Μια πολύ όμορφη μουσική βραδιά αναμένεται ν’ απολαύσουν όσοι βρεθούν το ερχόμενο Σάββατο στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου για να παρακολουθήσουν «Τα Κυπο-Θεατρικά», μια ατμοσφαιρική περιδιάβαση σε μουσικές και τραγούδια που έχει συνθέσει ο Νίκος Κυπουργός για δεκάδες παραστάσεις στη διάρκεια της σαραντάχρονης και πλέον ενασχόλησής του με όλα τα είδη θεάτρου, στην οποία συμμετέχουν εξαίρετοι ερμηνευτές και μουσικοί. Πρόκειται για μια μουσική παράσταση που θα αφορά μόνο ένα τμήμα από το πολύπλευρο και πολυβραβευμένο έργο του δημιουργού. Μία άλλη όψη αυτού του έργου είναι οι συνθέσεις του για τον κινηματογράφο. Πιο πρόσφατο παράδειγμα η μουσική του για την ταινία «Kerr» του Ταϊφούν Πιρσελίμογλου η οποία, μάλιστα, βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σμύρνης. Είναι η τέταρτη βράβευση του Νίκου Κυπουργού μέσα στον τελευταίο χρόνο, καθώς προηγήθηκαν αυτή στην Αττάλεια για την ίδια ταινία και ακόμα δύο βραβεία για τη μουσική του στην ταινία «Ράφτης» της Σόνια-Λίζα Κέντερμαν από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βαλένθια. Σε αυτήν την κουβέντα μένουμε πάντως στον «κήπο» των θεατρικών του συνθέσεων. Ή μήπως στον… «κύπο» του;
• Πάνω από σαράντα χρόνια γράφετε μουσική για θεατρικές παραστάσεις όλων των ειδών –από αρχαίο δράμα ώς μιούζικαλ– και ως εκ τούτου το υλικό που έχετε είναι άφθονο. Πώς κάνατε την επιλογή των κομματιών που θ’ ακουστούν στα «Κυπο-Θεατρικά»;
Πρόκειται κυρίως για τραγούδια. Η επιλογή έγινε με γνώμονα τον πλούτο και την ποικιλία των τόσο διαφορετικών θεατρικών έργων που τα γέννησαν. Στο θέατρο, βλέπετε, η τεράστια γκάμα των έργων αλλά και των διαφορετικών προσεγγίσεων από τον εκάστοτε σκηνοθέτη σε αναγκάζει διαρκώς να μεταμορφώνεσαι, να ταξιδεύεις σε διαφορετικούς τόπους και εποχές, να παίζεις με διαφορετικά ιδιώματα, όπως και ο σκηνογράφος ή ο ενδυματολόγος, ή κι ο ηθοποιός που μεταμορφώνεται από ρόλο σε ρόλο.
• Θα μας αποκαλύψετε τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα ή είναι έκπληξη;
Τραγούδια από θεατρικές παραστάσεις και έργα μουσικού θεάτρου, που αυτονομούνται έξω από το πλαίσιο της παράστασης, ερμηνευμένα όχι πια από ηθοποιούς, αλλά από εξαιρετικούς τραγουδιστές. Και βέβαια, υπάρχουν και εκπλήξεις και απρόοπτες συναντήσεις που δεν θα σας τις αποκαλύψω. Σας περιμένουμε στη Μικρή Επίδαυρο.
• Πείτε μας δυο λόγια για τον καθένα από αυτούς τους εξαίρετους ερμηνευτές.
Με τον Χρήστο Θηβαίο είμαστε φίλοι χρόνια πολλά και ήρθε η στιγμή να συνεργαστούμε· ήθελα ν’ ακούσω κάποια από τα τραγούδια μου από τη φωνή του και τη δική του ερμηνεία. Με τον τενόρο Δημήτρη Πακσόγλου συνεργάστηκα για πρώτη φορά στη «Μήδεια» του Μποστ, που έγραψα το 2019 για τη Λυρική Σκηνή. Με εντυπωσίασε στον ρόλο του «καλόγερου», είναι εξαιρετικός τραγουδιστής όσο και ηθοποιός. Γίναμε φίλοι. Από εκείνον γνώρισα τη Μαρία Κατριβέση, σοπράνο, επίσης εξαιρετική, τόσο φωνητικά όσο και υποκριτικά. Τον Γιάννη Διονυσίου τον γνώρισα στην περσινή παράσταση «Κάποτε στον Βόσπορο». Σπουδαία λαϊκή φωνή και όχι μόνο, με ιδιαίτερο χρώμα και ευγένεια. Η Μαρίνα Σάττι, τέλος, έπαιζε και τραγουδούσε στην παράσταση «Ο Ιάσονας και το χρυσόμαλλο δέρας» το 2015, στα πρώτα της βήματα. Με είχε εντυπωσιάσει και έκτοτε οι δρόμοι μας ξανασυναντήθηκαν με διάφορες ευκαιρίες. Το ίδιο συνέβη και με τις υπέροχες Ερασμία Μαρκίδη και Ελενα Παπαδημητρίου από τις Fonés που πρωτοσυνεργαστήκαμε στο Ηρώδειο το 2016. Με όλους νιώθω μεγάλη οικειότητα, έχουμε μοιραστεί ωραίες στιγμές και ωραίες κουβέντες.
