Οι ΗΠΑ δεν θα αφήσουν σε «χλωρό κλαρί» το αντίπαλο στρατόπεδο

«Οι Αμερικανοί πάντα θα κάνουν το σωστό, αφού εξαντλήσουν κάθε άλλη δυνατότητα»

(Ουίνστον Τσώρτσιλ)

Οποιαδήποτε απόπειρα διερεύνησης κάποιων όρων που να αφορούν στον εν γένει ρόλο μίας επικυρίαρχης κρατικής οντότητας όπως οι ΗΠΑ είναι μία πολύ δύσκολη υπόθεση. Αλλά, και άκρως ενδιαφέρουσα συνάμα… Και νομίζω πως κάθε σχετική απόπειρα έχει τη σημασία της, είτε είναι «φίλα προσκείμενη», είτε «αντιπολιτευτική». Εδώ στην Ελλάδα διαθέτουμε μπόλικες δόσεις και από τις δύο κατηγορίες…

Εξάλλου, οποιοσδήποτε φιλοδοξεί σε οποιονδήποτε τομέα, άρα ειδικά στο υψηλών απαιτήσεων κομμάτι των πολύπλευρων γεωπολιτικών ανταγωνισμών, να διαδραματίσει πρωτεύοντα ρόλο πρέπει να είναι ανεκτικός στην κριτική. Και αρκετά έξυπνος για να την αξιοποιεί προς όφελός του. Γιατί, αυτό ισχύει για όλους, δεν μαθαίνουμε ούτε από τους «δικούς μας», ούτε από τους οπαδούς και τους ακολουθητές μας, όσο κυρίως από τους άλλους, τους «απέναντι»… Αυτά σε γενικές γραμμές, γιατί γνωρίζω πως υπάρχουν πολλές υπο-περιπτώσεις, αλλά δεν θέλω να επεκταθώ.

Δεν μπορείς να έχεις για τόσες πολλές δεκαετίες κυρίαρχο ρόλο στο παγκόσμιο σκηνικό και να μη διακατέχεσαι από ξεχωριστές ικανότητες. Ενδεχομένως και από κάποιες αρετές, που σε κάνουν αποτελεσματικό, που σου δίνουν αύρα και αυτοπεποίθηση, θάρρος αλλά και θράσος…, και σου επιτρέπουν να είσαι σε θέση να επηρεάζεις-κατευθύνεις καταστάσεις και «εταίρους». Όποιος δεν συμφωνεί με το ρόλο, ακόμα και με το ιδεολογικό πεδίο μέσα στο οποίο κινείται διαχρονικά η ηγετική ελίτ του αμερικανικού κράτους, δεν πρέπει να υποτιμήσει τον ολιστικό χαρακτήρα των πραγματικών δεδομένων και να προτάξει το συναίσθημα εις βάρος της ορθολογικής εμβάθυνσης.

Περιεκτικά μιλώντας, θα μπορούσαμε να πούμε πως οι ΗΠΑ, ως κρατική, αλλά και ως ευρύτερη πολιτισμική οντότητα, διακατέχονται σε μεγάλο βαθμό από την υπερηφάνεια της ισχύος, τη γρήγορη σκέψη, την αποφασιστικότητα στο πράττειν, και την πολύ μεγάλη εκμετάλλευση του ατομικού κινήτρου.

Ως προς ποια στόχευση, θα αναρωτηθούν εύλογα πολλοί… Εδώ αρχίζουν οι ενστάσεις. Εδώ αρχίζουν οι ιστορικές αναδρομές. Εδώ αρχίζουν οι κριτικές και οι διαφωνίες με το φιλελεύθερο μοντέλο και τις εφαρμοσμένες πρακτικές του. Εδώ παράγονται οι αμφισβητήσεις, οι αντιπαλότητες, ακόμα και τα μίση που μετατρέπουν τον αντιαμερικανισμό σε αυτοτελή ιδεολογικό περιεχόμενο που οδηγεί σε συγκλίσεις ακόμα και από ετερόκλητες θεωρήσεις των πραγμάτων, όπως για παράδειγμα τον κομμουνισμό, το δεξιό πατριωτισμό, τον αδέσμευτο κεντρισμό, διάφορες εκδοχές του μουσουλμανισμού, αναρχικές και αναρχίστικες προσεγγίσεις και πάει λέγοντας. Στο δίχως όρια ατομικισμό που φοράει διάφορους μανδύες, αλλά έχει προσχωρήσει «ψυχή και σώμα» στον κερδοσκοπισμό ως νέα φαιά ουσία, δεν μπορούν παρά να υπάρχουν αντιστάσεις. Για έναν απλό λόγο: αυξάνουν συνεχώς τα θύματα…

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ασχολείται με διάφορες πτυχές των διεθνών εξελίξεων έβλεπα πολλούς -ακόμα και με φανατισμό- να εστιάζουν στα διάφορα εσωτερικά προβλήματα των ΗΠΑ, στις πολύμορφες ανισότητες, στο ρατσισμό, στη φτώχεια, σε φαινόμενα πολιτισμικού εκφυλισμού, στην ατέρμονη βία, στον κυνισμό που ενίοτε χαρακτηρίζουν σημαντικά κομμάτια του αμερικανικού κοινωνικού γίγνεσθαι. Και που φθείρουν τις επιτυχίες και τα σημεία υπεροχής που αναπτύσσονται σε άλλους σοβαρούς τομείς όπως π.χ. η στρατιωτική τεχνολογία, το επιχειρείν, οι επιστήμες, ο αθλητισμός, κοκ. Υπαρκτά όλα αυτά. Και τα αρνητικά και τα θετικά.

