Δεκαετία του 1990 κάποιο σκοτεινό βράδυ στην Καλή Στράτα στη Σύμη. Βλέποντας πολλά γκρεμισμένα σπίτια-φαντάσματα («χαλατά» κατά τους ντόπιους) καταφεύγω στην ερώτηση «Γιατί μπαμπά;». Τότε μαθαίνω για τη φρίκη του πολέμου και τον βομβαρδισμό του νησιού στην αποχώρηση των Γερμανών λίγο πριν απελευθερώσουν το νησί οι Αγγλοι το 1945. Ευτυχώς τα Δωδεκάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα, όμως μπήκε στη συνθήκη του 1947 με την Ιταλία και όχι με την Τουρκία ο αστερίσκος περί αποστρατιωτικοποίησης.
Τα ουσιαστικά προβλήματα και τα πρώτα ίχνη αμφισβήτησης ξεκίνησαν από το 1974 και η αμοιβαία καχυποψία κορυφώθηκε μετά τα Ιμια. Το προσφυγικό δράμα και οι προκλήσεις υπήρχαν στην ατζέντα όμως δεν άλλαζαν την ουσία. Ακολούθησε μια περίοδος τουριστικής άνθησης και συνεργασίας από το Ελσίνκι το 1999 ώς το πραξικόπημα του 2016 με ελληνοτουρκικές εμπορικές συναλλαγές και όλους να ονειρεύονται σχεδόν αμοιβαιοποίηση του τουριστικού προϊόντος με τον επόμενο «Ευρωπαίο» εταίρο. Φιλίες, γάμοι, αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις μπήκαν στο πρόγραμμα. Σήμερα, παρά την απέναντι υπερεθνικιστική υστερία του Τurkaegean και το ελληνικό δόγμα της αδράνειας απέναντι σε έναν φωνακλά, γραφικό και ενίοτε επικίνδυνο γείτονα, οι εμπορικές και τουριστικές συναλλαγές συνεχίζονται έστω και ασθμαίνοντας. Κι έτσι πρέπει.
Οι λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν και η φτώχεια απλώνεται και στις δυο πλευρές του Αιγαίου, όπως μου είπε ο Αλί που άφησε την οικογένειά του για να δουλέψει πλήρωμα σε τουρκικό τουριστικό σκάφος έναντι 400 ευρώ. «Πέρασα απέναντι, πληθωρισμός 70%, δεν έχουν να φάνε», προσέθεσε φίλος Ροδίτης. Κάποιοι εξυφαίνουν σενάρια για… σειρήνες στο Αιγαίο ή νέα Ιμια. Εγώ θυμάμαι περισσότερο τον στίχο του Πυθαγόρα: «Εσύ Χριστό κι εγώ Αλλάχ όμως κι οι δυο μας αχ και βαχ». Αν ωριμάζαμε ως λαοί και ηγεσίες τα πράγματα θα ήταν καλύτερα, όμως και τα «μεγάλα μαγαζιά» (βλ. ευρωατλαντικοί θεσμοί) μάς θέλουν «τσακωμένους» γιατί είναι καλή δουλειά και το εμπόριο εξοπλισμών.
