Αμέσως μόλις ανακοινώθηκε η παραίτηση-αποπομπή Δημητριάδη, το Μαξίμου διοχέτευσε σε όλα τα μέσα το πρωί της Παρασκευής μια παράξενη αιτιολογία: «Ο Γρηγόρης Δημητριάδης είναι στην πρώτη γραμμή, από την υποψηφιότητα του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία της Ν.Δ. Επί 6 χρόνια έχει σηκώσει πολύ μεγάλο βάρος κι έχει δεχθεί πολύ σκληρές επιθέσεις από πολλές πλευρές. Είναι γνωστό ότι αυτές οι θέσεις είναι “ηλεκτρικές καρέκλες”, για αυτό και η παραμονή σε αυτές π.χ. στις ΗΠΑ είναι 1,5 χρόνο κατά μέσο όρο».
Αυτή η φράση λέει πολύ περισσότερα από όσα νομίζει ο κ. Μητσοτάκης. Τα λέει όλα. Αφήνοντας κατά μέρος την ομολογία του ότι τοποθετεί σε «ηλεκτρική καρέκλα» τον εκάστοτε βασικό του συνεργάτη, διατηρώντας για τον εαυτό του τον ρόλο του υποψήφιου «δήμιου», η απόπειρα να δικαιολογηθεί η απομάκρυνση Δημητριάδη με τα όσα συμβαίνουν στις ΗΠΑ, ισοδυναμεί με ανοιχτή παραδοχή ότι το μοντέλο συγκρότησης του περιβόητου «επιτελικού κράτους» που σχεδίασε ο σημερινός πρωθυπουργός βασίζεται σε όσα λίγα έχει ο ίδιος κατανοήσει από την οργάνωση του Λευκού Οίκου στις ΗΠΑ, αδιαφορώντας για την εντελώς διαφορετική πολιτειακή συγκρότηση των δύο κρατών.
Ο κ. Μητσοτάκης νομίζει ότι έχει δικαίωμα να λειτουργεί με τις υπερεξουσίες του Αμερικανού προέδρου, χωρίς βέβαια να υφίσταται τον έλεγχο του πανίσχυρου Κογκρέσου.
Ο προσωπάρχης
Σύμφωνα, λοιπόν, με τον κ. Μητσοτάκη, η θέση τού υπ’ αριθμ. 2 που κατείχε ο Γρηγόρης Δημητριάδης αντιστοιχεί στη θέση του προσωπάρχη (επικεφαλής του επιτελείου) του Λευκού Οίκου (White House Chief of Staff). Αλλά πού βρήκε ο κ. Μητσοτάκης αυτόν τον μέσο όρο του 1,5 χρόνου της θητείας αυτών των σημαντικών στελεχών; Ο σημερινός υπ’ αριθμ. 2 του Τζο Μπάιντεν (Ρον Κλάιν) βρίσκεται στη θέση αυτή λίγο παραπάνω από 1,5 χρόνο, αλλά τόση είναι και η μέχρι στιγμής θητεία του προέδρου. Ο ίδιος, μάλιστα, υπήρξε προσωπάρχης του και κατά την περίοδο της αντιπροεδρίας του. Αρα γι’ αυτόν δεν ισχύει το όριο του 1,5 χρόνου. Αλλά και ο πρόεδρος Ομπάμα σε όλα τα χρόνια της δεύτερης θητείας του (2013-2017) διατήρησε τον ίδιο προσωπάρχη (Ντένις Μακντόναφ).
Εκείνος που είχε μεγαλύτερη ευελιξία να διώχνει τους προσωπάρχες του, αποδίδοντάς τους τις ευθύνες για τη δική του διακυβέρνηση, υπήρξε βέβαια ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αρχικά επέλεξε τον ομογενή Ράινς Πρίμπους (20.1.2017-31.7.2017), στη συνέχεια τον Τζον Κέλι (31.7.2017-2.1.2019), τον οποίο αντικατέστησε με τον Μικ Μαλβέινι (2.1.2019-31.3.2020) και κατέληξε στον Μαρκ Μίντοους (31.3.2020-20.1.2021). Αλλά ακόμα και εδώ δεν επιβεβαιώνεται ο μέσος όρος του 1,5 χρόνου, εφόσον πρόκειται για 4 άτομα σε διάστημα 4 χρόνων.
Πού βρήκε λοιπόν ο κ. Μητσοτάκης τον μέσο όρο αυτό; Η απάντηση βρίσκεται σε ένα βιβλίο, ενός γνωστού Αμερικανού δημοσιογράφου, από αυτά που διαβάζει ο σημερινός πρωθυπουργός για να ξεσηκώνει ιδέες. Πρόκειται για το βιβλίο του Κρις Γουίπλ «Οι φρουροί της πύλης. Πώς οι προσωπάρχες του Λευκού Οίκου καθορίζουν κάθε προεδρία» (Chris Whipple, «The gatekeepers: how the White House chiefs of staff define every presidency», Crown, Νέα Υόρκη 2017).
