Φουντώνει ακόμη περισσότερο η φωτιά που άναψε από τις αποκαλύψεις των Uber Files, καθώς νέα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν χθες από τον «Guardian» και τα άλλα διεθνή ΜΜΕ δείχνουν ότι, εκτός από τους πολιτικούς, βασικά γρανάζια της παγκόσμιας «μηχανής» επιρροής και εξαπάτησης που είχε στήσει η αμερικανική εταιρεία αποτελούσαν έγκριτοι ακαδημαϊκοί και μεγάλα συγκροτήματα Τύπου.
Η Uber πλήρωσε εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια σε υψηλού προφίλ ακαδημαϊκούς της Ευρώπης και των ΗΠΑ προκειμένου να γράφουν κατά παραγγελία εκθέσεις οι οποίες εκθείαζαν το οικονομικό της μοντέλο και μπορούσαν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της εκστρατείας πίεσης που είχε εξαπολύσει με στόχο το γκρέμισμα εθνικών νομοθεσιών και την κατάκτηση νέων αγορών. Σκοπός των πληρωμένων εκθέσεων ήταν η δημιουργία ενός θετικού αφηγήματος για το μοντέλο της, ότι δηλαδή δημιουργούσε καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας που άρεσαν στους οδηγούς, παρείχε φτηνές μεταφορές στους καταναλωτές και ενίσχυε την παραγωγικότητα.
Οι πληρωμένες εκθέσεις ανατέθηκαν σε οικονομολόγους, καθηγητές Πανεπιστημίων την περίοδο 2014-15 όταν η Uber ήρθε σε σφοδρή σύγκρουση με τις ρυθμιστικές αρχές πόλεων-κλειδιών σε όλον τον κόσμο. Αποτέλεσαν μέρος της γραμμής παραγωγής πολιτικών επιχειρημάτων με τα οποία οπλίστηκαν φίλιοι πολιτικοί και ΜΜΕ.
Στη Γαλλία, η αμερικανική εταιρεία «έπιασε» έναν ανερχόμενο αστέρα των πανεπιστημιακών οικονομικών, τον καθηγητή Augustin Landier της Σχολής Οικονομικών της Τουλούζης, στον οποίο φέρεται ότι κατέβαλε 100.000 ευρώ για τη σύνταξη σχετικής ευνοϊκής έκθεσης. Ο Landier, αφού συμφώνησε στο χρήμα, πρότεινε συνεργασία με τον David Thesmar, έναν άλλο καθηγητή υψηλού προφίλ από την κορυφαία σχολή επιχειρήσεων της Γαλλίας, την École des Hautes Études Commerciales de Paris (HEC). Η κατά παραγγελία έκθεση εκπονήθηκε στην περίοδο των μεγάλων κινητοποιήσεων σε όλη τη Γαλλία για τις απώλειες θέσεων εργασίας που τροφοδοτούσε το μοντέλο της Uber.
Προβλήθηκε με άρθρο των «Financial Times» μια ημέρα πριν από την επίσημη παρουσίασή της. Το δημοσίευμα της γνωστής οικονομικής εφημερίδας υποστήριζε μεταξύ άλλων ότι «οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες αναζήτησης ταξί έχουν δημιουργήσει θέσεις εργασίας για τους φτωχότερους νέους του Παρισιού αλλά η ρυθμιστική καταστολή πλησιάζει».
Σημείωνε όμως παράλληλα ότι έκθεση των παραπάνω ακαδημαϊκών αποτελεί ένδειξη ότι η Uber βρίσκεται πλέον «μια κούρσα πριν από τα γαλλικά προάστια». Η έκθεση είχε και έναν τρίτο συνεργάτη-συγγραφέα τον Daniel Szomoru, ο οποίος όμως ήταν υπάλληλος (εσωτερικός οικονομολόγος) της Uber. Ούτε ο Szomoru ούτε το γεγονός ότι η έκθεση πληρώθηκε από την Uber μνημονεύονταν στο άρθρο των «Financial Times».
