Οι ετερόκλητοι σωτήρες και η περιπέτεια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου- Β. Σποράδων

Το κείμενο αυτό είναι μέρος επιστολής πού έχουμε απευθύνει στον Υφυπουργό Περιβάλλοντος κ. Γιώργο Αμυρά εξ αιτίας μιας «αλλόκοτης» πληροφορίας: Στις 16 Φεβρουαρίου 2022 έφτασε επιστολή  σε στέλεχος του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. (Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής) σχετικά με το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βόρειων Σποράδων (ΕΘΠΑΒΣ). Η επιστολή αυτή εκπορευόταν από την “THALASSA-Foundation” , εδρεύουσα στη Γενεύη της Ελβετίας. Η επιστολή ούτε λίγο ούτε πολύ ανέφερε σε γενικές γραμμές ότι η οργάνωση “Sea Shepherd” «εκδήλωσε ενδιαφέρον» να παραχωρήσει σκάφος και προσωπικό για τη φύλαξη του Θαλάσσιου Πάρκου. Αναρωτιόμαστε αν απώτερος σκοπός αυτού του «ενδιαφέροντος» είναι να τους παραχωρηθεί και η είσπραξη του εισιτηρίου που έχει επιβληθεί για την είσοδο στο Πάρκο.

Η επιβολή αυτού του εισιτηρίου, όπως γνωρίζει ο Υφυπουργός του ΥΠΕΝ «εγκρίθηκε» από τον φορέα διαχείρισης του  του ΕΘΠΑΒΣ.

Την ίδια εποχή, με αφορμή αντίστοιχη μελέτη για τον Φορέα Διαχείρισης  του ΟΛΥΜΠΟΥ, ο Δήμαρχος Ελασσόνας (πανεπιστημιακός), το απέρριψε δυναμικά.  Όταν η ΕΡΤ του πήρε συνέντευξη του, τον Αύγουστο 2021 είπε: «Αρνούμαστε το εισιτήριο γιατί αυτό μόνο σαν φάρσα μπορεί να εκληφθεί».  Όταν η συντονίστρια από το στούντιο ρώτησε: «Μήπως το εισιτήριο μπαίνει γιά να γίνουν υποδομές και έργα;» ο δήμαρχος απάντησε: «Όχι, κυρία μου, πρώτα γίνονται τα έργα και οι υποδομές και μετά μπαίνει το εισιτήριο». Και έκλεισε το θέμα.

Μερικά πράγματα για την ιστορία του Πάρκου

Η ανάδειξη του Ελληνικού Φυσικού Πλούτου έγινε από τον Dr. Thomas Schultze-Westrum, από το 1957 ανελλιπώς. Βιολόγος, Ζωολόγος, ερευνητής εθνικών πολιτισμών , κινηματογραφιστή, ο Schultze έκανε γιαά την ΕΡΤ έκανε 14 ντοκιμαντέρ για την ελληνική φύση, από την Κρήτη μέχρι τον Έβρο και ήταν ο εισηγητής της ιδέας του θαλάσσιου Πάρκου στις Βόρειες Σποράδες. Το κορυφαίο ντοκιμαντέρ του είναι αυτό που γυρίστηκε στο Πιπέρι των Βόρειων Σποράδων, όπου για πρώτη φορά αποτυπώνεται σε φιλμ η «φώκια η Μοναχή» (monachus-monachus). Μέχρι τότε μόνο οι ψαράδες την συναντούσαν! (To ντοκιμαντέρ του 1976, «Η ακτή της φώκιας» διαθέσιμο και στην «Εφ.Συν.»).

Στις 31 Αυγούστου 1986 υπογράφηκε η πρώτη Νομαρχιακή απόφαση για την ίδρυση του Θαλάσσιου Πάρκου. Οι ενέργειες του Dr. Thomas Schultse-Westrum επί τέλους υλοποιούνται.

Το 1988 ιδρύεται η «Ελληνική Εταιρεία για την Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας» (Ε.Ε.Μ.Π.Μ.Φ.) Εμπνευστής και δημιουργός της Εταιρείας ήταν ο δραστήριος βιολόγος Βασίλης Κουρούτος. Ο πρώτος που έρχεται στην Αλόννησο για μελέτη της φώκιας. Στην Ε.Ε.Μ.Π.Μ.Φ., συμμετέχουν οι Τζένη Ανδρουκάκη, Ελένη Τούντα, Παναγιώτης Δενδρινός, όλοι βιολόγοι, ο Βρασίδας Ζάβρας συγκοινωνιολόγος του Μικρού Πολυτεχνείου όλοι τους “φίλοι”!

