Πρώτη δουλειά, σε φροντιστήριο. Στην αρχή ήταν καλά – μετά βουλιάξαμε στην κρίση. Τρεις μήνες καθυστέρηση, πάρε ένα έναντι στη χάση και στη φέξη. Με το που το πιάσεις στα χέρια σου, εξαφανίζεται· να μην μπορείς να προγραμματίσεις ούτε την πληρωμή των πάγιων εξόδων σου.
Αλλάζεις φροντιστήριο· αυτοί τουλάχιστον πληρώνουνε στην ώρα τους. Υπογράφεις για δώρα που δεν εισπράττεις ποτέ, σε ρίχνουνε στο ένσημο, σου δίνουνε τον βασικό – ούτε τριετίες, ούτε οικογενειακά επιδόματα, αλλά τουλάχιστον πληρώνουνε στην ώρα τους. Οσοι προσλαμβάνονται μετά από εσένα πληρώνονται μ’ ένα ευρώ λιγότερο την ώρα, άρα δεν πρέπει να γκρινιάζεις. Βάζεις πλάτη για ν’ αντέξει η επιχείρηση. Η επιχείρηση αντέχει, η πλάτη σου όχι· ξεμένεις στο ταμείο ανεργίας. Καλύτερα· γλιτώνεις και τις βενζίνες πάνω-κάτω.
Ξαφνικά, σε καλούνε αναπληρωτή. Σε τράβηξε το προσοντολόγιο· να που σου φάνηκε χρήσιμο εκείνο το μεταπτυχιακό που έκανες κάποτε. Αρχίζεις το εκπαιδευτικό περιοδεύον. Πληρώνεις σεμινάρια, πληρώνεις δεύτερο πτυχίο, ό,τι μπορείς για να κερδίσεις μόρια, μπας κι ανέβεις έστω μια θέση παραπάνω στον πίνακα. Να ξεπεράσεις, άραγε, ποιους; Τους χιλιάδες εαυτούς σου, που μάχονται κι αυτοί για μια θέση ψηλότερα. Ποιος ξέρει· από μια θέση ψηλότερα στον πίνακα των αναπληρωτών μπορεί και να ξεκλέψεις μια απατηλή ματιά προς τον ήλιο.
Προκηρύσσονται κάποια στιγμή διορισμοί, πρώτη φορά ύστερα από δεκατρία χρόνια. Υστερία· όλοι σκοτώνονται για μια μόνιμη θέση, με εφτάμισι κατοστάρικα πρώτο μισθό. Φάγανε τη ζωή τους στον δρόμο ως αναπληρωτές κι αυτή η θέση μπορεί να μην ξανάρθει ποτέ. Γεμίζει η εκπαίδευση με δόκτορες· το διδακτορικό δίνει σαράντα μόρια, δεν υπάρχει περίπτωση να μη διοριστεί ο κάτοχός του. Δεν έχει τι άλλο να τους κάνει η Πολιτεία και τους παραπέταξε στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση· στο επαρχιακό ΕΠΑ.Λ. που δουλεύεις αναπληρωτής, έχουν τοποθετήσει τρεις κατόχους διδακτορικού. Για μια δουλειά που θα μπορούσε να τη διεκπεραιώσει με αξιοπρέπεια κι ένας τελειόφοιτος φοιτητής, που λέει ο λόγος. Υπερ-προσοντούχοι και κακοπληρωμένοι. Overqualified και underpaid, που λένε και στα εγγλέζικα.
Την επόμενη χρονιά προκηρύσσονται διορισμοί ξανά, και είσαι μέσα. Με δύο πτυχία κι ένα μεταπτυχιακό, παλιότερα θα πήγαινες για διευθυντής Εκπαίδευσης. Τώρα καλά σού είναι τα εφτάμισι κατοστάρικα πρώτος μισθός. Τι να πούνε κι οι δόκτορες, δηλαδή, που για αλλού ξεκινήσανε κι αλλού κατέληξαν οι άνθρωποι; Κι όλοι αυτοί που υπογράφουνε ακόμη για δώρα χωρίς να τα πληρώνονται, που τους ρίχνουνε στο ένσημο, που εξακολουθούν να βάζουν πλάτη για ν’ αντέξει η επιχείρηση; Μη μιλάς, εσύ είσαι καλά, έστω κι ως υπερ-προσοντούχος και κακοπληρωμένος.
Στο κάτω κάτω, το δημόσιο σχολειό έχει ακόμα χώρο για φως, όσο κι αν του κατεβάζουν διαρκώς τα στόρια. Αλλωστε το πιο δυνατό φως εκπέμπει μέσα απ’ τα μάτια των παιδιών. Βάλε τα δυνατά σου, το λοιπόν, για να παραμείνει αναμμένο, γιατί αλλιώς μας έφαγε όλους το μαύρο σκοτάδι.
