Νέα πρόταση της Ε.Ε. για τη Βόρεια Ιρλανδία

Σαν τον σκύλο με τη γάτα εξακολουθούν να «τρώγονται» Λονδίνο και Βρυξέλλες, ενάμιση χρόνο μετά το πολυτάραχο διαζύγιο του Brexit. Σαν να μην έφταναν τα σοβαρά προβλήματα τροφοδοσίας στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι μεγάλες ελλείψεις ξένου εργατικού δυναμικού (πρωτίστως οδηγοί φορτηγών, αλλά όχι μόνο) -εγείροντας τον κίνδυνο να μη φτάσουν στα ράφια των καταστημάτων… γαλοπούλες και δώρα για τα Χριστούγεννα-, μαίνεται ταυτόχρονα κι ο λεγόμενος «πόλεμος του λουκάνικου». Τα οξέα προβλήματα δηλαδή στην εφαρμογή των κανόνων για το εμπόριο, τους τελωνειακούς ελέγχους και τους περιορισμούς για ορισμένα αγαθά, όπως το κατεψυγμένο κρέας (εξ ου και το λουκάνικο), με βάση το Πρωτόκολλο για τη Βόρεια Ιρλανδία που έχουν συνυπογράψει η Ε.Ε. και η κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον στο πλαίσιο του Brexit. Το Πρωτόκολλο δημιούργησε ουσιαστικά ένα ντε φάκτο θαλάσσιο τελωνειακό σύνορο μεταξύ Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας, με την τελευταία να παραμένει στην ενιαία αγορά του ευρωπαϊκού μπλοκ παρά το Brexit, έτσι ώστε να μη διαταραχτεί η ειρηνευτική συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής και να μην υπάρχουν τριβές στη μεταφορά προϊόντων διαμέσου των «αόρατων» χερσαίων συνόρων με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, που είναι μέλος της Ε.Ε.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αξιώνει τώρα ανοιχτά νέα επαναδιαπραγμάτευση με το ευρωπαϊκό μπλοκ και εκ βάθρων τροποποίηση του Πρωτοκόλλου, εν μέσω έντονης καχυποψίας των Ευρωπαίων που χάνουν όλο και περισσότερο την υπομονή αλλά και την εμπιστοσύνη τους στους Βρετανούς, έχοντας πια μπουχτίσει από τα συνεχή… τσαλίμια τους. Τον περίγελο, αν μη τι άλλο, για την κυβέρνηση Τζόνσον ήρθε μέσα σε όλα αυτά να ενισχύσει με νέο μπαράζ άκρως επιβαρυντικών τουίτ ο Ντόμινικ Κάμινγκς, ο πανούργος πρώην σύμβουλος και δεξί χέρι του Βρετανού πρωθυπουργού που έχει πλέον στραφεί εναντίον του παλιού αφεντικού του – τουίτ που οδήγησαν τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Ιρλανδίας, Λίο Βαράντκαρ, να διαμηνύσει χωρίς περιστροφές σε άλλα κράτη, που σκοπεύουν να συνάψουν διμερείς εμπορικές συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο, να μην το εμπιστεύονται, αφού τα σχόλια του Κάμινγκς είναι «πολύ ανησυχητικά» και υποδηλώνουν ότι ο Τζόνσον «ενήργησε με κακή πρόθεση. Αυτό το μήνυμα πρέπει να ακουστεί σε ολόκληρο τον κόσμο»…

Τείνοντας κλάδο ελαίας στο Λονδίνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανήγγειλε πάντως σημαντικές παραχωρήσεις και αλλαγές στο Πρωτόκολλο, μέσω ενός πακέτου μέτρων που γνωστοποίησε χθες ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Μάρος Σέφκοβιτς, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα ότι δε θέτει στους Βρετανούς τελεσίγραφο του τύπου «όλα ή τίποτα» («take it or leave it»). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λοιπόν πρότεινε τη χαλάρωση του 80% των τελωνειακών ελέγχων κυρίως στα τρόφιμα (κρέας, γαλακτοκομικά κ.λπ.), καθώς και τη μείωση στο μισό της γραφειοκρατίας για όσα εμπορεύματα μεταφέρονται από τη Βρετανία στη Βόρεια Ιρλανδία, με τους προτεινόμενους κανόνες να διασφαλίζουν παράλληλα την απρόσκοπτη ροή και των φαρμάκων, ανάμεσα στα άλλα. Ο Σέφκοβιτς τόνισε ωστόσο πως οι συμβιβαστικές προτάσεις βάζουν μεν τα θεμέλια για μια συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο τις επόμενες βδομάδες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα υπάρξει πλήρης επαναδιαπραγμάτευση του Πρωτοκόλλου, ούτε ότι θα προταθεί κι άλλο πακέτο μέτρων εκ μέρους της Ε.Ε. αν αυτό απορριφθεί από την κυβέρνηση Τζόνσον.