Πράγματι, ήδη στην εισαγωγή του βιβλίου αυτού, που ξεχώρισε στη γνωστή λίστα των μπεστ σέλερ της εφημερίδας «Νιου Γιορκ Τάιμς», διαβάζουμε ότι η θέση του προσωπάρχη είναι η «πιο σκληρή δουλειά στην Ουάσινγκτον· τόσο επίπονη που η μέση θητεία είναι λίγο περισσότερο από δεκαοκτώ μήνες». Ιδού λοιπόν η πηγή των «κύκλων» του κ. Μητσοτάκη. Μόνο που το βιβλίο αυτό που μελέτησε ο πρωθυπουργός για να διορίσει τον ανιψιό του ως τον δικό του «προσωπάρχη» μάς δίνει απαντήσεις και στους βασικούς γρίφους των ημερών.
Οπως εξηγεί ο Κρις Γουίπλ, εκείνος που καθόρισε τον ιδιαίτερο ρόλο του προσωπάρχη της σύγχρονης εποχής είναι ο Μπομπ Χάλντεμαν και σ’ αυτόν επικεντρώνεται το βιβλίο που μελετά ο κ. Μητσοτάκης: «Δεν υπάρχει ένα πρότυπο που να ταιριάζει σε όλους. Κάθε πρόεδρος έχει διαφορετικές ανάγκες. Αλλά το “σύστημα προσωπικού” που επινοήθηκε από τον Χάλντεμαν είναι ένα μοντέλο διακυβέρνησης σχεδιασμένο να αποτρέπει την καταστροφή. Ξανά και ξανά, προεδρίες που απέτυχαν να το ακολουθήσουν πλήρωσαν βαρύ τίμημα».
Και τι σημαίνει αυτό; Μα ο Χάλντεμαν υπήρξε ο προσωπάρχης του Νίξον την εποχή που αποκαλύφτηκε το σκάνδαλο του Γουότεργκεϊτ, δηλαδή οι υποκλοπές στα τηλέφωνα των πολιτικών αντιπάλων του προέδρου. Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Μα ο Χάλντεμαν πλήρωσε με φυλάκιση τον ρόλο του στις υποκλοπές. Κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε για ψευδορκία, όταν υποστήριξε ότι ο πρόεδρος δεν γνώριζε τις υποκλοπές αυτές. Θυσιάστηκε, δηλαδή, για να γλιτώσει το αφεντικό του, αλλά αδίκως.
Οι ρόλοι
Το αστείο είναι ότι αυτή η τύχη του Χάλντεμαν αναφέρεται στο βιβλίο στην ίδια παράγραφο που καταγράφεται ο μέσος όρος της θητείας, τον οποίο αντέγραψαν οι «κύκλοι» του πρωθυπουργού. Αποκλείεται, επομένως, να μην το γνώριζαν ο θείος και ο ανιψιός που θεωρούσαν ότι μεταφέρουν στην Ελλάδα την «τεχνογνωσία» διακυβέρνησης των ΗΠΑ. Ηδη βλέπουμε ότι ο κ. Δημητριάδης χρεώθηκε το σημερινό σκάνδαλο όπως ο ομόλογός του Χάλντεμαν. Αναμένεται και ο κ. Μητσοτάκης να καταλάβει ότι έχει μόνος του πάρει τον ρόλο του Νίξον.
Και κάτι ακόμα. Για όσους αναρωτιούνται πώς συνδέονται όλα αυτά με την παραίτηση-αποπομπή του διοικητή της ΕΥΠ, τους πληροφορούμε ότι το πιο πρόσφατο μπεστ σέλερ του Κρις Γουίπλ αναλύει πώς καθορίζουν την Ιστορία και το μέλλον οι διευθυντές της CIA («The Spymasters. How the CIA Directors shape history and the future», Scribner, Νέα Υόρκη 2021).
Εκεί ασφαλώς θα διάβασε ο κ. Μητσοτάκης για το πώς υποκλέπτονταν από τη μυστική υπηρεσία των ΗΠΑ τα τηλεφωνήματα και η αλληλογραφία δημοσιογράφων και πολιτικών αντιπάλων και πώς αποκτούν υπερεξουσίες οι διευθυντές της.
Το μοντέλο περιλαμβάνει και τη λύση, σε περίπτωση που αποκαλυφτούν οι παρακολουθήσεις: την πληρώνει κάποιος υπάλληλος και εν ανάγκη ο διευθυντής της CIA!
