Η «διαφημιστική δημοσιογραφία» και ο κώδικας δεοντολογίας

Στα προβλήματα που είναι γνωστά στα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. έχει αναφερθεί η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αρχών και Διαφάνειας, Βέρα Γιούροβα, μετά τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ και τις κυβερνητικές χρηματοδοτήσεις χειραγώγησης των ΜΜΕ (Λίστα Πέτσα).

Επίσης, οι αμφιλεγόμενες δικαστικές διώξεις ερευνητών δημοσιογράφων (Παπαδάκου, Βαξεβάνης) καταγγέλθηκαν από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ) και προκάλεσαν την έντονη αντίδραση του Διεθνούς Ινστιτούτου Τύπου (IPI) και του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελευθερίας του Τύπου και των ΜΜΕ (ECPMF).

Ομως, το τελευταίο διάστημα ακόμα ένα εκφυλιστικό φαινόμενο έχει εισβάλει επικίνδυνα στα ΜΜΕ της χώρας μας, το οποίο προσβάλλει την αξιοπρέπεια των δημοσιογράφων και νοθεύει το αγαθό της ενημέρωσης: η «διαφημιστική δημοσιογραφία».

Ενας σημαντικός αριθμός από δημοσιολογούντες δημοσιογράφους μετατρέπονται σε διαφημιστές κατά τη διάρκεια μετάδοσης κυρίως ραδιοφωνικών εκπομπών, καθώς μαζί με το ενημερωτικό υλικό προβάλλουν κάθε λογής προϊόντα και εταιρείες παραβιάζοντας κατάφωρα τον Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας.

Δεν πρόκειται για μια απλή αναφορά χορηγού της εκπομπής ή για την προσφορά ενός δώρου, αλλά για κανονική διαφημιστική παρέμβαση με προπαγανδιστικές λεπτομέρειες («η καλύτερη εταιρεία…», «όλοι αγοράζουν το καλύτερο προϊόν…», «η καλύτερη ασφάλεια…», «το καλύτερο ξενοδοχείο με όλες τις ανέσεις…» κ.λπ.

Ομως, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος γ’ τού Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, που έχει εγκρίνει με συντριπτική πλειοψηφία η Γενική Συνέλευση της ΕΣΗΕΑ από το 1998, ο δημοσιογράφος οφείλει «να μην επιδιώκει και να μη δέχεται τη διαφημιστική χρήση του ονόματος, της φωνής και της εικόνας του, παρά μόνο για κοινωφελείς σκοπούς».

Η παραβίαση γίνεται κατ’ εξακολούθηση και ασύστολα με πρωτοστατούντες μεγαλόσχημους πολυτεχνίτες της ενημέρωσης που είναι ταυτόχρονα δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες εργοδότες, μέτοχοι ΜΜΕ και εσχάτως διαφημιστές.

Ούτε οι δύσκολες ημέρες της δημοσιογραφίας ούτε οι επισφαλείς θέσεις εργασίας δικαιολογούν όσους παραβιάζουν τις αρχές δεοντολογίας και μετατρέπονται σε αγοραίους διαφημιστές, καταφεύγοντας μάλιστα σε αθέμιτο ανταγωνισμό απέναντι στους συνεπείς συναδέλφους τους.

Οσο κι αν οι συγκεκριμένοι παραβάτες προσπαθούν να εμφανίζονται αμερόληπτοι και υπερασπιστές της ελευθερίας της έκφρασης, τις κρίσιμες στιγμές αποκαλύπτεται η ιδιοτελής διαπλοκή και οι προθέσεις τους.

Αυτό συνέβη στην περίπτωση της Ολλανδής συναδέλφου τους, δημοσιογράφου Ινγκεμποργκ Μπέουχελ, την οποία, αντί να υπερασπιστούν, κατακεραύνωσαν γιατί υπέβαλε ενοχλητική ερώτηση που εξόργισε τον πρωθυπουργό!

Ομως, δεν φταίνε μόνο αυτοί για τον εκφυλισμό και τη μετάλλαξη του κοινωνικού αγαθού της ενημέρωσης σε εμπορικό προϊόν.

Εκμεταλλεύονται την αδράνεια των αρμόδιων οργάνων (Πειθαρχικά Συμβούλια, ΕΣΗΕΑ) τα οποία δεν έχουν αντιδράσει αποφασιστικά μέχρι σήμερα, καθώς ανέχονται πρακτικές που παραβιάζουν τις Αρχές Δεοντολογίας απαξιώνοντας το δημοσιογραφικό λειτούργημα και τους εργαζόμενους στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Βέβαια, συνένοχοι είναι και οι συνάδελφοι όσων δημοσιογράφων επιδίδονται στην αγοραία «διαφημιστική δημοσιογραφία», αφού σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος β του Κώδικα Δεοντολογίας, ο δημοσιογράφος οφείλει «να αποκρούει στον χώρο εργασίας του κάθε απόπειρα περιστολής των εργασιακών δικαιωμάτων του ή παραβίασης των κανόνων δεοντολογίας».

Οσοι εκλεγούν στο Δ.Σ. και στα Πειθαρχικά Συμβούλια στις επικείμενες εκλογές της ΕΣΗΕΑ (27-31 Ιανουαρίου) έχουν υποχρέωση να μην αγνοήσουν το φαινόμενο της αγοραίας «διαφημιστικής δημοσιογραφίας» που υπονομεύει τις αρχές δεοντολογίας του δημοσιογραφικού επαγγέλματος.

ΥΓ. Οι δημοσιογράφοι-διαφημιστές με την αντιδεοντολογική συμπεριφορά τους, εκόντες άκοντες, ενισχύουν εμμέσως την προσφυγή για στρέβλωση της αγοράς που έχει καταθέσει το σωματείο των διαφημιστών (ΕΔΕΕ) με την οποία ζητάει την κατάργηση της εισφοράς του 2% υπέρ του ΕΔΟΕΑΠ που αποτελεί ζωτικό πόρο για την επιβίωσή του ασφαλιστικού φορέα των εργαζομένων στην ενημέρωση.