Να ξέρουμε κάτι. Τα αρνητικά δεν αρκούν, έτσι έχει αποδειχτεί σχεδόν σε στέρεη βάση, για να χαθεί το σημείο ισορροπίας και να δημιουργηθούν συνθήκες ουσιαστικής αποσταθεροποίησής. Αυτά τα προβλήματα, συνήθως, δίνουν κατά καιρούς τη δυνατότητα σε διάφορες μερίδες της αμερικανικής ελίτ να πάρουν εκείνες τα εξουσιαστικά ηνία και να προωθήσουν τις δικές τους πολιτικές.

Σε κάθε περίπτωση, ο αμερικανικός κρατισμός παρά τα προβλήματα αντέχει, και ψάχνει το πώς αυτά εν τέλει θα τον ενδυναμώσουν. Δεν τα καταφέρνει πάντα καλά, δεν γλιτώνει τις συνέπειες και τις πληγές, αλλά δεν δικαιώνει τους προφήτες που ευαγγελίζονται την οριστική του κατάπτωση. Aυτό κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι…

Στον νέο κόσμο που ξεκίνησε το 2020 είναι ξεκάθαρο πως οι ΗΠΑ, γνωρίζοντας πολύ καλά (και όσον αφορά τις μυστικές υπηρεσίες τους και έγκαιρα…) τον αυξημένο ρόλο του μπλοκ της Ανατολής, έχουν αποφασίσει κάτι πολύ συγκεκριμένο ως βασική στρατηγική. Που θα το εξυπηρετεί πλήθος αναπτυσσόμενων τακτικών.

Οι ΗΠΑ δεν θα αφήσουν σε «χλωρό κλαρί» το αντίπαλο στρατόπεδο. Δεν θα το αφήσουν να χαρεί ούτε σπιθαμή «κατακτημένου εδάφους» στην επικράτεια των πολύμορφων ανταγωνισμών. Είναι μία συγκεκριμένη στρατηγική που αυξάνει την εσωτερική επιφυλακή, δεν αφήνει τον αντίπαλο να χαλαρώσει και ενίοτε τον παρασύρει και σε λάθη. Αυτή τη στρατηγική την ασκούν εκείνοι που γνωρίζουν πως έχουν χάσει οι ίδιοι έδαφος, αλλά ταυτόχρονα διατηρούν επαρκή ποσότητα ισχύος (όσο και οξυδερκείς τεχνικές…) για να «χαλάνε τη σούπα» του άλλου. Ειδικά, όταν αυτός ο άλλος έχει φέρει το κουτάλι λίγο πριν το στόμα…

Αν θέλετε μία εσωτερική, ποδοσφαιρικής χροιάς, αναγωγή, αυτό που ακριβώς κάνει η ΠΑΕ Ολυμπιακός με την ΕΠΟ. Ξέρει πως ανήκει σε άλλους, αλλά δεν αφήνει να πέσει τίποτα κάτω, συνειδητά και με στόχευση… Ο αγγλοσαξονικός τρόπος σκέψης έχει μεγάλες συμπάθειες στον Πειραιά και αυτό δεν το λέω καθόλου ειρωνικά.

Η ανθρωπότητα έχει ανάγκη μία νέα ισορροπία, όσο ποτέ άλλοτε από το 1945 κι ύστερα. Το ζήτημα δεν είναι να εδραιωθεί ένας επιζήμιος αντιαμερικανισμός, που θα δίνει πάτημα στις ακραίες φωνές γύρω από την Ουάσιγκτον, αλλά να αποδεχτούν όλοι το νέο ρόλο τους. Και να κοιτάξει δίχως πλάγιες μεθοδεύσεις (στο μέτρο του εφικτού…, γιατί π.χ. κατασκοπευτικές πρακτικές, σαμποτάζ ή κάθε διαλογής παγίδες δεν μπορούν να εξαφανιστούν όσο υπάρχουν κράτη) το κάθε μοντέλο να δείξει τις αρετές του και να προσπαθήσει να πείσει πως αυτό μπορεί να δώσει λύσεις στα ανθρώπινα προβλήματα. Όμως, αυτό προϋποθέτει να το δουν κάπως έτσι και οι ΗΠΑ, πράγμα που δεν είναι προς ώρας το πιθανότερο σενάριο. Αλλά, μία εξοβελισμένη σκέψη που ανήκει κυρίως στους αντιπάλους των ΗΠΑ…

Αντιθέτως, λοιπόν, η όξυνση των αντιθέσεων, η διαρκής αναμόχλευση και η άσκηση πολύμορφων πιέσεων, είναι το απαραίτητο «καύσιμο»-«ενεργειακό εφόδιο» που θεωρούν οι αμερικανικές ελίτ πως θα τις κρατήσει σε εγρήγορση, θα αυξήσει την παραγωγικότητα και την αποτελεσματικότητά τους και θα φθείρει το (πολύ δυνατό πλέον) αντίπαλο στρατόπεδο.

Το κλειδί του νέου κόσμου, για όσους οραματίζονται μέσα από την ψυχή τους ειρήνη, δημιουργία, πρόοδο, υγιή ανταγωνισμό, και «καθαρούς όρους του παιχνιδιού», βρίσκεται στις αμερικανικές επιθυμίες και στο βαθμό ανεκτικότητας που έχουν μέσα τους οι αμερικανικές ελίτ για τις νέες καταστάσεις που αναδύθηκαν τόσο γρήγορα και τόσο βιαίως (πανδημία, ενεργειακη κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία)…