Ο Πούτιν τους ενώνει, η ακρίβεια τους χωρίζει

Χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις για το πώς θα βοηθηθούν τα κράτη-μέλη να αντιμετωπίσουν τη δίνη των ραγδαίων αυξήσεων στην αγορά ενέργειας ολοκληρώθηκε η σύνοδος κορυφής στις Βερσαλλίες. Στο ιστορικό παλάτι λίγο έξω από το Παρίσι, οι 27 ηγέτες της Ε.Ε. ουσιαστικά αρκέστηκαν στο να παραδεχτούν ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία προκαλεί τεκτονικές μετατοπίσεις στην ευρωπαϊκή ιστορία και σημαντικές επιβαρύνσεις στην ήδη στρεβλωμένη αγορά ενέργειας. Ωστόσο, ανέθεσαν τις προτάσεις στην Κομισιόν, μεταθέτοντας τη συζήτηση στη σύνοδο κορυφής που θα πραγματοποιηθεί σε δύο εβδομάδες στις Βρυξέλλες.

«Αυτή η κρίση μάς έκανε πράγματι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Πρώτον, το καθήκον μας να συνεχίσουμε να εξασφαλίζουμε αξιόπιστη, ασφαλή και οικονομικά προσιτή παροχή ενέργειας στους Ευρωπαίους καταναλωτές», δήλωσε μετά το τέλος της συνόδου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξηγώντας ότι αυτό μεσοπρόθεσμα σημαίνει «να απαλλαγούμε από την εξάρτησή μας από το ρωσικό φυσικό αέριο, με διαφοροποίηση του εφοδιασμού, με μαζικές επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο παραμένει πρόβλημα, ειδικά όταν η Ρωσία πρόκειται να «χτυπηθεί» με ακόμα αυστηρότερες κυρώσεις. Βραχυπρόθεσμα, η Ε.Ε. εξαρτάται από τη Ρωσία για περίπου 40% του φυσικού αερίου της και δεν είναι έτοιμη να διακόψει εντελώς τα συμβόλαια. Αλλά η Ε.Ε. λέει ότι προχωράει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων.

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων στις Βερσαλλίες, τα χάσματα παρέμειναν ορθάνοιχτα – άλλωστε, δεν έχουν όλες οι χώρες την ίδια εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, ούτε τα ίδια συμφέροντα. Ακόμα και η πρόταση για πλαφόν στην αγορά χονδρικής του φυσικού αερίου ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές -μια πρόταση, την πατρότητα της οποίας διεκδικεί ο Ελληνας πρωθυπουργός- συναντά δυσκολίες και προσκόμματα από κάποια κράτη-μέλη.

Μέχρι τα μέσα Μαΐου, η Κομισιόν θα παρουσιάσει επιλογές για τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έτσι ώστε να υποστηρίζει καλύτερα την πράσινη μετάβαση, αλλά και μια πρόταση για τη σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ε.Ε. από το ρωσικό φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τον άνθρακα έως το 2027, υποστηριζόμενη από τους απαραίτητους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Επίσης, μέχρι το τέλος του μήνα, συγκεκριμένα στην ερχόμενη σύνοδο κορυφής, η Επιτροπή θα παρουσιάσει επιλογές για τον περιορισμό των επιπτώσεων μετάδοσης της αύξησης των τιμών του φυσικού αερίου στις τιμές του ηλεκτρισμού.

Οι ηγέτες συμφώνησαν να συσταθεί μια ειδική ομάδα εργασίας που θα διαμορφώσει ένα σχέδιο ανεφοδιασμού για τον επόμενο χειμώνα και θα συντονίσει τη λειτουργία του. Πέρα από αυτό το πρώτο βήμα όμως, η Ε.Ε. πρέπει να καθορίσει μια πιο μακροπρόθεσμη πολιτική για την αποθήκευση φυσικού αερίου. Η Κομισιόν θα υποβάλει πρόταση για την πλήρωση των υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου σε ποσοστό τουλάχιστον 90% της χωρητικότητάς τους έως την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους.

