Μια νέα κοινωνική εξέγερση έχει ξεσπάσει στο Εκουαδόρ

Δύο εβδομάδες αντικυβερνητικών κινητοποιήσεων. Τουλάχιστον 4 νεκροί από τις βίαιες συγκρούσεις με την αστυνομία. Η μισή χώρα παραλυμένη μετρά απώλειες μεγαλύτερες των 500 εκατ. δολαρίων. Μπλόκα και αδυναμία ανεφοδιασμού σε πολλές πόλεις όπου παρατηρείται πλέον έλλειψη βασικών αγαθών. Χρειάστηκε να βιώσει όλα αυτά το Εκουαδόρ, αλλά κυρίως να ξεκινήσει διαδικασία κοινοβουλευτικής συζήτησης για πιθανή καθαίρεση του προέδρου Γκιγέρμο Λάσο, ώστε να υποχωρήσει η κυβέρνηση προσφεύγοντας στον διάλογο για να αποφύγει τα χειρότερα.

Ωστόσο, οι ιθαγενείς, συσπειρωμένοι γύρω από την CONAIE, τη Συνομοσπονδία Ιθαγενικών Εθνοτήτων του Εκουαδόρ, μαζί με αγρότες, συνδικάτα, φοιτητές που συστρατεύτηκαν πλάι τους, παραμένουν στην πρωτεύουσα αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον αγώνα έως ότου ικανοποιηθούν και τα δέκα αιτήματά τους. Ανάμεσά τους είναι η μείωση της τιμής των καυσίμων, που σχεδόν διπλασιάστηκε. Αν αυτή είναι η αφορμή (όπως ακριβώς και στις κινητοποιήσεις του 2019 κατά του νεοφιλελεύθερου προέδρου Λενίν Μορένο), οι διεκδικήσεις πάνε πολύ βαθύτερα αγγίζοντας το ίδιο το μοντέλο που δεν κάνει άλλο παρά να τους περιθωριοποιεί.

Οι διαδηλωτές, που καθημερινά αντιμετωπίζουν δακρυγόνα, χημικά και προσαγωγές, απαιτούν μείωση και έλεγχο των τιμών των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών, αύξηση των δημόσιων δαπανών και περισσότερες κοινωνικές επενδύσεις σε τομείς όπως η υγεία και η παιδεία (αποδεκατισμένοι και από την πανδημία), προστασία των ιθαγενικών εδαφών και δικαιωμάτων, παύση της ιδιωτικοποίησης της δημόσιας περιουσίας, τέλος στην επέκταση των εξορυκτικών και ενεργειακών επιχειρήσεων στην Αμαζονία.

Εναν χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον συντηρητικό Γκιγέρμο Λάσο και πέντε από τη νεοφιλελεύθερη στροφή που έφερε στη χώρα ο Λενίν Μορένο, στο Εκουαδόρ βαθαίνει η κρίση: οικονομική και κοινωνική ασφυξία, η ανεργία και η υποαπασχόληση εκτοξεύονται μαζί με την ακρίβεια, ανασφάλεια και εγκληματικότητα.

Το 2020 το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 7,8% και οι προβλέψεις βλέπουν την ανάκαμψη να απέχει πολύ. Και σαν απάντηση στα χρόνια προβλήματα, όχι λύσεις αλλά καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας που έχουν αποδειχθεί πολύ αποτελεσματικές στο να επιτίθενται στους πολίτες αλλά ανίκανες να ελέγξουν τις φυλακές όπου γίνονται συνεχώς σφαγές ή τους δρόμους όπου συγκρούονται ένοπλες ομάδες.

Απειλή καθαίρεσης Λάσο

Υπό ασφυκτική πίεση, ο πρόεδρος Γκιγέρμο Λάσο αναγκάστηκε να υποχωρήσει σε βασικά αιτήματα των διαδηλωτών, αίροντας την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που είχε κηρύξει στις 18 Ιουνίου. Προηγουμένως είχε υποσχεθεί τη διαγραφή των ληξιπρόθεσμων οφειλών των αγροτικών νοικοκυριών έως τα 3.000 δολάρια και την αύξηση κατά 5 δολάρια τον μήνα (από 50 στα 55) του Επιδόματος Ανάπτυξης. Την δε Κυριακή ανακοίνωσε και τη μείωση της τιμής των καυσίμων κατά 10 λεπτά το γαλόνι.

