«Συνομιλώντας» με την έννοια της Επανάστασης

Οι περίπλοκες συνθήκες της οργάνωσης και διεξαγωγής της Επανάστασης του 1821. Οι συμφωνίες, οι συνεργασίες και αντιφάσεις, οι ρήξεις κι οι ανατροπές, οι βεβαιότητες και οι υπερβάσεις ενός συλλογικού αγώνα. Πώς σχετίζονται όσα συνέβησαν πριν από 200 χρόνια με τη δημιουργία ενός πολυσύνθετου συλλογικού καλλιτεχνικού εγχειρήματος που εμπλέκει δημιουργούς από τις εικαστικές και παραστατικές τέχνες και τις κοινωνικές επιστήμες;

Αντέχει άραγε ο απελευθερωτικός αγώνας μια νέα ανοιχτού τύπου συλλογική «ανάγνωση»; Και πώς μπορεί μια σημερινή εικαστική εγκατάσταση να συνομιλήσει με την πολυσύνθετη έννοια της Επανάστασης;

Την απάντηση δίνουν 30 και πλέον καλλιτέχνες από όλο το φάσμα των παραστατικών και των εικαστικών τεχνών με τη συμμετοχή σπουδαστών της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, οι οποίοι συμπράττουν στη δημιουργία ενός έργου μακράς διάρκειας που συσχετίζει τις περίπλοκες διαδικασίες του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα με την ίδια τη δημιουργία ενός πολυσύνθετου συλλογικού καλλιτεχνικού εγχειρήματος.

Ανάμεσά τους οι Αργυρώ Χιώτη, Γεωργία Μαυραγάνη, Μπάμπης Μακρίδης, Μάρω Φασουλή, Νίκος Παπαδημητρίου, Θοδωρής Αμπαζής συνθέτης, Φώτης Σιώτας, Coti K., Δανάη Μπλέτσα, Σοφία Μαυραγάνη, Ερμής Μαλκότσης, Ελίνα Ρίζου, Φίλιππος Τσιτσόπουλος κ.ά.

Το αποτέλεσμα έχει τίτλο «Synthesis» (σύλληψη, σχεδιασμός, επιμέλεια της χορογράφου Τζένης Αργυρίου και του εικαστικού Βασίλη Γεροδήμου) και έρχεται στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος από σήμερα και έως την Κυριακή.

To έργο δημιουργήθηκε μέσα από ιστορική και καλλιτεχνική έρευνα πολλών μηνών, παρουσιάζεται στη διάρκεια των τριών ημερών που παραπέμπουν εννοιολογικά στα τρία στάδια της Επανάστασης. Η πρώτη μέρα αποδίδει τη μέθη του αρχικού ξεσπάσματος, η δεύτερη εξετάζει την εσωστρέφεια των επόμενων χρόνων και η τρίτη μάς οδηγεί στην «κόπωση» της όψιμης περιόδου.

«Πριν από δύο περίπου χρόνια αρχίσαμε να μελετάμε την ιστορική περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης. Προσεγγίσαμε την Ιστορία μέσα από μια ανθρώπινη ματιά, προσπαθώντας να μπούμε στη θέση τόσο των επώνυμων όσο και των ανώνυμων της εποχής καθώς και τις συνθήκες μέσα στις οποίες έδρασαν. Κάποιες από τις θεματικές που μας απασχόλησαν ήταν η σχέση μας με τη φύση και τη βία, η “αέναη” διεκδίκηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η αρρώστια της αισχροκέρδειας και της διαφθοράς, το θέμα της ταυτότητας. Ποιοι είμαστε; Πώς μας βλέπουν και πώς βλέπουμε εμείς εμάς τους ίδιους; Και τελικά πώς μπορεί η Επανάσταση, ανεξάρτητα από την επέτειό της των 200 ετών, να μας βοηθήσει να αντιληφθούμε τους εαυτούς μας και να αντιμετωπίσουμε σύγχρονα προβλήματα;» σχολιάζουν οι επιμελητές Τζένη Αργυρίου και Βασίλης Γεροδήμος.

Στη διάρκεια των τριών ημερών παρουσίασης του «Synthesis» στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, ο θεατής θα έχει τη δυνατότητα να κινηθεί μέσα στην εγκατάσταση, να παρακολουθήσει από διαφορετικές γωνίες θέασης διαφορετικές προσεγγίσεις, να καθορίσει τον χρόνο παραμονής του, να κάνει τη δική του σύνθεση και εντέλει να βιώσει θραύσματα της Επανάστασης στο «εδώ και τώρα».