Η έκθεση περιέγραφε λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο οι οδηγοί της Uber κέρδιζαν κατά μέσο όρο 19,90 ευρώ την ώρα. Στο ποσό αυτό όμως δεν συνυπολογιζόταν το κόστος των οδηγών για ενοικίαση αυτοκινήτου, ασφάλιση, συντήρηση και καύσιμα που θα έπρεπε να αφαιρεθεί για να βγει το πραγματικό τους κέρδος. Εντελώς παραπλανητικά, έτσι, στο άρθρο τους οι Financial Times υποστήριζαν ότι με 20 ευρώ την ώρα οι περισσότεροι οδηγοί της Uber αμείβονταν με υπερδιπλάσιο ποσό από τον κατώτατο μισθό.
Στη Γερμανία, η Uber συμφώνησε με τον κορυφαίο οικονομολόγο του Ινστιτούτου Οικονομικών του Ανταγωνισμού (DICE) του Πανεπιστημίου του Ντίσελντορφ Justus Haucap. Η μελέτη που εκπόνησε εστίαζε στα «οφέλη των καταναλωτών από την απελευθέρωση της γερμανικής αγοράς ταξί. Η έκθεση συντάχθηκε σε συνεργασία με το συμβουλευτικό τμήμα του ινστιτούτου οικονομικής έρευνας DΙW που είναι ένα από 5 κορυφαία οικονομικά ινστιτούτα της Γερμανίας και σύμβουλος της κυβέρνησης. Η αμοιβή που προτάθηκε για την εκπόνηση της μελέτης ήταν 49.000 ευρώ συν ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα τιμολόγια που διέρρευσαν, οι ακαδημαϊκοί που συμμετείχαν στην εκπόνηση της έρευνας θα βοηθούσαν την προώθηση της έρευνας σε δημόσιες εκδηλώσεις και Τύπο. Ο ίδιος ο Haucap πρωτοπαρουσίασε την έκθεση σε εκδηλώσεις για influencers και πολιτικούς στο Βερολίνο.
Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι μια από τις πρώτες επί πληρωμή συμφωνίες της Uber με ακαδημαϊκούς ήταν αυτή με τον καθηγητή Αλαν Κρούγκερ του Πανεπιστημίου Πρίνστον το 2015. Ο Κρούγκερ είχε διατελέσει επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του Μπάρακ Ομπάμα και εθεωρείτο αυθεντία στο ζήτημα αύξησης του κατώτατου μισθού στις ΗΠΑ, οπότε η υπέρ της Uber γνωμοδότησή του είχε ιδιαίτερο βάρος επιρροής.
Προκειμένου να διασφαλίσει την εύνοια των κυβερνήσεων, η Uber δεν δίστασε να προσεγγίσει και τους βαρόνους των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Στόχος, η αξιοποίηση της επιρροής τους σε κοινή γνώμη, κυβερνήσεις και κέντρα αποφάσεων. Η αμερικανική εταιρεία δεν δίστασε μάλιστα να «δέσει» τους βαρόνους στο άρμα της, προσφέροντάς τους πολύτιμα μερίδια μετοχικό της κεφάλαιο λίγο πριν εισαχθεί στο Χρηματιστήριο.
Τον χειμώνα του 2015-16 ήλθε σε μια τέτοια συμφωνία με τον Γερμανό μεγαλοεκδότη Αξελ Σπρίγκερ, ιδιοκτήτη των «Die Welt» και «Bild». Η συμφωνία θεωρήθηκε από τα στελέχη της Uber κομβική για την απόκτηση πολιτικής υποστήριξης και επιρροής στη Γερμανία και τις Βρυξέλλες. Περιλάμβανε την πώληση μετοχών αξίας 5 εκατ. δολαρίων στον Σπρίνγκερ και παρέμεινε κρυφή ώς το 2017.
Στη Γαλλία, η Uber προσέγγισε τον πλουσιότερο άνθρωπο της Ευρώπης, τον ιδιοκτήτη του γνωστού οίκου πολυτελών ειδών LVMH Μπερνάρ Αρνό. Η LVMH είναι η μητρική εταιρεία της γαλλικής καθημερινής οικονομικής εφημερίδας «Les Echos». Ο Αρνό επένδυσε 5 εκατομμύρια ευρώ από την προσωπική του περιουσία στην Uber.
