H «απελευθερωμένη» εδώ και τρεις δεκαετίες αγορά κινητής τηλεφωνίας λειτουργεί ως προϊστορία τής πολύ πιο πρόσφατα «απελευθερωμένης» αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, τις οδυνηρές παρενέργειες της οποίας τις αισθάνθηκαν εκατομμύρια καταναλωτές τον τελευταίο χρόνο. Κι αυτό γιατί η εμπειρία των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας στις αθέμιτες πρακτικές μεταλαμπαδεύτηκε, δυστυχώς, αυτούσια στις εταιρείες παροχής ρεύματος.
Από αυτή την άποψη η πρόσφατη απόφαση δικαστηρίου (33/22, Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγίου) που κηρύσσει άκυρο και καταχρηστικό τον Γενικό Ορο των συμβάσεων, ο οποίος δίνει στις εταιρείες το δικαίωμα να τροποποιούν μονομερώς τα συμβόλαια με τους πελάτες τους, είναι σημαντικό νομολογιακό πρόκριμα για την έκβαση των συλλογικών αγωγών εις βάρος των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας με επίκεντρο τη ληστρική ρήτρα αναπροσαρμογής.
Ας δούμε το ιστορικό της ενθαρρυντικής απόφασης του Πρωτοδικείου Αιγίου. Ο δικηγόρος Α. Φ., ως ενάγων καταναλωτής, είχε σε διάστημα μόλις τριών μηνών του 2016 την «τύχη» να του επιβληθεί δύο φορές μετατροπή της σύμβασής του με εταιρεία κινητής και να υποστεί δύο φορές αύξηση παγίου μέσω τηλεφωνικής ανανέωσης. Τον Μάρτιο του 2016 συμφώνησε σε 18μηνο πρόγραμμα έναντι 25,75 ευρώ (για 1.500 λεπτά ομιλίας, 1.500 sms και 2 GB internet).
Δύο μήνες μετά η εταιρεία τον ειδοποίησε ότι «αναβαθμίστηκε» το πρόγραμμά του με επιπλέον 500 ΜΒ και με τίμημα αυξημένο στα 29,9 ευρώ. Φυσικά ο Α.Φ. διαμαρτυρήθηκε για μονομερή τροποποίηση σύμβασης, «αφήστε τα δικηγορίστικα» του απάντησε η υπάλληλος που προφανώς θα το μετάνιωνε αν ήξερε πως ο συνομιλητής της ήταν δικηγόρος.
Στις διαμαρτυρίες του πελάτη η εταιρεία κινητής απάντησε με τη συμβιβαστική λύση να μην πληρώσει τη διαφορά, αλλά λίγο μετά τη συμφωνία «αναβάθμισε» πάλι το πρόγραμμά με αύξηση του όγκου δεδομένων και του παγίου. Στις νέες διαμαρτυρίες του καταναλωτή η εταιρεία απάντησε πάλι με μη χρέωση της διαφοράς.
Και ναι μεν ο Α.Φ. δεν πλήρωσε τα μονομερή «κερατιάτικα», αλλά η ταλαιπωρία των επανειλημμένων τηλεφωνικών κλήσεων, διαμαρτυριών, καταγγελιών στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) και γενικώς όπου δει για να αποδείξει το αυτονόητο, θεμελίωσαν μια επαρκέστατη βάση για αγωγή αποζημίωσης ηθικής βλάβης, έστω και για τον συμβολισμό του πράγματος ή για λογαριασμό των χιλιάδων πολιτών που δεν έχουν εξοικείωση με τη νομοθεσία.
Και ενώ το Ειρηνοδικείο Αιγιαλείας στον πρώτο βαθμό απέρριψε την αγωγή, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αιγίου έκανε δεκτή την έφεσή του και του επιδίκασε 1.000 ευρώ μαζί με τους τόκους και 500 ευρώ για τη δικαστική δαπάνη. Μικρό το ποσό για μια μεγάλη εταιρεία που ανακοινώνει κέρδη εκατοντάδων εκατομμυρίων κάθε τρίμηνο, αλλά πολύτιμο το σκεπτικό της απόφασης του δικαστηρίου για τουλάχιστον τέσσερις λόγους χρήσιμους για τις προσφυγές εις βάρος και των προμηθευτών ρεύματος:
- Γιατί κρίνει ότι ο γενικός όρος που δίνει στην εταιρεία το δικαίωμα να μεταβάλλει τα τιμολόγιά της μονομερώς με κριτήρια τον πληθωρισμό και το συνολικό κόστος παροχής των υπηρεσιών της είναι άκυρος ως καταχρηστικός. Γιατί δίνει στην εταιρεία το δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης της σύμβασης «χωρίς ορισμένο, ειδικό και σπουδαίο λόγο», ενώ «το τίμημα της παρεχόμενης υπηρεσίας αφήνεται αόριστο και δεν επιτρέπεται ο προσδιορισμός του με κριτήρια ειδικά καθορισμένα και εύλογα για τον καταναλωτή».
- Γιατί επιδικάζει χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, θεωρώντας αθέμιτη και επιθετική εμπορική πρακτική τη μονομερή επιβολή στον καταναλωτή πρόσθετης υπηρεσίας που δεν είχε ζητήσει. Αυτή η πρακτική συνιστά αδικοπραξία αναγόμενη σε δόλο των οργάνων της εταιρείας.
- Διότι θεωρεί πως το γεγονός ότι η εταιρεία δεν χρέωσε στον καταναλωτή τις αυξήσεις των παγίων ύστερα από τις διαμαρτυρίες του δεν αίρει τον αθέμιτο χαρακτήρα της πρακτικής της.
- Διότι το δικαστήριο έκρινε ότι η μεταγενέστερη συγγνώμη του προσωπικού της εταιρείας για την υποτιμητική συμπεριφορά (το «αφήστε τα δικηγορίστικα» πίσω από το οποίο κρύβεται το άλλο δράμα, αυτό των υπαλλήλων των call centers που «εκπαιδεύονται» σε πιεστικές συμπεριφορές) δεν εξαλείφει την ευθύνη της εταιρείας.
Υπάρχει και ακόμη μία διάσταση στην υπόθεση που φωτίζει τον ρόλο τον οποίο δυστυχώς ΔΕΝ ΠΑΙΖΟΥΝ οι ανεξάρτητες αρχές, στην προκειμένη περίπτωση η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ). Ο κ. Α.Φ., παράλληλα με την αγωγή του, κατέθεσε καταγγελία και στην ΕΕΤΤ ζητώντας να ελεγχθεί η αθέμιτη πρακτική της εταιρείας, αλλά και η εναρμονισμένη πρακτική των εταιρειών του κλάδου που με τις ποινές αποχώρησης εγκλωβίζουν τους πελάτες τους.
Η καταγγελία εστάλη στις 11/6/2016. Η απάντηση της ΕΕΤΤ ήρθε μόλις τον περασμένο Ιούλιο, 6 ολόκληρα χρόνια μετά! Σε αυτή μάλιστα η ΕΕΤΤ ομολογεί ορθά κοφτά ότι δεν μπορεί να κάνει και τίποτα στο θέμα της εναρμονισμένης πρακτικής, επικαλούμενη απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών που ακύρωσε πρόστιμο της ΕΕΤΤ το 2005 στις τρεις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας για παράβαση της νομοθεσίας περί ελεύθερου ανταγωνισμού αναφορικά με τη φορητότητα αριθμών. Με λίγα λόγια, βγάλτε τα πέρα μόνοι σας!
