Σε μια ακόμη αύξηση των επιτοκίων της προχώρησε χθες η αμερικανική Fed, στην προσπάθεια της να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, ο οποίος τον προηγούμενο μήνα άγγιξε το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών. Η Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ αποφάσισε συγκεκριμένα να προχωρήσει σε αύξηση του βασικού της επιτοκίου κατά 75 μονάδες βάσης, στο εύρος των 1,50%-1,75%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση στα επιτόκια της Fed από το 1994 και είναι αποτέλεσμα των δυσμενέστερων εκτιμήσεων των αξιωματούχων της τράπεζας για την πορεία των τιμών αλλά και της ανάπτυξης.
Συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός αναμένεται να προσεγγίσει φέτος το 5,2% αντί του 4,3% που προβλεπόταν τον Μάρτιο και το 2,6% το 2023. Η ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας αναμένεται φέτος μόλις στο 1,7% από 2,8% που ήταν η εκτίμηση του Μαρτίου, στο ίδιο επίπεδο θα παραμείνει και το 2023 ενώ για το 2024 προβλέπεται μικρή επιτάχυνση στο 1,9%.
Αν και κανένα μέλος της Fed δεν προέβλεψε πλήρη ύφεση, οι πολύ χαμηλές προβλέψεις για την ανάπτυξη υποδεικνύουν ότι η κεντρική τράπεζα επιλέγει τελικά να εστιάσει τις προσπάθειές της στη μάχη κατά του πληθωρισμού παραμερίζοντας τις επιπτώσεις των επιλογών της στην ανάπτυξη.
Ετσι, με βάση τις προβλέψεις των αξιωματούχων της, τα επιτόκια αναμένεται να προσεγγίσουν το 3,4% στο τέλος του 2022 και το 3,8% στο τέλος του 2023 έναντι 1,9% και 2,8% αντίστοιχα που προβλεπόταν τον Μάρτιο. Οικονομικοί αναλυτές και χρηματομεσίτες προέβλεπαν ώς τα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας μια αύξηση των επιτοκίων μόνο κατά μισή ποσοστιαία μονάδα –τόσο στη χθεσινή συνεδρίαση όσο και στην επόμενη του Ιουλίου– και στη συνεχεία του έτους μικρότερες.
Διαρροές…
Οι εκτιμήσεις αυτές κατέρρευσαν την περασμένη Δευτέρα όταν δημοσιεύματα στη Wall Street Journal και άλλα ΜΜΕ άφησαν να διαρρεύσει ότι η Fed, θορυβημένη από το ρεκόρ 41 ετών που κατέγραψε ο πληθωρισμός τον Μάιο (8,6%), εξέταζε το ενδεχόμενο μεγαλύτερης αύξησης (+0,75%) στα επιτόκιά της. Σε σημειώματα προς τους πελάτες τους αρκετοί αναλυτές υποστήριζαν δε ότι η πληροφορία αυτή είχε διοχετευθεί από την ίδια τη Fed. Κάποιοι μάλιστα τόνιζαν ότι, προχωρώντας η Fed σε μια μεγαλύτερη αύξηση των επιτοκίων της τώρα και τον Ιούλιο (0,75% +0,75%), θα αποφύγει να το κάνει αυτό αργότερα. Εκτιμούσαν δε ότι ώς το τέλος του έτους η Fed θα έχει ανεβάσει τα επιτόκιά της στο 3,75%-4%.
Τελικά οι εκτιμήσεις τους έπεσαν πολύ κοντά στις αντίστοιχες των κεντρικών τραπεζιτών. Ωστόσο, μια τόσο μεγάλη και γρήγορη αύξηση των επιτοκίων αυξάνει δραματικά τις πιθανότητες ύφεσης. Η Deutsche Bank εκτιμά πλέον ότι η αμερικανική οικονομία θα μπει σε ύφεση περί τα μέσα του 2023. Την ίδια στιγμή κάποια στοιχεία που ήλθαν στη δημοσιότητα τα τελευταία 24ωρα εγείρουν ερωτήματα για την αναγκαιότητα ενός τόσο μεγάλου σφιξίματος από τη Fed. Το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου ανακοίνωσε χθες πτώση των λιανικών πωλήσεων τον Μάιο, ενώ οι προβλέψεις μιλούσαν για άνοδο. Η πτώση αυτή υποδηλώνει συγκράτηση των δαπανών από τους καταναλωτές που βασανίζονται από την ακρίβεια. Αν αυτή η μείωση συνεχιστεί, τότε η επίπτωσή της στην ανάπτυξη θα είναι τεράστια, καθώς η κατανάλωση είναι υπεύθυνη για τα 2/3 της αμερικανικής οικονομίας.
«Σφίξιμο»
Το δεύτερο στοιχείο που έχει σημασία είναι η ραγδαία επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών. Οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες αποτελούν τη «φράση-ομπρέλα» για το πώς μετρήσιμα μεγέθη όπως οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, οι διακυμάνσεις των μετοχών και το κόστος δανεισμού επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα της χρηματοδότησης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Οι πιο σφικτές χρηματοπιστωτικές συνθήκες σημαίνουν δυσκολότερη χρηματοδότηση και επιβράδυνση της ανάπτυξης, ενώ οι πιο χαλαρές το αντίθετο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ο Δείκτης Χρηματοπιστωτικών Συνθηκών των ΗΠΑ που συντάσσει η Goldman Sachs (FCI) έδειξε σφίξιμό του κατά 100 μονάδες βάσης αυτόν τον μήνα.
Αυτό μεταφράζεται σύμφωνα με την Goldman σε επιβράδυνση του ΑΕΠ κατά περίπου 1% έπειτα από έναν χρόνο και μείωση του πληθωρισμού κατά 0,1%. Αν όμως οι ήδη σφιχτότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες οδηγούν την οικονομία σε επιβράδυνση και τις πληθωριστικές προσδοκίες σε συρρίκνωση, τότε ίσως η Fed να μη χρειάζεται να αυξήσει τόσο πολύ τα επιτόκιά της. Μέρος της δουλειάς μπορεί να αναλάβουν οι κεφαλαιαγορές που χθες γλέντησαν την αύξηση των επιτοκίων με άνοδο. Λίγο πριν από το κλείσιμο της Wall Street, ο Dow Jones ήταν στο +1,7%, ο S&P 500 στο +2,3% και ο Nasdaq στο +3,4%.