Το 1992 «εξοβελίζεται» ο Βασίλης Κουρούτος  από πρόεδρος της Mom, (Ε.Ε.Μ.Π.Μ.Φ.)  επειδή στις 16/8/1993 με  επιστολή του στον τότε συντονιστή του προγράμματος προστασίας της Μεσογειακής Φώκιας Μιχάλη Σκούλο ( “Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού”)  κατήγγελλε  τούς συνεργάτες ότι οι εκθέσεις που έστελναν στον συντονιστή του προγράμματος παρακολούθησης για  την Φώκια, ήταν όλες πλαστές, γραμμένες στην Αθήνα και όχι κατόπιν επιτόπιας έρευνας.

Το 2007 επί κυβερνήσεως Κ. Καραμανλή ορίζεται  Πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Δασολόγος, Ιχθυολόγος) Χρήστος Νεοφύτου. Στον Φορέα αυτόν διορίζεται αναπληρωματικό μέλος και ο γράφων, με τακτικό  μέλος την κ. Ελένη  Τούντα. Δεν άνοιξε ποτέ το στόμα της να πει κουβέντα. Όταν ο Πρόεδρος της ζήτησε να φέρει τις μελέτες  για την φώκια (όπως επαίρονταν) μας έφερε κάποια διαφημιστικά φυλλάδια και τίποτα παραπάνω. Ο Βασίλης Κουρούτος προσλαμβάνεται  στον Φ.Δ. και τοποθετείται Διευθυντής.  Ο Χρήστος Νεοφύτου εξοπλίζει  τον Φορέα με όλα τα μέσα που απαιτούνται  για την λειτουργία ενός οργανισμού που αφορούσε τη μεγαλύτερη προστατευόμενη περιοχή της Μεσογείου!  Και η υπηρεσία του Φορέα λειτουργούσε υποδειγματικά.

6 Οκτωβρίου 2009. Κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου (από εκλογές). Υπουργός Υ.Π.Ε.Χ.Ω.Δ.Ε. η ευνοούμενη του Γιώργου, Τίνα Μπιρμπίλη. Ο Γιώργος Παπανδρέου έχει στο πλευρό του τον Μιχάλη Σάλλα πρόεδρο της Τράπεζας Πειραιώς που διακηρύσσει την «Πράσινη Ανάπτυξη». Στέλεχος του κ. Σάλλα στην Τράπεζα Πειραιώς ο κ. Βρασίδας Ζάβρας, σύζυγος της κ. Ανδρουκάκη. Η κ. Ανδρουκάκη  σύμβουλος της Τίνας Μπιρμπίλη!  Ωραίοι συνδυασμοί κομματικών και ιδιωτικών διαπλοκών!

Αρχές Ιανουαρίου 2010, ανακοινώνεται από το ΥΠΕΧΩΔΕ  η επανατοποθέτηση του Χρήστου Νεοφύτου ως Προέδρου του Φορέα Διαχείρισης  και τον καλούν από το ΥΠΕΧΩΔΕ να τον συγχαρούν.  Και ω του θαύματος (εδώ βρίσκεται το… μεγαλείο)!  Την άλλη μέρα, πρωί – πρωί,  αναλαμβάνει δράση η κ. Ανδρουκάκη. Αυτο-ανακηρύσσεται  πρόεδρος  του Φορέα Διαχείρισης του Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου -Βόρειων Σποράδων (αν και όχι καθηγήτρια Πανεπιστημίου).  Έρχεται στην Αλόννησο, ύστερα από ένα μήνα, απολύει τον παλιό συνεργάτη και ευεργέτη της, Βασίλη Κουρούτο, ο οποίος ήταν ο Διευθυντής του Φ.Δ. επί Νεοφύτου. Παροπλίζει το σκάφος έρευνας  του Φ.Δ. κόστους 450.000 ευρώ, του οποίου κυβερνήτης ήταν ο  Βασίλης Κουρούτος.  Πολλά χρόνια διοικούσε ο σύζυγος της κ. Ανδρουκάκη,  κ. Βρασίδας Ζάβρας, ως πρόεδρος της Ε.Ε.Μ.Π.Μ.Φ., που για λόγους συντομίας και εμπορικούς την μετονόμασαν Mom (Monachus monachus) (εύηχο και σύντομο). Δηλαδή, οικογενειακή υπόθεση το Πάρκο της Φώκιας!

