Επιδημιολόγοι όπως ο Ηλίας Μόσιαλος προβλέπουν ότι οι νέες πανδημίες θα ξεπηδήσουν από τις megacities. Αυτές τις νέες μεγαλουπόλεις που θυμίζουν ένα άλλο Gotham City κι όπου το χάσμα (τα χάσματα;) μεταξύ πλουσίων-φτωχών, κροίσων-εξαθλιωμένων, γίνεται μια τρομακτική άβυσσος που παρασύρει μέσα της τα πάντα.
Κίνα, Ινδία, Πακιστάν, Μπανγκλαντές, Αιθιοπία, Νιγηρία… εκεί είναι οι νέες μεγαλουπόλεις που θα φιλοξενούν το επόμενο διάστημα περισσότερους από 10 εκατ. κατοίκους η καθεμία. Αναρχες, δαιδαλώδεις, πολύβουες, προσφυγικές, μεγαλουπόλεις ενός μετακινούμενου πληθυσμού που βασικό στόχο έχει την επιβίωση και μόνο. Ενα πλήθος που συμβιώνει με ζώα (συχνά άγρια) σε συνθήκες ασφυξίας και τις περισσότερες φορές χωρίς τη στοιχειώδη υγειονομική υποδομή.
Οι μετα-πόλεις της Δύσης
Οι πόλεις όπως τις γνωρίζαμε μέχρι σήμερα έχουν ήδη αλλάξει.
Κι αυτό εξελίσσεται ήδη σε έναν εφιάλτη.
Σ’ αυτή τη ραγδαία μετακύλιση του αστικού χώρου θέλει να βάλει φρένο κατά κάποιον τρόπο το ευρωπαϊκό πρόγραμμα URBANOME.
Η Δύση ποντάρει στην ευζωία, ξορκίζοντας την ταξική άβυσσο που ανοίγεται μπροστά μας.
Αυτή τη διάσταση της καθημερινής ποιότητας ζωής, που στο κέντρο της βάζει τον πολίτη ως μοχλό λήψης κι όχι μόνο ως αποδέκτη αποφάσεων, αναδεικνύει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αστική-δημόσια υγεία URBANOME.
Το πρόγραμμα, στο οποίο συντονιστής είναι ο επικεφαλής του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Μηχανικής του ΑΠΘ Δημοσθένης Σαρηγιάννης (γνωστός στο πανελλήνιο από τα μαθηματικά μοντέλα για την πορεία των κρουσμάτων), στοχεύει μεταξύ άλλων στη δημιουργία, σύγκριση, αξιολόγηση πολιτικών που εφαρμόζονται σε χώρες της Ε.Ε.
Μοντέλο συνδημιουργίας
«Στόχος μας είναι η διαρκής και εξελικτική εμπλοκή του πολίτη, των τοπικών αρχών, των παραγωγικών φορέων, των οργανώσεων πολιτών, των κοινωνικών ομάδων. Ολοι μαζί συνδιαμορφώνουν ένα μοντέλο διακυβέρνησης και συνδημιουργούν για την καταγραφή των προβλημάτων αστικής υγείας τη διερεύνηση των αιτίων και τη σύνθεση πρακτικών λύσεων που θα λαμβάνουν υπόψη κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι οδηγούν σε ανισότητες σε ό,τι αφορά την αστική υγεία. Γιατί αυτό που έχει σημασία δεν είναι απλώς να επιστρέψουμε στην κανονικότητά μας, αλλά σε μια βελτιωμένη κανονικότητα που βάζει την ανθρώπινη υγεία, την ευεξία και τη βιωσιμότητα στο κέντρο των προτεραιοτήτων μας», τονίζει ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο ΑΠΘ, Δημοσθένης Σαρηγιάννης
Η πόλη των 15 λεπτών και η νέα κανονικότητα
«Οι κύριες αλλαγές που βιώνουν οι πόλεις λόγω των πολλαπλών προκλήσεων οδηγούν σε μια νέα πραγματικότητα. Η ψηφιακή μετάβαση, η κλιματική αλλαγή, οι οικονομικο-κοινωνικές αλλαγές, οι οικιστικές πιέσεις στις μητροπόλεις, οι επιπτώσεις της πανδημίας, η γήρανση του πληθυσμού στις δυτικές χώρες κ.ά. έχουν οδηγήσει σε μια εκτεταμένη συζήτηση για το μέλλον των πόλεων. Αν και η πρώιμη πρόβλεψη για το «τέλος των πόλεων» διαψεύδεται, παρατηρεί κανείς αλλαγή νοοτροπίας σε θέματα σχεδιασμού, μετακινήσεων, ποιότητας ζωής και ταξιδιών.