• Ποια από τις θεατρικές παραστάσεις για τις οποίες γράψατε μουσική σάς δυσκόλεψε περισσότερο;
Θυμάμαι την πρώτη μου συνεργασία με τον Λευτέρη Βογιατζή στον «Κατσούρμπο», το 1993, μια εμπειρία συγκλονιστική. Ο Βογιατζής αναζητούσε τα πάντα στις πρόβες, τις πολύωρες και εξαντλητικές, που δεν ήταν ποτέ αρκετές – ποτέ μια πρεμιέρα δεν γινόταν στον προκαθορισμένο χρόνο της. Επέμενε στις λεπτομέρειες, κολλούσε συχνά σε ένα σημείο επί ώρες ή ημέρες και απέφευγε τα περάσματα σαν να ήθελε να έχει μόνο αυτός μια νοητή εικόνα της παράστασης, που εμείς δεν μπορούσαμε ακόμα να δούμε, ούτε καν στη γενική πρόβα. Και όμως, το αποτέλεσμα τον δικαίωνε και αποδεικνύεται για ακόμα μία φορά ότι, όπως συμβαίνει με όλους τους στόχους, δεν υπάρχει μόνο μία οδός. Στον «Κατσούρμπο» όλη η μουσική συνίστατο στην εκφορά του λόγου και στους ήχους που τον συνόδευαν, οι οποίοι παράγονταν αποκλειστικά από τους ίδιους τους ηθοποιούς. Η προσέγγιση του Βογιατζή στο έργο προσφερόταν γι’ αυτό.
Ολες οι παράμετροι του ήχου ήταν λεπτομερώς καταγραμμένες: η εκφορά του λόγου με την ένταση και το tempo της, οι ήχοι που οι ηθοποιοί παρήγαν με το στόμα ή με το σώμα τους επί σκηνής, αλλά κι οι ήχοι που παρήγαν πίσω από τη σκηνή ή στο πλάι της με τη βοήθεια διαφόρων αντικειμένων (π.χ. μιας λεκάνης με νερό, χαρτιών που τσαλακώνονται κτλ.). Κι όλα αυτά ενορχηστρωμένα και προβαρισμένα επί μήνες, ώστε να συνηχούν αντιστικτικά με απόλυτη ακρίβεια. Ολος ο θίασος ήταν μια καλοσυντονισμένη ορχήστρα με παράξενα όργανα. Μόνο με τον Βογιατζή και τις εξαντλητικές πρόβες του θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο. Ο παράγοντας του χώρου, που ήταν όσο έπρεπε μικρός, είχε αξιοποιηθεί στο έπακρο, καθώς οι ισορροπίες μεταξύ των ήχων ρυθμίζονταν με φυσικό τρόπο. Μετά την πρεμιέρα ήρθε ένας θεατής και μου είπε: «Είδα το όνομά σου στο πρόγραμμα. Τι συνέβη και τελικά δεν έγραψες τη μουσική;»
• Εχετε συνεργαστεί με κορυφαίους σκηνοθέτες του ελληνικού θεάτρου, ενώ κάποιοι εξ αυτών αποτελούν ξεχωριστά κεφάλαια στην ιστορία του. Τι σας πρόσφεραν αυτές οι συνεργασίες και πώς επηρέασαν το σύνολο του έργου σας και την καλλιτεχνική πορεία σας εν γένει;
Είχα την τύχη και τη χαρά να συνεργαστώ με κορυφαίους, όπως το λέτε, σκηνοθέτες τόσο της παλιάς γενιάς όσο και της δικής μου, αλλά και με πολύ νεότερους. Κάθε σκηνοθέτης είναι ένας άλλος κόσμος, με τη δική του διαφορετική ματιά, ψυχοσύνθεση, μέθοδο δουλειάς. Ο Δημήτρης Μαυρίκιος, για παράδειγμα, με τον οποίο επίσης είχα μακρόχρονη συνεργασία, δουλεύει με τρόπο διαμετρικά αντίθετο από εκείνον του Βογιατζή. Λόγος, δράση, φωτισμοί, προβολές, υπακούν σε έναν σαφώς προαποφασισμένο καμβά, απολύτως σχεδιασμένο πολύ πριν αρχίσουν οι πρόβες, του οποίου η μουσική αποτελεί έναν σίγουρο οδηγό. Οδηγό απαρέγκλιτο, καθώς έχουν οριστεί εκ των προτέρων επακριβώς οι διάρκειες της κάθε σκηνής και της κάθε ατάκας μέσα σ’ αυτήν. Καθώς μάλιστα η μουσική είναι σχεδόν πανταχού παρούσα, ως σχόλιο, ως προετοιμασία ή ως μνήμη που συνδέει πρόσωπα και καταστάσεις, οι ηθοποιοί εντάσσουν τον λόγο και την κίνησή τους σ’ αυτήν.