Η κ. Ανδρουκάκη και ο κ. Βρασίδας Ζάβρας-συνεπικουρούμενοι- και από τις διαπλοκές τους με το ΥΠΕΧΩΔΕ- φτιάχνουν το Φορέα διαχείρισης στα «μέτρα» τους! Στο συμβούλιο μπαίνουν τρείς άνθρωποι από την Mom. Στη θέση  αντιπροέδρου του Φορέα επιλέγεται ο Νομάρχης Μαγνησίας Απόστολος Παπατόλιας (από τον Βόλο)  και όχι ο Δήμαρχος Αλοννήσου Παναγιώτης Βλάϊκος  (όπως έγινε προηγουμένως με τον Ορέστη Παπαχρήστο Δήμαρχο Αλοννήσου και με τον νυν Δήμαρχο Αλοννήσου ο οποίος ήταν Αντιπρόεδρος μέχρι που διαλύθηκαν οι Φορείς) .

Σε δυόμισι μήνες, η κ. Ανδρουκάκη αφού έκανε τη “δουλειά” που ήθελε, παραιτείται από πρόεδρος του Φ.Δ., γίνεται σύμβουλος της Υπουργού κ. Μπιρμπίλη και παραδίδει ένα “ανάπηρο” Φορέα Διαχείρισης (του ΕΘΠΑΒΣ) σε καθηγητή του πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η  θητεία του διήρκεσε 12 χρόνια, μέσα σε μία χρεοκοπημένη χώρα, και σπάνια επισκέφτηκε την Αλόννησο και τον Φ.Δ. Η υποδομή του Φ.Δ. καταστρέφεται και ο Φορέας μόνο σαν φάντασμα θα μπορούσε να εμφανίζεται. Και το φάντασμα αυτό μπορεί να βεβαιωθεί και με μία “μαρτυρία” όπως είναι το κτίριο του Βιολογικού Σταθμού στον Γέρακα το οποίο έγινε για χατίρι της Mom. Ακολούθησαν παραιτήσεις  πολλών στελεχών, με κατάσχεση σκαφών από δίκες που έγιναν χωρίς νομική κάλυψη και φροντίδα υπεράσπισης του Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου, και πολλά άλλα.

Ουσιαστικά η κ. Ανδρουκάκη ανέλαβε την προεδρία του Φ.Δ. για να προκαλέσει μόνο και μόνο την καταστροφή των υποδομών του (μέσα σε μόλις δυόμισι μήνες), για να αναδειχθεί η  Mom ως η απόλυτη “κυρίαρχη” δύναμη στο  Θαλάσσιο Πάρκο!

Σύμφωνα με τον Thomas Schultze- Westrum πού ήταν ενήμερος (από στοιχεία στη Γερμανία και Ευρωπαϊκή Ένωση) η Μom μέχρι τώρα θα πρέπει να έχει αποκομίσει μέχρι και 35.000.000 ευρώ! Γιά ποιό έργο; Γιά ένα «έργο» που έχει στηριχθεί στα «ορφανά», δύσμοιρα φωκάκια…

Το Θαλάσσιο Πάρκο είναι ένα σύστημα χερσαίων και θαλάσσιων εκτάσεων με  πανίδα και χλωρίδα σπάνια, και με ανεκτίμητο πολιτισμικό πλούτο.

Ο Thomas Schultze-Westrum  έλεγε ότι, “η καλλίτερη φύλαξη και προστασία προέρχεται από τις τοπικές κοινωνίες και μόνο”. Και αυτό ισχύει σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες. Μιά προστατευόμενη περιοχή δεν μπορεί να προστατευθεί από ένα κεντρικό όργανο. Αλλά από τις επιτόπιες κοινωνίες και φυσικά και με συμμετοχές περιφερειακών θεσμών διοίκησης!

