον μήνα για 3.500 ταινίες και δυστυχώς η τιμή είναι ενιαία για όλες τις χώρες της Ευρώπης».
Τι δουλειά έχει μια τσεχική πλατφόρμα στην Αθήνα
«Με την πλατφόρμα Dafilms ήρθαμε για πρώτη φορά σε επαφή ως θεατές και ως κινηματογραφιστές που αναζητούσαμε ταινίες με τις οποίες μπορούσαμε να ταυτιστούμε τόσο από άποψη φόρμας όσο και από άποψη παραγωγής. Με μεγάλη χαρά στην πλατφόρμα ανακαλύψαμε πολλές «θαρραλέες» επιλογές, χιλιάδες ταινίες έξω από τις νόρμες της «τεχνικής αρτιότητας» και της «mainstream» παραγωγής» μας λέει η Εύη Στάμου από την Interferences. «Κι έτσι συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει μια αγορά για ταινίες χειροποίητες, «εύθραυστες» όπως τις χαρακτήρισε σε μια συνομιλία μας η Diana Tabakov. Ταινίες που δεν χωρούν αυστηρά στο καλούπι του είδους του ντοκιμαντέρ όπως το έχει ο περισσότερος κόσμος, επαγγελματίες του κινηματογράφου και μη, στο μυαλό του, αλλά αμφιταλαντεύονται μεταξύ των ορίων της μυθοπλασίας, της τεκμηρίωσης και του πειραματικού, αποπνέοντας έναν αέρα ελευθερίας».
«Η απόφαση να δείξουμε αυτές τις ταινίες στην Ελλάδα, αλλά και να παρουσιάσουμε τη συγκεκριμένη πλατφόρμα ως μια εναλλακτική οδό κινηματογραφικής διανομής στους Έλληνες δημιουργούς ήταν ομόφωνη. Η Ελλάδα, πέρα από χώρα με μακρά σινεφιλική παράδοση και πολύ ενημερωμένους θεατές που θα έβρισκαν σίγουρα ενδιαφέρον στο να ανακαλύψουν μια τέτοιου είδους πλατφόρμα, είναι μια χώρα με πλούσια κινηματογραφική παράδοση. Ούσα παραδοσιακά σε μειονεκτική πολιτική και οικονομική θέση σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, έδινε πάντοτε πλούσιο έδαφος στους τοπικούς δημιουργούς για πειραματισμό και άρα για πρωτοπορία. Το ελληνικό ντοκιμαντέρ, τόσο το κλασικό όσο και το σύγχρονο, είναι σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα χειροποίητο. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία των δημιουργών, γίνεται συνήθως με μηδενικό ή ελάχιστο budget και είναι εξαρτώμενο από τη βοήθεια φίλων. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι πολλές φορές βαθιά προσωπικό, ποιητικό και πολιτικά ελεύθερο» προσθέτει ο Πιέτρο Ραντίν, έτερο μέλος της ομάδας.
«Το να έρθει λοιπόν σε επαφή η ελληνική κινηματογραφική κοινότητα με μια streaming πλατφόρμα, όπως η dafilms.com, θεωρήσαμε ότι θα είναι αμοιβαία επωφελές και ότι μια τέτοια γνωριμία θα μπορούσε ενδεχομένως να κάνει και τη διαφορά σε έναν τόσο μικρό τόπο. Έτσι, ήρθαμε σε επαφή με το Τσεχικό Κέντρο Αθήνας και τη κ. Lucie Kuligova, που από την αρχή αγκάλιασαν αυτή την πρωτοβουλία με ενθουσιασμό. Είχαμε ήδη συνεργαστεί στη διεξαγωγή του 1ου Free the kitsch Athens Film Fest και χαιρόμαστε πολύ που η συνεργασία μας προχώρησε με την πραγματοποίηση της Ημερίδας για την Ψηφιακή Διανομή του Ντοκιμαντέρ, ενώ προσβλέπουμε σε πολλές μελλοντικές συνεργασίες ακόμη» προσθέτει ο τρίτος της δημιουργικής ομάδας, Δημήτρης Παναγόπουλος.
Την ημερίδα υποστήριξε και η Σχολή Σταυράκου, στην οποία πραγματοποιήθηκε η πρωινή ανοιχτή συζήτηση με τη γνωστή παραγωγό Αμάντα Λιβανού γύρω από τις στρατηγικές χρηματοδότησης και προώθησης ντοκιμαντέρ χαμηλού προϋπολογισμού. Επίσης, ο « Μικρόκοσμος» φιλοξένησε την παρουσίαση της πλατφόρμας και την προβολή της ταινίας «Brotherhood», ενώ επαγγελματίες του χώρου, όπως ο Μάρκο Γκαστίν, η Γιάννα Σαρρή, ο Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης, η Βίκυ Μίχα, η Αντιγόνη Παπαντώνη, δέχτηκαν την πρόσκληση να παρευρεθούν και να συζητήσουν ανοιχτά για τη διανομή του ντοκιμαντέρ.
⌛ Η D. Tabakov επισκέφτηκε την Αθήνα προσκεκλημένη της ομάδας Interferences, μιας ομάδας που ιδρύθηκε το 2021 από νέους κινηματογραφιστές-επιμελητές με σκοπό τις παρεμβάσεις σε ιδιωτικούς και δημόσιους φυσικούς, καθώς και σε εικονικούς/διαδικτυακούς χώρους, μέσω διοργάνωσης προβολών, φεστιβάλ, σεμιναρίων και συζητήσεων γύρω από τον κινηματογράφο και την τέχνη του οπτικοακουστικού.
