Δύο Σάββατα πριν, η εφημερίδα μας περιείχε ένα ένθετο με τον «Φάκελο» που η υπερδραστήρια Γενική Ασφάλεια είχε σχηματίσει για την κομμουνίστρια δασκάλα και λογοτέχνιδα Έλλη (Λιλίκα) Αλεξίου (1894-1988). Έτυχε να τη γνωρίσω από κοντά -οκτώ χρόνια πριν φύγει από τη ζωή- και να γίνουμε καλοί φίλοι: Παντρευόταν ένας κοινός φίλος μας, γύρω στο 1980, και μου ζήτησε να τη φέρω μαζί μου στην εκκλησία, διότι «πού να βρει ταξί, γριά γυναίκα, Σαββατόβραδο». Από τότε πήγαινα τακτικά σπίτι της, κοντά στη «Σόνια», το αγαπημένο της στέκι, χαμηλά στην Αλεξάνδρας.
Θα ήθελα να γράψω για εκείνες τις επισκέψεις και για την αμοιβαία συμπάθειά μας, αλλά δεν υπάρχει διαθέσιμος χώρος. Σκέφτηκα λοιπόν να αφιερώσω τον χώρο που έχω σε λίγους στίχους από ένα ποίημα που έγραψε γι’ αυτήν ο μεγάλος Γιάννης Ρίτσος, με τίτλο «Στην Έλλη Αλεξίου»:
Η Έλλη μέσα στα χαρτιά της κάτω από
τ’ άσπρα δέντρα της
με τι σπουργίτια μαθητούδια
κρητικόπουλα ελληνόπουλα
σπειρί σπειρί λέξη τη λέξη τα ταΐζει
δασκάλα και μαθήτρια
στη Σχολή του Μεγάλου Αγώνα
εκεί που οι τοίχοι πέφτουν
κι ανεβαίνει ο ουρανός
Η Έλλη που στέγασε παράνομους
και λαβωμένα ζώα
που μοίραζε τα υπάρχοντά της
στους κυνηγημένους
ήσυχη η Έλλη μέσα στο χαμόγελό της
-τι ελαφρά που πατάει
μα μη θαρρείς ότι χαρίζει
κάστανα στους αφεντάδες
στους κάπηλους του λαού
και της πατρίδας
στους πουλημένους τους μικρόψυχους
και τους κιοτήδες
Όμορφα που τα ταίριαξες
συντρόφισσα Έλλη
νοικοκυριό και γράμματα
συγγνώμη κι επανάσταση-
τα ογδόντα χρόνια σου
ανήλικα μου φαίνονται
για το πλατύ σου το χαμόγελο
για τη μεγάλη σου καρδιά
για την ανθρώπινη την τέχνη σου-
Γεια σου συντρόφισσα Έλλη.
Αθήνα, Απρίλης 1978
Γιάννης Ρίτσος