Έτοιμοι για όλα

Αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες έλεγαν πάντως στη Guardian ότι «προετοιμάζονται για τα χειρότερα», αφού το Λονδίνο δε φαινόταν διατεθειμένο να αποδεχτεί τις προτάσεις, καθώς δεν αγγίζουν το βασικότερο ίσως αγκάθι του Πρωτοκόλλου για τους Βρετανούς -τη διαιτησία από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε περίπτωση προστριβών- που αποτελεί κόκκινη γραμμή για την Ε.Ε. Οι προτάσεις δε, κατατέθηκαν παρά τις έντονες ενστάσεις από κάποια κράτη-μέλη, πρωτίστως τη Γαλλία με την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε μόνιμη… φαγωμάρα, τόσο για τις άδειες αλιείας στα βρετανικά χωρικά ύδατα όσο και για την αυξημένη ροή προσφύγων και μεταναστών που διαπλέουν παράτυπα τα στενά της Μάγχης με αφετηρία τα γαλλικά παράλια και προορισμό τα βρετανικά.

Είχε προηγηθεί την Τρίτη παρέμβαση του Βρετανού υπουργού για το Brexit, Ντέιβιντ Φροστ, που ζήτησε από το ευρωπαϊκό μπλοκ να βγάλει το «δηλητήριο» από το ζήτημα και να επιτρέψει να υπάρξει «σημαντική αλλαγή» στο Πρωτόκολλο, απειλώντας μάλιστα με μονομερή ενεργοποίηση του άρθρου 16, το οποίο αναστέλλει εν μέρει την εφαρμογή της συμφωνίας. «Θα ήταν ιστορική ακρισία το να πει τώρα η Ε.Ε. πως το Πρωτόκολλο, που συντάχθηκε με ακραία βιασύνη σε μια περίοδο τεράστιας αβεβαιότητας, δεν μπορεί ποτέ να υποστεί βελτιώσεις», τόνισε ο Φροστ.

Κι ύστερα ξαναχτύπησε ο Κάμινγκς… Με έναν καταιγισμό από εμπρηστικά τουίτ, «κάρφωσε» πάλι τον Τζόνσον, διατυπώνοντας αυτά που οι περισσότεροι υποψιάζονται αλλά δεν τολμούν να πουν δημόσια: πως ο Βρετανός πρωθυπουργός αποδέχτηκε το Πρωτόκολλο το 2019, στο πλαίσιο προεκλογικού τεχνάσματος, με στόχο να κερδίσει τις εκλογές τον Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου. Εξαρχής υπήρχε σκοπιμότητα «να ξεφορτωθούμε τα κομμάτια [της συμφωνίας] που δεν μας άρεσαν, μετά τις κατραπακιές στον [Τζέρεμι] Κόρμπιν», τον βαρύτατα ηττημένο πρώην ηγέτη των Εργατικών στις εκλογές του Δεκέμβρη 2019, κατήγγειλε ο Κάμινγκς. Ο Τζόνσον «ποτέ δεν είχε» την παραμικρή ιδέα «τι σήμαινε η συμφωνία που υπέγραψε. Δεν κατάλαβε ποτέ τι σήμαινε η αποχώρηση από την Τελωνειακή Ένωση μέχρι τον Νοέμβριο του 2020». Κι όταν, λέει, επιτέλους κατάλαβε, «μουρμούριζε ακατάληπτα πως “δεν θα το είχα υπογράψει ποτέ, αν το κατανοούσα”».

Πώς να μην ανεβεί το αίμα στο κεφάλι του Λίο Βαράντκαρ με όλους αυτούς τους καυτούς ισχυρισμούς, αφού ως πρωθυπουργός της Ιρλανδίας το 2019, ήταν αυτός που διαπραγματεύτηκε τετ α τετ με τον Βρετανό πρωθυπουργό, ώστε να σπάσει το αδιέξοδο για το Brexit και να υπάρξει συμφωνία με την Ε.Ε. σε ό,τι αφορά και το Πρωτόκολλο για τη Βόρεια Ιρλανδία; «Αυτή τη στιγμή, [οι Βρετανοί] γυρίζουν τον κόσμο προσπαθώντας να διαπραγματευτούν νέες εμπορικές συμφωνίες», θύμισε ο Βαράντκαρ, αναφερόμενος κυρίως στον διακαή πόθο του Τζόνσον να υπογράψει διμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τις ΗΠΑ, εν μέσω προειδοποιήσεων του Τζο Μπάιντεν (που έχει ιρλανδικές ρίζες) να μη θέσει σε κίνδυνο την ειρηνευτική συμφωνία στο διχοτομημένο νησί. «Σίγουρα το μήνυμα πρέπει να πάει σε όλες τις χώρες του κόσμου, πως αυτή είναι μια βρετανική κυβέρνηση που δεν τηρεί απαραίτητα τον λόγο της και δεν τιμά απαραίτητα τις συμφωνίες που κάνει», συνέχισε καυστικά ο Βαράντκαρ. «Δεν θα έπρεπε να κάνετε οποιαδήποτε συμφωνία μαζί τους, έως ότου έρθει η ώρα που θα είστε πεπεισμένοι ότι θα τηρήσουν τις υποσχέσεις τους»…