Ξεκινάει η σύνοδος για τις ανατολικές χώρες στις Βρυξέλλες 

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φτάνουν σήμερα στις Βρυξέλλες για συνεδριάσεις, με φόντο την απειλή έντασης με τη Ρωσία και τις υβριδικές επιθέσεις της Λευκορωσίας.

Οι συναντήσεις ξεκινούν με τη Σύνοδο Κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης σήμερα στις 5 μ.μ., στην οποία συμμετέχουν οι ηγέτες της Ουκρανίας, της Γεωργίας, της Μολδαβίας, της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν.

Αλλά η ουσιαστική δουλειά μπορεί να γίνει πριν τη σημερινή σύνοδο. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντιμίρ Ζελένσκι, πρόκειται να συναντηθεί με τον Γάλλο πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, και τον νέο Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς, χωρίς την εκπροσώπηση της Ρωσίας, στις 4 μ.μ.

Οι δύο ημέρες της συνόδου είναι περισσότερο μια περίπτωση αρκούδας – παρά ελέφαντα – στο δωμάτιο. Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, δεσπόζει σε πολλά από τα θέματα που θα συζητηθούν τόσο στη σημερινή συνεδρίαση για τις ανατολικές χώρες όσο και στην αυριανή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που περιλαμβάνει την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και την ενεργειακή κρίση.

Σύμφωνα με διπλωμάτη της Ε.Ε., αναμένεται ότι πολλές από αυτές τις συζητήσεις θα αναδείξουν τις διαιρέσεις μεταξύ των κρατών μελών. Η Γερμανία και η Γαλλία πιέζουν για περισσότερο διάλογο με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής ανάπτυξης κοντά στα σύνορα της Ουκρανίας, ενώ τα κράτη της ανατολικής πλευράς είναι επιφυλακτικά σε οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί παραχώρηση προς τη Μόσχα.

Λευκορωσία

Η σοβαρή χθεσινή είδηση από τη Λευκορωσία για την καταδίκη του αντιπολιτευμόμενου Σεργκέι Τικανόφσκι (σύζυγος της Σβετλάνα Τικανόφσκαγια) σε 18 χρόνια φυλάκισης, θα ρίξει βαριά σκιά για τις σημερινές συζητήσεις. Μόλις αυτή την εβδομάδα η Τιχανόσφσκαγια – ισχυρό σύμβολο της λευκορωσικής αντίστασης από τότε που έβαλε υποψηφιότητα κατά του αυταρχικού ηγέτη Αλεξάντερ Λουκασένκο στις περσινές εκλογές – βρισκόταν στις Βρυξέλλες και συναντήθηκε με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Η Ε.Ε. θα αντιμετωπίσει πιέσεις για να απαντήσει στην τελευταία τολμηρή κίνηση του καθεστώτος Λουκασένκο να τιμωρήσει τον Τικανόφσκι, ο οποίος παραμένει στη φυλακή από τότε που καταδικάστηκε σε μια εικονική δίκη πέρυσι. Ωστόσο, η κοινή δήλωση που θα εκδοθεί μετά την αποψινή σύνοδο κορυφής είναι απίθανο να ασχοληθεί ειδικά με το θέμα – το τελευταίο σχέδιο που είδαμε είναι περισσότερο μια μακρά επιβεβαίωση της σχέσης μεταξύ της Ε.Ε. και των χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης παρά μια έκκληση στα όπλα κατά του καθεστώτος Λουκασένκο.

Οι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη είναι πιο πιθανό να κάνουν κάποια αναφορά στην κράτηση του Τικανόφσκι, αν και ίσως ως μέρος μιας γενικότερης δήλωσης σχετικά με τη δυσχερή θέση των πάνω από 900 πολιτικών κρατουμένων στη Λευκορωσία.

Παρ’ όλα αυτά, οι προσδοκίες είναι χαμηλές για τυχόν επικείμενες νέες κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας. «Το πεδίο εφαρμογής των κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας είναι πλέον πολύ ευρύ… δεν έχουν μείνει πολλά», δήλωσε διπλωμάτης της Ένωσης, σημειώνοντας ότι τα πάντα, από τις εξαγωγές ποτάσας μέχρι τα αεροπορικά ταξίδια σε ιδιώτες, καλύπτονται πλέον από το πρόσφατο πέμπτο πακέτο κυρώσεων που απευθύνεται στο καθεστώς Λουκασένκο.

Ενώ η καταδίκη του Τικανόφσκι «μπορεί να ενθαρρύνει την κίνηση» για ένα έκτο πακέτο κυρώσεων «στην πορεία», δήλωσε ο αξιωματούχος, τα πακέτα κυρώσεων της Λευκορωσίας έχουν συνδεθεί με την εργαλειοποίηση των μεταναστών στα σύνορα της Ε.Ε. από το Μινσκ και η κατάσταση αυτή έχει σταθεροποιηθεί κάπως. Παρ’ όλα αυτά, οι ηγέτες της Πολωνίας, της Λιθουανίας και της Λετονίας αναμένεται να θέσουν το ζήτημα της συνεχιζόμενης παρουσίας μεταναστών στα ανατολικά τους σύνορα καθώς φθάνουν σήμερα στις Βρυξέλλες.

