Προχτές στην ακροθαλασσιά, εκεί που σκάει το κύμα, βρήκα μια μισοθαμμένη χειρουργική μάσκα. Συνήθισα πια να ξεχώνω κάθε λογής σκουπιδαριό από τις παραλίες που επισκέπτομαι, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κάποιων –ατόμων, φορέων και οργανώσεων– να τις διατηρήσουν όσο γίνεται καθαρότερες. Η ξεβρασμένη πλαστικούρα και τα νάιλον κυριαρχούν· ακόμα και την ώρα που κολυμπάς, σε ανύποπτο χρόνο μπορεί να βρεθείς να καταναυμαχείσαι από τις πλαστικές ορδές, αναλόγως τα θαλάσσια ρεύματα και τις διαθέσεις των αέρηδων. Οι εποχές που μας εξόργιζαν μονάχα τα αποτσίγαρα που διαχρονικά φυτεύουν οι θεριακλήδες στην αμμουδιά, μάλλον έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Ομως ετούτη η μάσκα που ξεθάψανε τα πόδια μου σκαλίζοντας στην άμμο δεν ήταν ένα απλό σκουπίδι, μα το εμβληματικό απόρριμμα μιας ολόκληρης περιόδου. Μέχρι δυο χρόνια πριν, μια χειρουργική μάσκα στην ακροθαλασσιά θα ήταν ένα μάλλον παράταιρο θέαμα· θα κακόβαζε ο νους όποιου την ανακάλυπτε, πως κάτι ενδεχομένως ανησυχητικό συνέβη εκεί γύρω. Σήμερα οι λουόμενοι την προσπερνούν αδιάφορα, λες και πρόκειται για μια εικόνα αναμενόμενη και συνηθισμένη. Εξοικειωθήκαμε με τις πεταμένες μάσκες στα πεζοδρόμια, στα πάρκα, στα πρανή των δρόμων· άρα γιατί όχι και στις ακρογιαλιές;
Το γεγονός ότι τη βρήκα θαμμένη και φθαρμένη, έχει κι αυτό την αλληγορία του. Η συμπύκνωση του χρόνου και το έντονο ιστορικό βίωμα της τελευταίας διετίας οδήγησαν στην ταχεία εμπέδωση της μάσκας ως μέσου αυτοπροστασίας. Απέκτησε στη συνείδησή μας δυσανάλογο ιστορικό βάθος σε σχέση με το σύντομο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου τη χρησιμοποιούμε· πολλοί από εμάς δε, θεωρούμε πια πως η χρήση της είναι μια συνήθεια που υιοθετήσαμε σχετικά πρόσφατα. Σε τέτοιο βαθμό εντάχθηκε στην καθημερινότητά μας, που ακόμα και ως σκουπίδι δεν μας ξενίζει περισσότερο από ένα πλαστικό μπουκάλι.
Από την άλλη, αν αναλογιστούμε τη μαζική παραγωγή και διάθεση της προστατευτικής μάσκας τα τελευταία δυο χρόνια, μάλλον θα έπρεπε να έχουμε μαντέψει ότι είναι θέμα χρόνου να τη βρίσκουμε παραπεταμένη παντού. Αποδεδειγμένα συμβαίνει το ίδιο με όλα τα προϊόντα μαζικής παραγωγής και ευρείας κατανάλωσης, υλικά και διανοητικά· αφού αξιοποιήσουμε τα οφέλη τους για την κάλυψη των αναγκών μας –πραγματικών ή επινοημένων–, πνιγόμαστε εν τέλει μες στο σκουπιδαριό τους. Η προστατευτική μάσκα, ως το εμβληματικό σκουπίδι των καιρών μας, ήρθε απλώς να επιβεβαιώσει τον κανόνα.
