Η συντροφική συστράτευση έχει ανάγκη και την ποσότητα και την ποιότητα…

«Η μόνη αξία των οικονομικών προβλέψεων είναι πως κάνουν την αστρολογία να φαίνεται αξιόπιστη»

Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ

Άλλοτε οι καιροί περνάνε πιο γρήγορα, άλλοτε πιο αργά. Παρότι οι μονάδες μέτρησης του χρόνου παραμένουν ίδιες. Το πώς αντιλαμβανόμαστε την ταχύτητα με την οποία οι καιροί διαγράφουν τη δική τους πορεία ίσως τελικά να έχει να κάνει με την εσωτερική κατάσταση του καθενός μας… Αλλά, σε αυτό το σημείωμα δεν έχω σκοπό να μιλήσω για κάτι τέτοιο. Το φετινό καλοκαίρι προχωράει στους δικούς του ρυθμούς και μπαίνει πια στην τελική του ευθεία… Τελικά, πόσο γρήγορα, αλλά και αργά, περνάει ο χρόνος…

Ένα ή μάλλον δύο πράγματα που κατάλαβα πολύ καλά τα τελευταία χρόνια, πιο καλά δεν γινόταν…, είναι το πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η οικονομία στη ζωή των ανθρώπων. Και επίσης το πόσο πίσω ήμουν εγώ σε αυτά τα ζητήματα τουλάχιστον μέχρι τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Θα αυτοπροσδιοριζόμουν με σχετική ευκολία ως «παιδί και θύμα της πολιτικής». Εδώ και κάποια χρόνια η οικονομία, και ως θεωρητικό, και ως πρακτικό πεδίο, με απασχολεί έντονα. Μην πω, κιόλας, πως έχει τον κυρίαρχο ρόλο. Τη (συγκεκριμένη) μονοτονία θα σπάσει πού και πού κάποιο ανάγνωσμα που να σχετίζεται με την ιστορία ή κάποιο άλλο (συνήθως με αστυνομικής-κατασκοπευτικής υφής περιπέτειες). Εντάξει, ενίοτε με απασχολούν και αθλητικά βιβλία… Δεν υποτιμώ τον κόσμο των ιδεών, τις διάφορες φιλοσοφικές αναζητήσεις, ούτε τους φορείς και τους «οπαδούς» τους… Στο σήμερα, η προτεραιότητά μου είναι η οικονομία, γιατί εκεί με οδηγεί το ένστικτο και η συσσωρευμένη εμπειρία μου (άρα και η συνείδησή μου)…

Όμως, το θέμα δεν είμαι εγώ. Εγώ απλά δημοσιοποιώ τον πυρήνα της ενεστωτικής μου σκέψης. Κάποιες φορές διαβάζω κάποια προηγούμενα κείμενά μου και ίσως να αναβλύζουν πως ο συντάκτης τους είναι ένα είδος αριστερού φανατικού. Διαβεβαιώνω πως, πια, ο μόνος μου φανατισμός είναι η αναζήτηση λύσεων προς όφελος των πολλών. Το πού ακριβώς θα βρεθούν αυτές οι λύσεις δεν είναι δική μου υπόθεση, καθώς σαν μονάδα είμαι πολύ λίγoς (ελάχιστος για την ακρίβεια…) για κάτι τέτοιο. Όμως, πιστεύω ακράδαντα πως οι όποιες λύσεις θα βρεθούν και θα τοποθετηθούν στην τσόχα της ρεαλιστικής παρτίδας, μονάχα όταν οι ανθρώπινες συνειδήσεις συμβαδίσουν με υλικές κατακτήσεις που θα ανατρέψουν τη σημερινή καθοδική πορεία.