Ο τρόπος με τον οποίο βιώνουμε την επίσκεψη σε μια πόλη αλλάζει και η ταξιδιωτική συμπεριφορά αναπροσαρμόζεται», λέει ο δρ Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Νικόλας Καραχάλης που ειδικεύεται στη σχέση πολιτισμού, τουρισμού και πόλεων.
Ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούμε, ταξιδεύουμε, καταναλώνουμε και κοινωνικοποιούμαστε μετασχηματίστηκε από τους περιορισμούς της πανδημίας. Ο Κάρλος Μορένο, επιστημονικός σύμβουλος της δημάρχου του Παρισιού και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, πιστεύει ότι «δεν θα υπάρξει ποτέ» επιστροφή στη ζωή της πόλης όπως τη γνωρίζαμε πριν από την πανδημία.
Ο ίδιος έχει αναδείξει το μοντέλο πολεοδομικού σχεδιασμού που πλαισιώνει την πόλη των 15 λεπτών.
Η νέα αστική αντίληψη θέλει πόλεις όπου οι κάτοικοί τους βρίσκουν τα πάντα σε απόσταση 15 λεπτών με τα πόδια ή με το ποδήλατό τους. Ηπιες μετακινήσεις, ελάχιστες διαδρομές, οι περισσότερες με τα πόδια, σε ένα περιβάλλον όπου (επιτέλους!) επικρατεί ηρεμία.
Μ’ αυτόν τον τρόπο δίνεται χώρος στις γειτονιές να ανθήσουν, στις παρέες να διαμορφωθούν…
Αυτές τις νέες πόλεις των 15 λεπτών που συνδυάζουν γραφικότητα, ηρεμία, φυσικό περιβάλλον και κατοίκους με καλαισθησία και καλούς τρόπους ανακαλύπτουν και τα γραφεία εναλλακτικού τουρισμού.
Είναι οι πόλεις που θυμίζουν περισσότερο τα προάστια της Νέας Υόρκης. Οι πόλεις που ξορκίζουν τη φτώχεια, τις κοινωνικές ανισότητες, την εκρηκτική μετανάστευση από την Ανατολή προς τη Δύση, από τον Νότο προς τον Βορρά, κλείνοντας με στεγανά τις διάφανες πόρτες τους.
● Οι φωτογραφίες του κειμένου απεικονίζουν τα βραβευμένα από το κοινό έργα της έκθεσης.
Οταν οι συνθήκες δοκιμάζουν τα όρια
Οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης, παράλληλα με την πανδημία και τις υποχωρήσεις έναντι των κεκτημένων μας ως κοινωνίας, επιδρούν ευθέως στον ψυχισμό μας. Οι συνθήκες δοκιμάζουν προσωπικά ηθικά όρια και κοινωνικές αντοχές.
Τα έργα που δημιουργήθηκαν μέσα στη «νέα κανονικότητα», με την ελεύθερη έμπνευση των καλλιτεχνών, δεν αναμένεται να προτείνουν λύσεις, αλλά να θέτουν καίρια ερωτήματα θυμίζοντάς μας να παραμένουμε άνθρωποι μες στην τρικυμία.
Μ’ αυτό το σκεπτικό διοργανώθηκε η έκθεση «Νέα κανονικότητα» της διαδικτυακής πλατφόρμας σύγχρονης τέχνης ARTgrID, με τη φροντίδα του εικαστικού επιμελητή Πάρη Καπράλου.
Στην έκθεση που παρουσιάστηκε στην αίθουσα τέχνης Chili Art Gallery πήραν μέρος οι εικαστικοί καλλιτέχνες: Παναγιώτης Ρενιέρης, Χρυσούλα Παπαδάκη, Τίνα Κόντογλη, Ορέστης Χάρος, Νανά Παπαδοπούλου, Γιώργος Χρονόπουλος, Πέτρος Φιλίππου, Φρόσω Παπαδημητρίου, Χρήστος Σπηλιώτης, Σοφία Κορκοριάδου, Αλέξανδρος Εμμανουηλίδης, Μαρία Σταμάτη, Ηλίας Νικολαράκης, Τζώρτζια Τουλιάτου, Gabriel Grama, Μαρία Ντάρλα, Σοφία Πεχλιβανίδου, Ιωάννα Ρέβη, Αγγελική Παπακωνσταντίνου, Αναστασία Ντόντη.