• Αυτή την περίοδο δουλεύετε πάνω σε κάποιο νέο έργο;
Τώρα συνεργάζομαι με τον Βασίλη Μαυρογεωργίου στους «Επιτρέποντες» του Μενάνδρου, που θα παρουσιαστεί κι αυτό στη Μικρή Επίδαυρο στις 22-23 Ιουλίου με πολλή μουσική και τραγούδια. Τραγουδούν οι εξαίρετοι ηθοποιοί του θιάσου, ενώ τέσσερις μουσικοί παίζουν ζωντανά επί σκηνής. Ο Βασίλης είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπρόσωπους της νεότερης γενιάς σκηνοθετών και η συνεργασία μαζί του άκρως δημιουργική. Γενικά θεωρώ μεγάλη τύχη να συνεργάζομαι με νεότερους, να νιώθω σαν συνομήλικός τους και να γεμίζω τις μπαταρίες μου. Αυτή η συνομιλία σε βοηθά να ανανεώνεις τις ιδέες και τις μεθόδους σου, είναι σημαντικό να αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο των νεότερων γενεών, τις ανάγκες τους, τη σκέψη τους, όπως και εκείνοι κάτι ίσως μαθαίνουν από την εμπειρία σου. Είναι πολύ σπουδαία αυτή η ανταλλαγή.
• Και για το προσεχές διάστημα τι ετοιμάζετε;
Το φθινόπωρο πρόκειται να επαναληφθούν οι παραστάσεις «Μοτέλ» του Βασίλη Μαυρογεωργίου στο Θέατρο Τέχνης και «On Ego», σε σκηνοθεσία Γιάννη Νταλιάνη, στο Από Μηχανής Θέατρο. Μετά την πρόσφατη κυκλοφορία της παρτιτούρας για «Τα Μυστικά του Κήπου» για πιάνο-φωνή από τις εκδόσεις Νάκας, ανυπομονώ και για την έκδοση του βιβλίου-CD της «Ειρήνης» του Αριστοφάνη, σε λιμπρέτο του ταλαντούχου Δημοσθένη Παπαμάρκου, από τις εκδόσεις Πατάκη, καθώς και του επίσης βιβλίου-CD «Τα Μυστικά της Εγνατίας», μια ιστορική συναυλία που πραγματοποιήθηκε στο Ηρώδειο το 2018. Στα άμεσα σχέδιά μου είναι και κάποιες θεατρικές παραστάσεις για τον χειμώνα καθώς και δύο ξένες ταινίες. Οπωσδήποτε όμως και λίγες διακοπές!
INFO: «Τα Κυπο-Θεατρικά». Σάββατο 9 Ιουλίου, στο Μικρό Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. Ωρα έναρξης: 21.30. Εισιτήρια: 5-25 ευρώ. ● Διεύθυνση ορχήστρας: Νίκος Κυπουργός. Τραγουδούν: Γιάννης Διονυσίου, Χρήστος Θηβαίος, Μαρία Κατριβέση, Δημήτρης Πακσόγλου, Μαρίνα Σάττι με την Ερασμία Μαρκίδη και την Ελενα Παπαδημητρίου. Μουσικοί: Μαρίνος Γαλατσινός (κλαρινέτο, σαξόφωνο, φλάουτο), Μιχάλης Καλκάνης (κοντραμπάσο), Σταύρος Λάντσιας (πιάνο, κρουστά), Τάσος Μισυρλής (βιολοντσέλο), Sergio Nastasa (βιολί). Σκηνοθετική επιμέλεια: Θοδωρής Αμπαζής.
-320x213.jpg)