Διαβάζω (με προσοχή, πλέον…) τις θεωρητικές αρχές των υποστηρικτών του αστισμού, που αποτελούν τους βασικούς πυλώνες του παραδοσιακού και του σύγχρονου φιλελευθερισμού. Δεν θα είχα πρόβλημα να αποδεχτώ κάποιες από αυτές. Το ατομικό κίνητρο είναι πολύ σημαντικό. Δεν είναι λίγοι, ειδικά στις εποχές μας, εκείνοι που θα προτιμούσαν να εργάζονται για 800 ευρώ και ας επιφέρει αυτή η εργασία υπέρογκα κέρδη σε έναν εργοδότη παρά για 400 «θυσιάζοντας» το ατομικό τους όφελος στην κάλυψη των υλικών αναγκών ενός κοινωνικού συνόλου… Δυστυχώς, αλλά έτσι είναι… Το μεγάλο πρόβλημα που ανησυχεί τους περισσότερους ανθρώπους είναι πως ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν εξασφαλίζει ούτε καν αυτά που παρείχε ο (υπαρκτός) σοσιαλισμός. Θα δουλεύεις, αν δουλεύεις, για 300 (τα ποσά που χρησιμοποιώ είναι εντελώς σχηματικά). Και αν σου αρέσει…

Το χάσμα ευνοημένων και αδικημένων είναι το μεγαλύτερο εδώ και πολλές δεκαετίες, ειδικά στον ελλαδικό χώρο. Η θεωρία είναι θεωρία και η πράξη πράξη… Γιατί κάθε πόρισμα, ακόμα και των σπουδαιότερων ακαδημαϊκών, δικαιώνεται ή μη μονάχα στο πραγματικό ζυμωτήρι της καθημερινότητας. Επομένως, κάθε θεωρία που δεν περιγράφει την πραγματικότητα παύει να είναι θεωρία και καταντάει όργανο εξαπατήσεων, όψιμων ή μη… Να το πω απλοϊκά; Όταν το στομάχι αρχίζει να παίζει μουσική, ο άνθρωπος δεν πρέπει να ακούει με τα αυτιά, αλλά με το μυαλό…

Ο σύγχρονος φιλελευθερισμός χάνει πολύ στο έδαφος και της ουσίας και των εντυπώσεων, γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τις διακηρύξεις του… Αυτό είναι η βάση της εντροπίας των καιρών σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Αριστερά σε όλες τις εκδοχές της (δεν με νοιάζει στο κείμενο αυτό, ούτε καν στην εποχή που διανύουμε, αν ο άλλος είναι ΣΥΡΙΖΑίος, ΚΚΕς, αντιεξουσιαστής ή «ακόμα και οπαδός της 17Ν» που λέει ο λόγος…). Η σύγχρονη Αριστερά καλείται να κάνει ταυτόχρονα πολλά πράγματα: να λύσει τα υπαρξιακά της, να βρει κατάλληλα στελέχη, να διαβάσει τους καιρούς με ακρίβεια, να γνωρίζει κοινωνιολογία-οικονομία-ψυχολογία, να συνδυάσει την άσκηση αντιπολιτευτικών καθηκόντων με την ανάληψη πρωτοβουλιών (μέσα στο κοινωνικό σώμα) για την εξεύρεση λύσεων. Δεν είναι εύκολο όλο αυτό…

Η Αριστερά (το επαναλαμβάνω, σε όλες τις εκδοχές της) δεν μπορεί να συνηθίσει σε ένα τυπικό (αυτοεπιβεβαιωτικό) καθηκοντολόγιο, σε μία διαρκή επαναλαμβανόμενη καταγγελτικότητα, σε τυφλή εμπιστοσύνη σε κάθε τι που αισθάνεται θιγόμενο από την κυρίαρχη πρακτική. Η Αριστερά θα πρέπει να πάρει διαζύγιο από την οκνηρία, τη φλυαρία, τη θεωρητικολαγνεία, το μεταμοντερνισμό, την αφέλεια, τη λατρεία στη μονοδιάστατη εναντίωση στον αστικό νόμο και την ατολμία. Αν προλάβει να τα κάνει αυτά έγκαιρα, θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο μέλλον. Σε διεθνές επίπεδο… Οι συνθήκες που διαμορφώνονται είναι όντως πρόσφορες και αυτό μπορεί να το καταλάβει και ένας εφοπλιστής, και ένας πράκτορας κάποιας μυστικής υπηρεσίας, και ένας καθηγητής πανεπιστημίου, και ένας φοιτητής, και ένα μέλος του πρεκαριάτου… Στο οπλοστάσιό της η Αριστερά έχει πολλές λύσεις και συνταγές, αλλά και χρήσιμες εμπειρίες. Ας γίνει σύντομα ο προπομπός της εφαρμογής όλων των θετικών πτυχών του πολύπλοκου και πολυσύνθετου αυτού μηχανισμού που λέγεται άνθρωπος…