Στην Αλόννησο στην Πλατεία του χωριού στις 15 Αυγούστου 1944 οι Γερμανοί ναζιστές εκτέλεσαν 9 πατριώτες(μεταξύ αυτών και τον αδερφό της μάνας μου) γιατί αντιστέκονταν και βοηθούσαν το Αγγλικό εκστρατευτικό σώμα 50.000 στρατιωτών να διαφύγουν στην Μικρά Ασία. Και ήταν οι κοινωνίες Σκιάθου, Σκοπέλου και Αλοννήσου που τους προστάτευαν στην διαφυγή τους! Αυτό σημαίνει ότι ντόπιοι που ζουν σ’ ένα τόπο, αυτοί μοχθούν  για να τον σώσουν και ακόμα να δώσουν και την ζωή τους για την προστασία του.

Το Θαλάσσιο Πάρκο δεν έγινε για να αποκομίζει εκατομμύρια ένα σινάφι! Δεν είναι ούτε η Mom ούτε η “Sea Shepherd” ούτε η “Thalassa αυτοί πού έχουν τους δεσμούς με τον τόπο μας. Αυτοί χρήμα οσμίζονται!

Στο ιστορικό βάθος ύπαρξης του ελληνικού γένους είναι οι ίδιοι οι Έλληνες που κατατρόπωσαν βαρβάρους και εχθρούς. Ακόμη και στην παρακμιακή κατάσταση χρεοκοπιών και φτωχοποίησης, ο ελληνικός λαός μπορεί να  αντέχει και να κρατάει την υπόσταση του. Είναι απαράδεκτο να έρχονται αυτόκλητοι “προστάτες” αλλοδαποί (“Thalassa” και “Sea Shepherd”) για δήθεν προστασία στο Θαλάσσιο Πάρκο. Το εισιτήριο εποφθαλμιούν!

Ο τόπος ανήκει σ’ αυτούς που θυσιάστηκαν και στους απογόνους τους. Κι’ αυτοί θα τον φυλάσσουν!  Η υπηρεσία του Θαλάσσιου Πάρκου στην Αλόννησο μόλις απέκτησε ένα ολοκαίνουργιο ταχύπλοο σκάφος 11,30 μέτρα. Το καταλληλότερο για φύλαξη. Προσωπικό υπάρχει ή μπορεί να προσληφθεί  (να βρει κάποιος άνεργος δουλειά).  Δεν χρειάζεται να διαφεντεύουν ετερόκλητα στοιχεία -Mom, Thalassa ή Sea Shepherd-. Η κοινωνία της Αλοννήσου είναι αναστατωμένη! Όπως και τα άλλα νησιά.

Γνωρίζει ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. (αντί να μοιράζει πακέτα εκατομμυρίων) ότι πάνω στα νησιά του Πάρκου  βόσκουν ανεξέλεγκτα χιλιάδες γίδια, αντί των 300-400  που  ορίζει ο νόμος; Γνωρίζει ότι στα νησιά Γιούρα, Κυρά Παναγιά, Σκάντζουρα, Παππού, κυριολεκτικά έχουν αφανίσει τη χλωρίδα  και τα χαμηλά θαμνώδη άγρια φυτά (πουρνάρια, κουμαριές, θηλύκια, ασφένδαμοι κ.α.) μετατρέποντας, το τοπίο, σε κρανίου τόπο; Γνωρίζει ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α ότι πάνω στα νησιά του Πάρκου καταρρέουν τα χιλιόχρονα Πολιτισμικά Μνημεία; Το Πάρκο είναι ένας θησαυρός Φυσικού και Πολιτισμικού Πλούτου που τον έχτισαν και το έσωσαν οι ντόπιες κοινωνίες. ΟΧΙ  οι αυτόκλητοι “προστάτες”  εισπράκτορες εκατομμυρίων.

* Οικονομολόγος. 2006-2009 μέλος του Φορέα Διαχείρισης του ΕΘΠΑΒΣ.  1994-1998 μέλος της Επιτροπής Περιβάλλοντος Νομαρχίας Μαγνησίας. Συνεργάτης της EURONATURE 1993-2007. Πρόεδρος Οικολογικής Κίνησης Αλοννήσου μέχρι το 2009