Το σχετικό τηλεοπτικό του διάγγελμα έγινε την Κυριακή, ενώ στη Βουλή είχε από την προηγούμενη ημέρα ξεκινήσει συζήτηση -έπειτα από αίτημα της κοινοβουλευτικής ομάδας του Unes, του κόμματος των οπαδών του πρώην προέδρου Ραφαέλ Κορέα- για καθαίρεση του προέδρου Λάσο, με την κατηγορία ότι ευθύνεται για τη δημιουργία «σοβαρής κρίσης και εσωτερικής αναταραχής» αλλά και για σοβαρότατες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Είναι άγνωστο πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία, αλλά θεωρείται απίθανο να ευδοκιμήσει, καθώς απαιτούνται οι ψήφοι 92 από τα 137 μέλη ενός Κογκρέσου όπου οι σύμμαχοι του Κορέα διαθέτουν μόνο 48.

Περνώντας στην αντεπίθεση, ο υπουργός Προεδρίας, Φρανσίσκο Σιμένες, δήλωσε πως «αυτοί οι πραξικοπηματίες που έχουν οχυρωθεί στην οργάνωση Unes θα αποτύχουν γιατί δεν τους βγήκε το παιχνίδι στους δρόμους ούτε θα τους βγει στη Βουλή». Ακολουθώντας τον υπουργό Αμυνας, Λουίς Λάρα, που μέρες πριν επιτέθηκε κατά των διαδηλωτών υφαίνοντας ιστορίες συνωμοσίας.

«Η δημοκρατία στο Εκουαδόρ τελεί υπό σοβαρό κίνδυνο από τη συντονισμένη δράση των εξεγερμένων…οι πράξεις τους υπερβαίνουν μια διαμαρτυρία πολιτών, πρόκειται για μια σκόπιμη απόπειρα χρήσης της ένοπλης βίας για να επιτεθούν κατά της δημοκρατίας, για να απειλήσουν τους θεσμούς» υποστήριξε. Ενώ απείλησε με ένταση της καταστολής, φτάνοντας να συνδέσει τις κοινωνικές κινητοποιήσεις με το οργανωμένο έγκλημα: «Αυτή η βίαιη και εγκληματική δράση δεν βοηθά τις κοινωνικές διεκδικήσεις, αντίθετα, τις βλάπτει γιατί πίσω της βρίσκεται το χέρι των ναρκω-εμπόρων και εγκληματιών».

Ο… άλλος κόσμος

Η CONAIE δεν πτοείται από τέτοιες απειλές: οι κινητοποιήσεις της έχουν ανατρέψει τρεις προέδρους στο διάστημα 1997-2005. Κι αν ο 40χρονος ηγέτης της, Λεoνίντας Ισα, δέχθηκε μαζί με συνομοσπονδίες αγροτών και των μαύρων κοινοτήτων της χώρας να συνομιλήσει με αντιπροσωπεία της κυβέρνησης, είναι για να υπάρξει απάντηση και στα υπόλοιπα αιτήματα των κινημάτων. «Η ιδέα είναι να μπορέσουμε με κάποιον τρόπο να έχουμε πολιτικές που να ωφελούν τους πιο φτωχούς» δήλωσε, ζητώντας από τον Λάσο «να κινητοποιήσει και τις πέντε αισθήσεις του για να κατανοήσει την πραγματικότητα του λαού του Εκουαδόρ».

Μια πραγματικότητα ξένη στον πολυεκατομμυριούχο πρόεδρο, που παρέλασε ανάμεσα στους ηγέτες με εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους στη δημοσιογραφική έρευνα γνωστή ως Panama Papers. Ενώ πρόσφατα αποκαλύφθηκε πως ο γιος του απέκτησε ένα πολυτελέστατο γιοτ, αγορασμένο με λεφτά μιας από τις εξωχώριες εταιρείες που ο Λάσο έχει δηλώσει πως δεν είναι ενεργές. O επιχειρηματίας και πρώην τραπεζίτης πρόεδρος απέκτησε τα τελευταία χρόνια δεκάδες οικόπεδα και κτήματα ιδίως στην επαρχία Γουάγιας όπου διετέλεσε κυβερνήτης και η περιουσία του φτάνει σχεδόν τα 40 εκατ. δολάρια.

Ενώ η χώρα συγκλονίζεται από τις γενικευμένες διαδηλώσεις, ο Λάσο μόλις πέρασε νέα μέτρα που διευκολύνουν τις απολύσεις και μειώνουν τους μισθούς στον δημόσιο τομέα. Ο προσχηματικός και εξ ανάγκης διάλογος της κυβέρνησης δεν πείθει τους διαδηλωτές να σταματήσουν την απεργία τους, όπως δήλωσε και η αντιπρόεδρος της Συνομοσπονδίας των Λαών της Εθνότητας Κέτσουα, Νάιρα Τσαλάν: «Από εδώ δεν θα φύγουμε χωρίς απαντήσεις και λύσεις».