Θα παρατήσουμε στην άλλη πλευρά τη σωστή αξιολόγηση έργων και νοοτροπιών, την εργατικότητα, την καινοτομία, την ευρεσιτεχνία, την επιστημονικότητα, την παραγωγικότητα, τα μακροχρόνια πλάνα, την αύξηση των αναπτυξιακών δεικτών, τη δημιουργική σκέψη; Πιστεύουμε, αλήθεια, πως είναι προτιμότερο «να μοιράσουμε τη φτώχεια» ή να μοιράσουμε έναν επαρκή κοινωνικό πλούτο; Θα αφήσουμε την άλλη πλευρά, που στην πράξη εδώ και μία δωδεκαετία περίπου γκρεμίζει με τον πιο βάναυσο τρόπο κάθε όνειρο και κάθε προοπτική και για τη νεολαία και για τις υπόλοιπες ηλικίες, να περιφέρει πάνω στα πολιτισμικά συντρίμμια των καιρών μας -ως λάφυρο- την υπευθυνότητα; Ε, όχι. Η συντροφική συστράτευση έχει ανάγκη και την ποσότητα και την ποιότητα…

Στο σήμερα δεν είναι λίγοι εκείνοι που ανήκουν στην ευρεία Αριστερά και ψάχνοντας για λύσεις δεν διστάζουν να βάλουν δίπλα στον Μαρξ, ακόμα και τον Άνταμ Σμιθ (ή τέλος πάντων πτυχές της θεώρησής του), δημιουργώντας μία σύνθεση που επιχειρεί στη θεωρία τουλάχιστον να γιατρέψει τα τρωτά του ενός με τα προτερήματα της σκέψης του άλλου. Δεν ξέρω αν οι αντικειμενικές συνθήκες, αν οι όροι που θα περιγράφουν τις υλικές βάσεις του άμεσου μέλλοντος, θα επιτρέψουν για πολύ ακόμα ένα τέτοιο συνδυασμό, ή αν θα βρεθούμε όλοι ξαφνικά μπροστά σε μία ουσιώδη και καταλυτική επιλογή: ή με τον έναν ή με τον άλλον, καθ΄ολοκληρία. Αυτό -κατά την προσωπική μου άποψη- είναι το μεγάλο ζητούμενο του μέλλοντος. Προς το παρόν, δεν έχω να κάνω κάποια ασφαλή εκτίμηση. Και δεν θα τολμήσω να κάνω. Ξέρω τι θέλω, αλλά θεωρώ πως κυρίως έχω κατανοήσει πως κάθε εποχιακή συγκυρία τα θέλω μας έχουν συγκεκριμένη μορφή και ταβάνι… Για κάθε βιασύνη χρειάζεται σύνεση και γνώση, για κάθε αργοπορία να θυμηθούμε πού είναι το γκάζι…

ΥΓ. Αφήνουμε κάπου εδώ τα πληκτρολόγια στην άκρη και για είκοσι περίπου ημέρες αντικαθιστούμε τη συγγραφή των συγκεκριμένων κειμένων με άλλες ασχολίες. Καλό υπόλοιπο καλοκαιριού σε όλες και σε όλους, καλές διακοπές σε όσους και μπορούν να κάνουν τέτοιες και να τις απολαύσουν συνάμα…