Στην προσπάθειά της να διαχειριστεί την πανδημία, η κυβέρνηση εδώ και καιρό καταφεύγει στην επίκληση του ορθολογισμού και της ατομικής ευθύνης. Ζητά απ’ τους πολίτες ευθυκρισία και επιστημοσύνη, ενώ διαρκώς προτάσσει την ατομική ευθύνη ως θεμέλιο λίθο της εύρυθμης κοινωνικής λειτουργίας μέσα στην ιδιαίτερη συνθήκη που βιώνουμε αλλά και ως προϋπόθεση για την επιτυχία των πολιτικών της.
«Και ποιο το πρόβλημα;» θα μπορούσε να αναρωτηθεί ο καλόπιστος αναγνώστης. Το να καθορίζει ο πολίτης τη στάση και τη συμπεριφορά του με βάση επιστημονικά δεδομένα και κριτήρια, το να λαμβάνει ορθολογικά τις όποιες αποφάσεις του για τα ζητήματα που ανακύπτουν (π.χ. εμβολιασμός) και το να αντιλαμβάνεται τη σημασία και τις συνέπειες των πράξεών του για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο είναι το ευκταίο και το ιδανικό για οποιαδήποτε κοινωνία θεωρεί τον εαυτό της μέρος του εξελιγμένου κόσμου. Αντιθέτως, είναι η δεισιδαιμονία, η συνωμοσιολογία κι οι επιστημονικοφανείς θεωρίες που δημιουργούν εκρηκτικές καταστάσεις και δυσυπέρβλητα εμπόδια στη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης.
Πώς όμως μπορεί κανείς να επικαλείται την ατομική ευθύνη των πολιτών, όταν επί σειρά ετών έχει υπηρετήσει ένα πολιτικό σύστημα που είχε ως πρώτιστο στόχο ακριβώς την αδρανοποίησή της; Πώς μπορεί να απαιτεί κάποιος κριτική ικανότητα και ορθολογικές αποφάσεις από μια κοινωνία, την οποία γαλούχησε ο ίδιος με τις πράξεις και τις πρακτικές του στον ανορθολογισμό και υπονόμευσε την ικανότητά της για παραγωγικό συλλογισμό;
Το παλαιοκομματικό σύστημα -σπλάχνο του οποίου είναι η σημερινή κυβέρνηση- διαχρονικά έκανε ό,τι μπορούσε προκειμένου να δημιουργήσει άβουλους κι ανεύθυνους πολίτες, εγκλωβισμένους στα δαιδαλώδη πλοκάμια του και υποχείρια στις βουλές του. Πόση ατομική ευθύνη μπορεί να διαθέτει ένας ψηφοφόρος-πελάτης, ένας πολίτης που έχει συνδέσει την επιβίωσή του με κομματικούς μηχανισμούς και έχει εξαρτήσει τα προσωπικά του σχέδια με την ανέλιξη συγκεκριμένων πολιτευτών και με την κομματική καμαρίλα; Πώς μπορεί κάποιος να απαιτεί ξαφνικά ένα πρωί κριτική σκέψη και ορθό λόγο από πολίτες εθισμένους στο σύνθημα, στην επιφάνεια και στη φτηνή προπαγάνδα;
Προφανώς ο ορθολογισμός και η ατομική ευθύνη των πολιτών μπορούν να έχουν κομβική σημασία στην προσπάθεια της οποιασδήποτε κυβέρνησης να διαχειριστεί μια κρίση μεγάλης κλίμακας. Είναι όμως αρετές που καλλιεργούνται στοχευμένα και σταθερά, μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και μέσα από το παράδειγμα του ίδιου του πολιτικού κόσμου, που οφείλει να λειτουργεί με παρόμοια λογική. Είναι δέντρα για τα οποία απαιτείται υπομονή και σταθερή προσπάθεια ώστε μια μέρα να καρπίσουν κι όχι χορτάρι που φυτρώνει τυχαία με την πρώτη μπόρα, για να το φάνε εντέλει τα πρόβατα.
