Από τα σημαντικότερα και πιο επιδραστικά ευρωπαϊκά κόμικς του τέλους του εικοστού αιώνα ήταν η σειρά του Milo Manara με πρωταγωνιστή τον Τζιουζέπε Μπέργκμαν, έναν δημοφιλή χαρακτήρα που σχεδιάστηκε με πρότυπο τον Αλέν Ντελόν αλλά και τον ίδιο τον Manara. Ο Ιταλός δεξιοτέχνης του σχεδίου, πριν αφοσιωθεί στα κόμικς ερωτικού και ιστορικού περιεχομένου (συχνά στην ίδια ιστορία), έπλαθε μοναδικές αφηγήσεις με βαθύ πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο.

Συνήθειά του ήταν πάντοτε οι αμέτρητες αναφορές και παραπομπές σε έργα τέχνης και λογοτεχνικά κείμενα του παρελθόντος που ξεπηδούσαν σε κάθε σελίδα, υποχρεώνοντας τον αναγνώστη σε μια διαρκή εγρήγορση προκειμένου να μη χάσει κάποια κρίσιμη λεπτομέρεια.

Στο πρώτο μέρος της σειράς, με τίτλο «HP και Τζιουζέπε Μπέργκμαν» (εκδ. Βαβέλ, 1986, μετάφραση: Βαρβάρα Δεληβοριά) που ξεκίνησε να δημοσιεύεται του 1978 στο γαλλικό περιοδικό A Suivre, τα αρχικά «HP» παραπέμπουν στον Hugo Pratt, «δάσκαλο», φίλο και συνεργάτη τού Manara. Ο τελευταίος αποτίνει φόρο τιμής στον συμπατριώτη του και δημιουργό τού Κόρτο Μαλτέζε, ο οποίος δανείζει τη μορφή του σε μια αινιγματική φιγούρα του βιβλίου.

Ο χαρακτήρας HP κατευθύνει τον Μπέργκμαν σε ένα σκληρό αλλά λυτρωτικό ταξίδι αυτογνωσίας και περιπέτειας με αφετηρία τους ταραγμένους δρόμους της Ιταλίας, που βράζουν από συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών, και καταλήγει μέσω Αμαζονίου στη μαγική Βενετία. Στη διαδρομή ο Μπέργκμαν θα συναντήσει τον Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, θα φλερτάρει με τον θάνατο, θα γνωρίσει αντάρτες και θα κυνηγηθεί από τον στρατό, θα βουτηχτεί στα παραισθησιογόνα και θα αναζητήσει το θρυλικό Μακόντο!

Κι εδώ ο Manara στήνει την πιο έξυπνη διακειμενική του αναφορά, καθώς το Μακόντο είναι το φανταστικό λατινοαμερικανικό χωριό στο οποίο εκτυλίσσεται το αριστούργημα του Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες «100 χρόνια μοναξιά». Δεν είναι όμως ο μόνος που το αναζητά. «Μήπως μπορείτε να μου δείξετε το δρόμο για το Μακόντο;» ρωτά μια όμορφη κοπέλα «σούπερ φτιαγμένη» από τα ψυχοτρόπα. Κι αυτή του κόβει τα φτερά: «Το δρόμο για το Μακόντο; Κοίτα γύρω σου αγαπητέ μου, σχεδόν όλοι εδώ ψάχνουμε να βρούμε το δρόμο για το Μακόντο!».