Στη σύνοδο συζητήθηκαν έντονα και οι αμυντικές δυνατότητες της Ευρώπης. Μπορεί το αίτημα για την ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας να μην… πήγε πολύ μακριά, αφού οι «27» αρκέστηκαν να πουν ότι «η Ουκρανία ανήκει στην ευρωπαϊκή οικογένεια», αλλά παρέπεμψαν τη διαδικασία ένταξης στη χρονοβόρα γραφειοκρατία των Βρυξελλών, που μπορεί να σημαίνει αναμονή ακόμη και… δεκαετιών. Ωστόσο, σχετικά με τη συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης της Ουκρανίας, οι ηγέτες της Ε.Ε. συμφώνησαν να επεκτείνουν κατά άλλα 500 εκατ. ευρώ τη Διευκόλυνση για την Ειρήνη (European Peace Facility), η οποία θα παρέχει όπλα σε όσους πολεμούν τον ρωσικό στρατό.

«Ακόμα και χώρες που μέχρι τώρα είχαν μια παράδοση ουδετερότητας γύρω από το τραπέζι, όπως η Σουηδία, αποφάσισαν για πρώτη φορά ύστερα από πολλές δεκαετίες να συμμετάσχουν σε αυτή τη συγκεκριμένη υποστήριξη προς την Ουκρανία», είπε στο κλείσιμο της συνόδου ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν.

«Η Ε.Ε. ξύπνησε απότομα από τον γεωπολιτικό της λήθαργο», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος τόνισε ότι η Ελλάδα στήριζε τη στρατηγική αυτονομία της Ε.Ε. «Ημασταν λίγοι, τώρα είμαστε πολύ περισσότεροι», είπε, τονίζοντας ότι κάποιες χώρες ήδη αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες. Σε ερώτηση για το αν αυτή η στρατιωτικοποίηση συμβαίνει σε βάρος του κοινωνικού κράτους, ο Ελληνας πρωθυπουργός απάντησε ότι η Ελλάδα κάνει το καλύτερο «εντός των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων». Ο κ. Μητσοτάκης, στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο, επιχειρηματολόγησε εκτενώς υπέρ της πρότασης 6 σημείων για ευρωπαϊκή παρέμβαση στην αγορά αερίου και ενέργειας για να αναχαιτιστούν η κερδοσκοπία και οι «αδικαιολόγητες ανατιμήσεις», ωστόσο απέφυγε επιμελώς να πει αν, ανεξάρτητα από τις ευρωπαϊκές αποφάσεις, προτίθεται να κάνει αυτοτελώς παρέμβαση στην ελληνική αγορά ενέργειας, που διακρίνεται μάλιστα για ακραίες ανατιμήσεις.

Τέλος, οι Ευρωπαίοι ανακοίνωσαν ότι σκέφτονται ένα ακόμα κύμα κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, με πολλά πιθανά μέτρα, ακόμα και την αποκοπή όλων των τραπεζών της Ρωσίας από το Swift. Στην κοινή δήλωση για την ουκρανική κρίση που υιοθέτησαν τα ξημερώματα της Παρασκευής χρησιμοποιούν οξύτατες διατυπώσεις κατά της ρωσικής ηγεσίας. «Η απρόκλητη και αδικαιολόγητη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και υπονομεύει την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ασφάλεια και σταθερότητα.

Προκαλεί ανείπωτη δυστυχία στον ουκρανικό πληθυσμό. Η Ρωσία και η συνεργός της Λευκορωσία φέρουν την πλήρη ευθύνη για αυτόν τον επιθετικό πόλεμο και οι υπεύθυνοι θα λογοδοτήσουν για τα εγκλήματά τους, μεταξύ άλλων για την αδιακρίτως στοχοποίηση αμάχων και μη στρατιωτικών αντικειμένων. Από αυτή την άποψη χαιρετίζουμε την απόφαση του εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου να ξεκινήσει έρευνα», αναφέρει χαρακτηριστικά η δήλωση των «27».