Η δε μεταμόρφωση της Εναλλακτικής σε χώρο εργοταξίου, όπου τα όρια μεταξύ «παρασκηνίου» και «προσκηνίου» γίνονται διαπερατά, αναδεικνύει τ

η σημασία των αόρατων σταδίων της καλλιτεχνικής έρευνας που στοχεύει στην προσωπική, πολλαπλή και εμβυθιστική ανάγνωση της Ελληνικής Επανάστασης.

«Οι εικαστικές εγκαταστάσεις που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια των τριών ημερών στη σκηνή της ΕΛΣ είναι ο χώρος και ο ήχος της Επανάστασης. Ενας χώρος εργοταξιακός, ο οποίος καταργεί τα όρια “παρασκηνίου” και “προσκηνίου”, προσχεδιασμένου και τυχαίου, και αποτυπώνει για εμάς το ιστορικό “καρδιοχτύπι”. Θραύσματα παραστατικά εμφυτεύονται σε αυτόν, δίνοντάς του άλλες παράλληλες χρονικότητες και χρωματισμούς», σχολιάζουν οι ίδιοι. «Τελικά, η αδυναμία να “εξαντλήσουμε” το όλο έγινε δύναμη όταν αποφασίσαμε να ενώσουμε τα θραύσματα του καθενός. Προσκαλέσαμε καλλιτέχνες από διαφορετικούς χώρους να έρθουν αντιμέτωποι με την Ιστορία και την αποσπασματικότητά της. Τα θραύσματα που έφερε ο καθένας γίνονται κομμάτι ενός συλλογικού σώματος. Δεν πρόκειται για μια αφήγηση, μια οπτική γωνία, ούτε καν για κοινή συμφωνία στην ερμηνεία. Το κοινό αντίστοιχα, στο διάστημα των τριών ημερών, θα έρθει αντιμέτωπο με κομμάτια του έργου και θα συνθέσει τη δίκη του εικόνα. Πρόκειται για μια σύγχρονη βιωματική συνθήκη παραλληλισμού με το τότε όπου όλοι θα πλάσουν ζωντανά επί σκηνής την τελική εικόνα του “Synthesis”. Μπορούμε σήμερα, μέσα σε όλες τις δυσκολίες που βιώνουμε, να κάνουμε κάτι που να μας υπερβαίνει;»

Οι επιμελητές, στην αρχική σύλληψη του έργου τον Οκτώβριο του 2020, συμπεριέλαβαν μια μεγάλη ομάδα συντελεστών από διαφορετικούς καλλιτεχνικούς χώρους και επιστημονικά πεδία, η οποία ανέλαβε τη διαδικασία ιστορικής και καλλιτεχνικής έρευνας. Ετσι, ξεκίνησε μια σειρά συζητήσεων όπου ιστορικοί και ερευνητές παρουσίασαν αρχεία, τεκμήρια, επιστολές, ποιήματα, γκραβούρες αναδεικνύοντας διαφορετικές πλευρές του αγώνα.

Τη δική τους, τέλος, σημασία έχουν τα θραύσματα και κομμάτια σκηνικών από παλαιότερες παραγωγές όπερας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής που αξιοποιήθηκαν για το «Synthesis» και με τον τρόπο αυτό αποκτούν μια νέα ταυτότητα.

Ολα αυτά τα διαφορετικά κομμάτια της δημιουργίας συντίθενται σε μια μεγαλύτερη παρτιτούρα δημιουργώντας μια ανοιχτού τύπου συλλογική ανάγνωση της Επανάστασης. Ενώ, από τη μεριά του, ο θεατής παρακολουθεί από διαφορετικές γωνίες θέασης, καθορίζει τον χρόνο παραμονής του και εντέλει κάνει τη δική του σύνθεση.

⚫INFO: Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ΚΠΙΣΝ 29, 30, 31 Οκτωβρίου. Ωρες εισόδου κοινού: 19.30 (Παρασκευή) • 12.00, 16.00, 19.30 (Σάββατο) • 12.00, 16.00 (Κυριακή). H κάθε ζώνη παρουσίασης του έργου διαρκεί περίπου τρεις ώρες.

«Δεν προσπαθούμε να αναπαραστήσουμε την Ελληνική Επανάσταση, αλλά να μοιραστούμε τις πολλαπλές αναγνώσεις μας»