Ο Αϊντίν Ουγούρ έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Βαθιά δημοκράτης και λάτρης του πολιτισμού, στη χώρα του και όπου αλλού, ο σπουδαίος αυτός δάσκαλος νοιαζόταν με τα λόγια και με την πράξη για τον άλλο. Αυτή ήταν και η αφετηρία των συζητήσεών μας: Να ακούσουμε τον άλλο. Να τον καταλάβουμε, να αναπνεύσουμε στον ρυθμό του, να δούμε πέρα από τα στερεότυπα.
Εγιναν οι συζητήσεις μας στις δύο πόλεις καταγωγής μας: στην Πόλη για εκείνον, με θέα τον Βόσπορο, στην Αθήνα για μένα, με θέα την Ακρόπολη. Αλλά και σε περιπλανήσεις σε περιοχές χωρίς λάμψη. Περιοχές εγκαταλειμμένες, που ονειρευόταν και προσπάθησε από τη θέση του ως πρύτανης του Πανεπιστημίου Μπιλγκί να τους δώσει νέα ζωή. Βοήθησε την κουβέντα μας και η γαλλική γλώσσα, που εκτός των άλλων έδινε κι ένα πλαίσιο, φαντασιακό σε μεγάλο βαθμό, της εμπειρίας μας από έναν χώρο πολιτισμού, με έναν οικουμενικό ορίζοντα. Βοήθησε όμως και η κοινή έγνοια για τις πόλεις μας, για τη μνήμη τους, γι’ αυτό που θα ονομάζαμε σήμερα το πάσχον σώμα τους.
Με εργαλείο την κοινωνική θεωρία ανέλυε, στο Συνέδριο με τίτλο «Για το δικαίωμα στην πόλη» όπου τον είχα καλέσει το 2006, τη σχέση των μεσαίων τάξεων με την τέχνη στην multipli-city, την πολλαπλή –όπως την αποκαλούσε– πόλη: «…Στις πόλεις», έλεγε, «υπάρχει ένας κυρίαρχος κοινωνικός δράστης/παράγοντας, που είναι υπεύθυνος για τη συγκρότηση της αστικής ταυτότητας και εικόνας». Και ο κυρίαρχος κοινωνικός δράστης στην Πόλη που αγαπούσε και στις άλλες που είχαν σφραγίσει τη σπάνια προσωπικότητά του ήταν για τον φίλο μας μια άλλη εκδοχή του πλάνητος, του flaneur όπως τον είχε συλλάβει ο Μποντλέρ και ανατάμει ο Μπένγιαμιν.
Δυναμική και πρωτότυπη, προσθέτω, εκδοχή μιας περιπλάνησης στον χρόνο και τον χώρο, σε εποχές, χώρες και πολιτισμούς, μέσα από πνευματικές και φυσικές συναντήσεις που δημιουργούσε για να φέρει κοντά όσα έμοιαζαν ξένα και απόμακρα. Για να θεραπεύσει την αποξένωση του εαυτού όταν βιώνεται ως άλλος. Περιπλάνηση στον ιστορικό χρόνο μέσα από την οποία του άρεσε να φτάνει στους Χετταίους και να αναρωτιέται χαμογελώντας μήπως χωρίς να το ξέρει κατάγεται από αυτούς. Περιπλάνηση στα έθνη και στους πολιτισμούς μέσα από συναντήσεις Τούρκων και Ελλήνων φοιτητών που διοργάνωνε, από συναντήσεις Τούρκων και Ελλήνων καλλιτεχνών που ονειρευόμασταν, «έτσι που», όπως έλεγε, «να γνωρίσουμε όχι μόνον τι συμβαίνει στα μεγάλα δυτικά κέντρα, αλλά και στον δικό μας “μαχαλέ”», στη γειτονιά μας, εννοώντας τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια.
Δεν ξέρω αν ως αμετανόητος flaneur θα επισκεφτείς τον «μαχαλέ» των αγγέλων. Αν ωστόσο τυχαία συναντηθείτε, ξέρω πως θα τους χαιρετήσεις με κατανόηση και χιούμορ.