Ουκρανία

Οι ηγέτες της Ε.Ε. θα κληθούν την Πέμπτη να εξετάσουν συμπεράσματα που προειδοποιούν για «τεράστιες συνέπειες» σε περίπτωση ρωσικής στρατιωτικής εισβολής στην Ουκρανία, επαναλαμβάνοντας τη γλώσσα της G7 από την Κυριακή και την προειδοποίηση της Γερμανίδας υπουργού Εξωτερικών Ανναλένα Μπάερμποκ.

Δεν υπάρχει έτοιμο πακέτο κυρώσεων σε περίπτωση εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, ακόμη και αν αξιωματούχοι τονίζουν ότι σε περίπτωση κλιμάκωσης, η δράση θα αναληφθεί γρήγορα, δεδομένης της προεργασίας που έχει ήδη γίνει, μεταξύ άλλων από την Επιτροπή και μέσω των συνεχιζόμενων συζητήσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αυτοί που υποστηρίζουν ότι η Ε.Ε. δεν έχει την πολυτέλεια να είναι πολύ σκληρή με τη Ρωσία όταν δεν έχει υπάρξει ακόμη άμεση επιθετικότητα (Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία) και αυτοί που λένε ότι οι Βρυξέλλες πρέπει να αποτρέψουν τη Μόσχα από περαιτέρω κλιμάκωση.

Όλα τα μάτια θα είναι στραμμένα στη συνάντηση των Ζελένσκι, Μακρόν και Σολτς. Οι σχέσεις μεταξύ του Κιέβου και της νέας γερμανικής κυβέρνησης είναι μέχρι στιγμής τεταμένες, με την Ουκρανία να κατηγορεί το Βερολίνο ότι εμποδίζει την προμήθεια όπλων στο Κίεβο μέσω του ΝΑΤΟ και τη Γερμανία να σημειώνει την ανάγκη διαλόγου με τη Ρωσία.

Μιλώντας ενόψει της σημερινής συνάντησης, ανώτερος Γερμανός αξιωματούχος δήλωσε ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί ο διάλογος μεταξύ του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και του Αμερικανού ομολόγου του Τζο Μπάιντεν (ο Σολτς και ο Πούτιν δεν έχουν ακόμη μιλήσει), αλλά δήλωσε ότι το Βερολίνο θέλει να στείλει ένα “σαφές μήνυμα στη Ρωσία ότι η ακεραιότητα των συνόρων είναι απαραβίαστη και ότι οποιαδήποτε παραβίαση θα προκαλέσει σαφείς συνέπειες».

Ο πραγματικός ελέφαντας στο δωμάτιο των «3 της Νορμανδίας» θα είναι ωστόσο ο Nord Stream 2, ο αμφιλεγόμενος αγωγός φυσικού αερίου μεταξύ Ρωσίας και Γερμανίας, στον οποίο αντιτίθεται σθεναρά η Ουκρανία. Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει ασκήσει πιέσεις στο Βερολίνο να συμπεριλάβει τον Nord Stream 2 σε τυχόν κυρώσεις.

Μέχρι στιγμής, η νέα γερμανική κυβέρνηση δεν φαίνεται να έχει μετατοπιστεί πολύ από την υποστηρικτική θέση της προηγούμενης κυβέρνησης για το έργο, αν και ο Μπάερμποκ προκάλεσε την εκτόξευση των τιμών της ενέργειας αφού δήλωσε ότι ο αγωγός δεν μπορεί να εγκριθεί επειδή δεν πληροί τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ.

Ο Γερμανός αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν υπήρχε ανάγκη οι ηγέτες να συζητήσουν τον Nord Stream 2 στη σύνοδο κορυφής, καθώς το έργο εξακολουθεί να περιμένει ρυθμιστική έγκριση. Ο αξιωματούχος σημείωσε ότι η γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων έχει προς το παρόν αναστείλει τη διαδικασία πιστοποίησης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει επίσης να δώσει το πράσινο φως της. Δεν υπάρχει τίποτα να δούμε εδώ, λοιπόν.

Γεωργία

Επίσης, θα γίνει ακόμα μια συνάντηση που δεν θα είναι ευπρόσδεκτη στη Μόσχα. Ο πρόεδρος της Γεωργίας, Ιρακλί Γκαριμπασβίλι, θα επισκεφθεί σήμερα το πρωί την έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες για συναντήσεις με τον Γενικό Γραμματέα, Γενς Στόλτενμπεργκ.

Θυμίζουμε ότι η Ρωσία απαίτησε από το ΝΑΤΟ να αποσύρει τη δέσμευση του 2008 να επιτρέψει στην Ουκρανία και τη Γεωργία να ενταχθούν στη συμμαχία, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις.

Αλλά αυτό δεν εξαρτάται από τη Μόσχα, υποστηρίζει ο πρωθυπουργός της Εσθονίας. «Δεν νομίζω ότι η Ρωσία έχει κανένα δικαίωμα να λέει οτιδήποτε σχετικά με το ποιος έχει το δικαίωμα και ποιος δεν έχει το δικαίωμα να ενταχθεί [στην] Ευρωπαϊκή Ένωση ή το ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Kallas, η χώρα του οποίου με 1,3 εκατομμύρια κατοίκους συνορεύει με τη Ρωσία.