ΑΕΙ με κλειστούς ορίζοντες

Κατατέθηκε στη Βουλή λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας ο ογκώδης νόμος-πλαίσιο για τα ΑΕΙ με τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα», που επιχειρεί να φέρει τα πάνω-κάτω στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έχει προκαλέσει συντριπτικές αντιδράσεις από το σύνολο του πανεπιστημιακού κόσμου, αρκετές εκ των οποίων προέρχονται (και) από τη Δεξιά: πρυτάνεις, μέλη ΔΕΠ, ΠΟΣΔΕΠ, Σύνοδος Πρυτάνεων, φοιτητικοί σύλλογοι, διοικητικοί υπάλληλοι.

Στον δικό του κόσμο το υπουργείο Παιδείας επιχείρησε χθες να πείσει πως το νομοσχέδιο έχει ευρύτατες συναινέσεις στην κοινωνία και έκανε λόγο για σύμπνοια της πανεπιστημιακής κοινότητας. Αγνοώντας πάνω από 100 ανακοινώσεις το τελευταίο διάστημα από πανεπιστημιακούς φορείς και συλλογικότητες, παρουσίασε έρευνα της εταιρείας ΜΑRC για το Πρώτο Θέμα σύμφωνα με την οποία οι «κύριες μεταρρυθμίσεις απολαμβάνουν διακομματική κοινωνική αποδοχή», αναφερόμενο στο θέμα του αποκαλούμενου εσωτερικού Εrasmus, στα διπλά και κοινά πτυχία, την ενίσχυση της πρακτικής άσκησης και στις… start up των φοιτητών.

Ενδεικτικό της ένδειας των επιχειρημάτων είναι το γεγονός πως το υπουργείο Παιδείας στέκεται ιδιαιτέρως -και πάλι μέσω της δημοσκόπησης- στην «αποδοχή που απολαμβάνουν οι ρυθμίσεις για τη θέσπιση Κέντρου Ψυχολογικής Υποστήριξης σε φοιτητές και διδάσκοντες των ΑΕΙ», ρύθμιση ήσσονος σημασίας μπροστά στις ριζικές τομές που προτείνονται ως προς το σύστημα διοίκησης, τον θεσμό του μάνατζερ ή π.χ. τα «βιομηχανικά» διδακτορικά.

Καμία αλλαγή (ούτε έκπληξη) δεν υπήρξε τελικά στα επίδικα σημεία του νόμου σε σχέση με το νέο, «αντιδημοκρατικό» -σύμφωνα με τους πανεπιστημιακούς- σύστημα διοίκησης, το οποίο δίνει υπερεξουσίες στον πρύτανη (που θα είναι ελέγχων και ελεγχόμενος) και τη δυνατότητα σε μια ομάδα τεσσάρων ατόμων ουσιαστικά να ελέγχει όλο το Πανεπιστήμιο, να παραμένει ανυποχώρητη θέση της υπουργού Παιδείας, Νίκης Κεραμέως.

Στην αναμενόμενη κριτική πως πλέον ο πρύτανης δεν θα εκλέγεται από τη βάση των καθηγητών, το υπουργείο απαντά χαρακτηρίζοντας αυτή τη ρύθμιση «μία από τις μεγαλύτερες τομές» και ισχυριζόμενο πως στη μεγάλη πλειονότητα των ΑΕΙ στην Ευρώπη «δεν υπάρχει καμία εκλογική διαδικασία για τον πρύτανη από τη βάση. Αυτό διότι το Πανεπιστήμιο δεν είναι όργανο εκπροσώπησης όπως η Βουλή ή η Περιφέρεια, είναι επιστημονικός φορέας».

Γεγονός παραμένει ωστόσο πως είναι η πρώτη φορά που όλες οι Σύγκλητοι, όλες οι Σχολές και οι Σύλλογοι, η Σύνοδος Πρυτάνεων, η ΠΟΣΔΕΠ και διάφορα επιμελητήρια (όπως το ΤΕΕ) απορρίπτουν συνολικά το προτεινόμενο μοντέλο διοίκησης. Το ίδιο ισχύει και για τους φοιτητές που βρίσκονται στα κάγκελα εκτός των άλλων και για την πανεπιστημιακή αστυνομία.

«Ο νόμος-πλαίσιο απορρίπτεται! Σύγχρονες σπουδές, πτυχία με αξία», «Οχι στη διάλυση των πτυχίων και της προοπτικής μας» έγραφαν τα κεντρικά πανό των φοιτητικών συλλόγων της Αθήνας κατά τη δυναμική μεσημεριανή πορείας διαμαρτυρίας από τα Προπύλαια ώς τη Βουλή. Οι διαδηλωτές και οι διαδηλώτριες κατήγγειλαν μεταξύ άλλων τη συγκέντρωση υπερεξουσιών σε διοικητικά συμβούλια, την περαιτέρω εμπορευματοποίηση των ΑΕΙ και την ενίσχυση της επισφάλειας για νέους επιστήμονες.

Επιπλέον έσοδα

Το «τυράκι» που φαίνεται ότι δίνει το υπουργείο για να εξουδετερώσει τις αντιδράσεις των καθημαγμένων οικονομικά πανεπιστημιακών είναι υλικό και σχετίζεται με τη δυνατότητα επιπλέον εσόδων από πιθανά δίδακτρα σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα, από ενίσχυση εισοδήματος μέσω αναγνώρισης προϋπηρεσίας από συμβάσεις έργου, με τη δυνατότητα λήψης πρόσθετων αμοιβών από έργα χρηματοδοτούμενα από διεθνείς και ίδιους πόρους χωρίς περιορισμούς κ.ά.

Ως προς τις κύριες αλλαγές που ενσωματώθηκαν μετά τη διαβούλευση, αυτές αφορούν κυρίως την υποχρεωτικότητα του εκτελεστικού διευθυντή (μάνατζερ), τη δυνατότητα μονιμοποίησης επίκουρων καθηγητών στη βάση προσόντων που έχουν αποκτήσει, στη σύσταση επιτροπής μεταπτυχιακών σπουδών, τη δυνατότητα και για αναπληρωτές καθηγητές να είναι υποψήφιοι για τη θέση κοσμητόρων, την πρόβλεψη ότι για εκλογή νέου μέλους ΔΕΠ ο υποψήφιος/α θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει τουλάχιστον έναν από τους τρεις κύκλους σπουδών εκτός του Ιδρύματος όπου επιθυμεί να εκλεγεί.

Το σχέδιο νόμου αποτελείται από 464 άρθρα (!) και 417 σελίδες, η συζήτησή του ξεκινά αύριο στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, ενώ η ψήφισή του θα ολοκληρωθεί εντός δύο εβδομάδων.