Πολύπλευρα διπλωματικά ανοίγματα από την Τουρκία

Με μπαράζ επιθετικών δηλώσεων κατά της Ελλάδας και της Κύπρου καλωσόρισε η Αγκυρα το νέο έτος, με τους υπουργούς Εξωτερικών και Αμυνας, Μ. Τσαβούσογλου και Χ. Ακάρ, να προχωρούν σε ευθείες απειλές για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Την ίδια ώρα ο πρόεδρος Ερντογάν έκανε νέα ανοίγματα προς τις αραβικές χώρες και ο προεδρικός σύμβουλος Ι. Καλίν προανήγγειλε περαιτέρω πρωτοβουλίες στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο, στην Κεντρική Ασία αλλά και στα Βαλκάνια.

Το στοίχημα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής το 2022 έτσι όπως το περιγράφει ο Ιμπραΐμ Καλίν σε συνέντευξη στο τουρκικό περιοδικό Kriter είναι «να ενισχύσει τις περιφερειακές και παγκόσμιες συμμαχίες της» και «να διατηρήσει τη στρατηγική ισχύ της για τα επόμενα δέκα χρόνια».

Πρώτο μέλημα της τουρκικής ηγεσίας είναι να σπάσει την απομόνωση στην οποία βρέθηκε εξαιτίας των μετώπων που έχει ανοίξει σε όλη την περιφέρεια. Η προσπάθεια δεν είναι άσχετη με την κατάσταση της τουρκικής οικονομίας αλλά και τους σχεδιασμούς του Ταγίπ Ερντογάν για τις προεδρικές εκλογές. Ο πρόεδρος της Τουρκίας απαντώντας στις βολές της αντιπολίτευσης, ότι έχει φέρει τη χώρα σε απομόνωση, δήλωσε προχθές ότι «η Τουρκία με την πολεμική της βιομηχανία βρίσκεται μεταξύ των 10 κορυφαίων χωρών» και υποσχέθηκε ότι σύντομα θα παρουσιάσει μαχητικό αεροσκάφος που θα μπει σε γραμμή παραγωγής το 2025.

H ελληνική διπλωματία παρακολουθεί τις εξελίξεις στην Τουρκία και τις κινήσεις της κυβέρνησης Ερντογάν στη διεθνή σκηνή, χωρίς μεγάλες προσδοκίες για αλλαγή πλεύσης από τη γείτονα στο πεδίο των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ολα τα μηνύματα και οι ενέργειες της Αγκυρας παραπέμπουν σε συνέχιση της πολιτικής των προκλήσεων, απέναντι στην οποία η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει και να διευρύνει τις διμερείς και περιφερειακές συνεργασίες.

Ο προεδρικός σύμβουλος Καλίν επισκέφθηκε προ δεκαημέρου τις ΗΠΑ όπου είχε διαβουλεύσεις για την έναρξη διαλόγου Αγκυρας – Ουάσινγκτον, σε πρώτη φάση τεχνικού χαρακτήρα, για τα προβλήματα στις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις. Η διαδικασία προβλέπεται μακρά. Σε πολιτικό επίπεδο, πάντως, η ένταση στις σχέσεις των ΗΠΑ με τη Ρωσία γύρω από την κατάσταση στην Ουκρανία έδωσε την ευκαιρία στον Τσαβούσογλου να παίξει το χαρτί του σταθερού συμμάχου στην επικοινωνία που είχε με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Αντονι Μπλίνκεν, τη Δευτέρα, ενώ από την πλευρά του ο Ερντογάν σε επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, για την ανταλλαγή ευχών, συζήτησαν σύμφωνα με την τουρκική προεδρία και για όλες τις εστίες κρίσης.

Στη Συρία και τη Λιβύη, Αγκυρα και Μόσχα συνεχίζουν να έχουν διαφορετικές ατζέντες, σύμφωνα με τον Ιμπρ. Καλίν. Στο θέμα της Ουκρανίας, το οποίο απέφυγε να θίξει ο σύμβουλος του Τ. Ερντογάν, επίσης υπάρχει απόσταση, όμως αυτές οι διαφωνίες δεν εμποδίζουν τη συνεργασία των δύο χωρών. Την επόμενη εβδομάδα θα συναντηθούν στη Μόσχα οι ειδικοί απεσταλμένοι της Τουρκίας και της Αρμενίας για τη διαμόρφωση ενός οδικού χάρτη για την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων και την προώθηση συμφωνιών συνεργασίας.

Στη Λιβύη, όπου ο πολιτικός χρόνος έχει παγώσει μέχρι τον ορισμό νέας ημερομηνίας προεδρικών εκλογών, η Αγκυρα δεν έχει εγκαταλείψει την προσπάθεια εκμετάλλευσης του μνημονίου για τις ΑΟΖ. Προχθές ο Μ. Τσαβούσογλου κάλεσε στην Αγκυρα τον σύμβουλο της λιβυκής Βουλής για τις σχέσεις με την Τουρκία και τα Βαλκάνια, Α. Μουκτάρ. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας νωρίτερα είχε απευθύνει πρόσκληση προς το Κάιρο για τον καθορισμό ΑΟΖ, με καλύτερους όρους για την Αίγυπτο από την οριοθέτηση που έκανε με την Ελλάδα.

Στα Βαλκάνια, με την κρίση στη Βοσνία η Αγκυρα βρήκε την ευκαιρία να δηλώσει παρούσα, όπως τόνισε ο Χουλουσί Ακάρ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στο Σαράγεβο, όπου μετέφερε την πρόθεση Ερντογάν για διαμεσολαβητικό ρόλο της Τουρκίας.

Στη Μ. Ανατολή, η Τουρκία προσβλέπει σε αναθέρμανση των σχέσεων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με την επίσκεψη Ερντογάν που αναμένεται να οριστεί τον επόμενο μήνα και να ανοίξει από εκεί ο δρόμος για τη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων και με την Αίγυπτο.