Αν με ρωτάς, εξήγηση να δώσω μπορώ, κατανόηση για το φαινόμενο (γιατί περί φαινομένου πρόκειται πλέον) δεν! Ισως να συμβαίνει και στο εξωτερικό, ωστόσο στην Ελλάδα είναι κανόνας. Κανόνας, φαινόμενο, επαναληπτική εικόνα, το ίδιο καρέ ξανά και ξανά. Με το ερώτημα να στέκει πάντα εκεί, ολόρθο: πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι μέσα σε τόση ομορφιά και το μόνο που κάνουν είναι να την καταστρέφουν;
Η πρώτη ισχυρή δόση μου «μπήκε» (μπήκε, δεν την έβαλα) στον οργανισμό μου όταν είχαμε πάει εκδρομούλα με φίλους κοντά στην Αθήνα, «να δούμε λίγο πράσινο». Σαν πηγαίναμε το πράσινο το είδαμε: δέντρα, χορτάρι καθαρό και λιμνούλες. Σαν γυρίζαμε, δεν θα το ξεχάσω όσο ζω, ήταν μόνο σκουπίδι! Απειρο σκουπίδι. Χωρίς καμία υπερβολή, το μόνο που έβλεπες ήταν πεταμένα πλαστικά μπουκάλια, ποτήρια, σκεύη, σακούλες, πετσέτες, που είχαν καλύψει κυριολεκτικά όλο τον χώρο! Την ίδια ιδέα με μας (δεν ήμασταν οι μόνοι «έξυπνοι») είχαν και δεκάδες οικογένειες και παρέες που βρέθηκαν εκεί.
Ξεκινάει, δηλαδή, ο άλλος και η άλλη με τα παιδιά και την οικογένειά τους να πάνε στην εξοχή για να… για να τι; Για να πάρουν οξυγόνο τα μούλικα; Για να έρθουν σε επαφή με τη φύση; Και τι τους μαθαίνει ο άλλος και η άλλη; Πως αυτή η επαφή είναι ένα παιχνίδι εξουσιαστικής κυριαρχίας; Αυτό τους μαθαίνει; Δεν έχουν βλέπεις ανθρώπινη λαλιά και μέλη τα χορτάρια και τα δέντρα να τους χώσουν πέντε φάσκελα και να τους μιλήσουν απ’ την καλή κι απ’ την ανάποδη, οπότε οι κύριοι απλά αφήνουν τη σκουπιδένια ψυχή δίπλα στα πλαστικά σκουπίδια που έφεραν σε τεράστιες (επίσης πλαστικές) σακούλες από το σκουπιδοσπίτι τους στην πόλη. Οπότε δεν μιλάμε απλώς για μια «εκδρομή», αλλά για μια κανονική επιχείρηση σκουπιδοποίησης όποιου φυσικού τοπίου ή δημόσιου χώρου υπάρχει ακόμη ελεύθερο, δεν ανήκει σε ιδιώτη ή σε κάποιον φεουδάρχη. (Τα ‘χει πει ο υπέροχος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Ζίγκμουντ Μπάουμαν εδώ και δεκαετίες, όταν μιλούσε για «ανθρώπινα σκουπίδια» εννοώντας και τον ίδιο τον άνθρωπο -πώς τον αντιμετωπίζουν, πώς βιώνει τη ζωή του κ.λπ.)
Από τα δέντρα και τα πράσινα λιβάδια ας ταξιδέψουμε στα νησιά. Αυτά των Κυκλάδων. Τα ξερονήσια, δηλαδή. Που κι αυτά καταπράσινα, με δέντρα και χορτάρια ήταν κάποτε, αλλά η ασύδοτη (και αναγκαία πολλές φορές) ξύλευση δεν έγινε ποτέ με βιώσιμο τρόπο. Αυτά κάποτε. Σήμερα υπάρχει τρόπος (και επιστημονικά αποδεδειγμένος) να ξαναπρασινίσουν τα νησιά μας, ωστόσο αλλού βαράν τα σήμαντρα κι αλλού πηγαίνει η νύφη. Αυτό βέβαια δεν αναιρεί το γεγονός της σημερινής τραχιάς ομορφάδας των νησιών αυτών, με την ιδιαίτερη γεωμορφολογία τόσο στην ξηρά όσο και στον βυθό των θαλασσών τους. Ενα από αυτά τα μέρη είναι το νησί της Ιου.
Η Νιος έχει συνδεθεί στο μυαλό μας με το ξενύχτι και το νταβαντούρι. Ισχύει. Δεν είναι Μύκονος, δεν είναι Σαντορίνη, μπορεί να θέλει αυτό να γίνει, ωστόσο έχει υπέροχες παραλίες και αρχαία μονοπάτια, έχει και τον τάφο του Ομήρου, έχει την ιστορία και τις παραδόσεις της. Εχει και τον φεουδάρχη της. Ο Αγγελος Μιχαλόπουλος ήρθε στο νησί με τσουβάλια από χρήματα (αλήθεια, οι οικονομικές υπηρεσίες έχουν κάνει έλεγχο «πόθεν έσχες;»).
Με αυτά και με ένα «μετα-πρωτοποριακό» όραμα για το νησί (βλέπε κάτι κιτς τσιμεντένιους φαλλούς που ξεπροβάλλουν ως «τέχνη», απίστευτες παρεμβάσεις σε φυσικές εκτάσεις, περιβαλλοντικά εγκλήματα και και και…) αγόρασε μέσα σε τρία μόλις χρόνια το 40% της Ιου (!), εκτάσεις επί εκτάσεων, με την ανοχή των ντόπιων φυσικά και συνεχίζει έως να το πάρει όλο φανταζόμαστε. (όσο για το τι κάνουν οι κυβερνήσεις, του ΣΥΡΙΖΑ συμπεριλαμβανομένου, αυτό είναι το απόλυτο τίποτα).
Υπάρχουν ωστόσο και κάποιοι στο νησί, νέοι, ντόπιοι και ξένοι που ζουν χρόνια εκεί, οι οποίοι αντιμάχονται όλα τα παραπάνω. Φέτος μια Γαλλίδα (Εβελίν Ραγκό) και μια Γερμανίδα (Ανίνα Ντίνερ) δημιούργησαν το Ios Cinefilia, το πρώτο κινηματογραφικό φεστιβάλ στο νησί. Ηρθαν σκηνοθέτες, παραγωγοί από τη Γαλλία, ηθοποιοί, δημοσιογράφοι. Το νησί δεν έχει θερινό σινεμά, παρά μόνο μια μικρή οθόνη σ’ ένα ξενοδοχείο. Ωστόσο το φεστιβάλ ήταν ένα εξαιρετικό δείγμα τού πώς ο πολιτισμός, όταν αυτός διέπεται από μια φιλοσοφία ζωής (βιώσιμη και συμπληρωματική), μπορεί πραγματικά να θέσει ένα ξεχωριστό παράδειγμα. Τα κορίτσια αυτό κατάφεραν (διόλου εύκολα) και μπράβο τους.
Αυτό είναι και η λύση… Γιατί όσο κι αν αγοράσει ο (κάθε) φεουδάρχης, όσο κι αν καταστρέψει, αν βρεθεί έστω και ένας να θέσει ένα νέο «παράδειγμα», τότε το οικοδόμημα κάνει ρωγμή. Και τις ρωγμές τις τρέμουν!