Στην Ιταλία, η αμερικανική εταιρεία έκανε έναν από τους πρώτους επενδυτές της τον μεγιστάνα της βιομηχανίας και των μέσων ενημέρωσης Κάρλο ντε Μπενεντέτι. Στόχος της προσέγγισης, η απόκτηση πρόσβασης και η άσκηση πίεσης στον τότε πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι. Ο Ντε Μπενεντέτι ήταν εκδότης των «La Repubblica» και «L’Espresso» εκείνη την εποχή. Στη Βρετανία η αντίστοιχη «επίθεση γοητείας» της Uber είχε στόχο τον ιδιοκτήτη του ομίλου της «Daily Mail» λόρδο Ρότερμερ, ενώ στην Ινδία τους Bennett, Coleman & Co, ιδιοκτήτες του ομίλου «Times of India».
Αυτοκίνητα-φαντάσματα και «Μεγάλος Αδελφός»
Μέχρι και εικονική έκδοση της ίδιας της εφαρμογής είχε θέσει σε λειτουργία η Uber προκειμένου να παραπλανά τις διωκτικές αρχές και να ξεφεύγουν οι οδηγοί της από τους ελέγχους και τα πρόστιμα.
Στην προσπάθειά της να μπλοκάρει την αναγνώριση των αυτοκινήτων της από την αστυνομία, η Uber χρησιμοποίησε σε διάφορες πόλεις του κόσμου ένα μυστικό ηλεκτρονικό εργαλείο ονόματι Greyball. Οι υπάλληλοι της, αφού διασταύρωναν τα στοιχεία των χρηστών της πλατφόρμας με τις τοποθεσίες αστυνομικών τμημάτων, γραφείων ρυθμιστικών αρχών κ.λπ., στάμπαραν τους πιθανούς πελάτες που αναζητούσαν ταξί με στόχο να συλλέξουν αποδεικτικά στοιχεία ή να κατασχέσουν οχήματα. Στις οθόνες όλων αυτών η Uber εμφάνιζε μια ψεύτικη προβολή της εφαρμογής της με αυτοκίνητα-φαντάσματα που γυροβολούσαν στους δρόμους των πόλεων αναμένοντας κλήση για κούρσα, αλλά ποτέ δεν έφταναν στον προορισμό τους για να παραλάβουν επιβάτες.
Ενα άλλο αμφιλεγόμενο εργαλείο παρακολούθησης που αξιοποιούσε η Uber για να προστατευτεί από τις διωκτικές αρχές ήταν το Heaven ή God View, το οποίο της επέτρεπε να παρακολουθεί τις μετακινήσεις τού οποιουδήποτε πελάτη της σε πραγματικό χρόνο για πέντε λεπτά μετά τη λήξη της διαδρομής.
Υποχωρεί το ευρώ
Την εξίσωσή του με το δολάριο άγγιξε χθες το ευρώ. Το κοινό νόμισμα βρέθηκε ενδοσυνεδριακά σε απόσταση τρίχας από το δολάριο καθώς η ισοτιμία των δύο νομισμάτων άγγιξε έως και τα… 1,0001 δολάρια ανά ευρώ που συνιστά ακόμη ένα νέο χαμηλό 20ετίας. Αργότερα το απόγευμα το ευρώ προσπάθησε να ανακάμψει καταγράφοντας κέρδη 0,2% σε σχέση με προχθές στα 1,0065 δολάρια. Ωστόσο κανείς δεν πιστεύει πλέον ότι το μοιραίο, δηλαδή η υποχώρησή του κάτω από το 1 δολάριο και η διατήρησή του εκεί, θα αποφευχθεί τελικά. Μείζονα ρόλο στην υποχώρηση του ευρώ τις τελευταίες εβδομάδες έχουν παίξει οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο οριστικής διακοπής της ροής του ρωσικού φυσικού αερίου στις χώρες της Ε.Ε. και ενός ενεργειακού κραχ αυτό το χειμώνα.
Πάνω σε αυτό το ενδεχόμενο -και στο αν ξανανοίξει ο αγωγός Nord Stream που έχει κλείσει από τη Δευτέρα για συντήρηση- παίζεται εδώ και ημέρες στην αγορά προθεσμιακών συμβολαίων του Αμστερνταμ όπου διαμορφώνεται η τιμή του ευρωπαΐκού φυσικού αερίου (TTF) προσοδοφόρο κερδοσκοπικό παιχνίδι. Χθες το απόγευμα η τιμή του TTF προσέγγιζε τα 172 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το παρήγορο είναι ότι περίπου την ίδια στιγμή η τιμή του πετρελαίου μπρεντ υποχωρούσε κάτω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
