Μια μεγάλη στιγμή της ελληνικής εργατικής τάξης

Η επιτυχία της κινητοποίησης των διανομέων φαγητού πριν από λίγες μέρες είναι πιθανό πως θα καταγραφεί μελλοντικά ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτικο-κοινωνικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών.

Νομίζω πως η διατύπωση δεν έχει ίχνος υπερβολής. Είναι τόσες οι ήττες που έχει υποστεί η εργατική τάξη που, υπό όρους, το συγκεκριμένο συμβάν θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής. Για πολλούς λόγους, μεταξύ των οποίων η αυτοοργάνωση από κάτω ίσως είναι ο πιο σημαντικός. Δεδομένης της άθλιας κατάστασης του συνδικαλισμού στο «υψηλό επίπεδο», γεγονότα σαν κι αυτό ανοίγουν ένα παράθυρο ευκαιρίας συνολικότερα.

Στην πραγματικότητα ανοίγουν ζητήματα πολύ ευρύτερα από τα άμεσα, που αγγίζουν το πολιτικό πεδίο στον πυρήνα του. Κατά τη γνώμη μου, δεν θέτουν απλώς υπό επερώτηση, αλλά πραγματικά γελοιοποιούν όλες εκείνες τις «ευρείες» αριστερές τοποθετήσεις, που εδώ και χρόνια πια αφιερώνουν όλο και περισσότερο χώρο και χρόνο στο ενδιαφέρον για τη «μεσαία τάξη». Για την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, π.χ., θεωρείται αυταπόδεικτο πως «εκεί» είναι που παίζεται το χοντρό πολιτικό παιχνίδι. Αρα, εξ αμέσου συνεπαγωγής, και στο Κέντρο – όχι το ακραίο, το άλλο.

Βέβαια, είναι δύσκολο να συγκεραστεί το αίτημα του κόμματος για μετατροπή όλων των διανομέων σε κανονικούς μισθωτούς με τα συμφέροντα πολλών «μικρών» επιχειρηματιών της εστίασης, που ευνοούνται ίσως περισσότερο από τις μεγάλες πλατφόρμες από την άθλια συνθήκη των συγκεκριμένων εργατών. Μια μετατροπή τους σε μισθωτούς και η απόδοση όλων των δικαιωμάτων τους σε εξοπλισμό και ασφάλεια θα τους έκανε «ασύμφορους».

Αρα, «και με τον έναν και με τον άλλο» δεν γίνεται να είσαι – ενώ οι ίδιοι οι συγκεκριμένοι εργάτες δεν παραπλανώνται από τις «επιθετικές» επικλήσεις ενάντια στο «μεγάλο κεφάλαιο», αφού ξέρουν από τη μαύρη πείρα τους πως και το μεσαίο και το μικρό είναι εξίσου, αν όχι, στο άμεσο επίπεδο, περισσότερο εκμεταλλευτικό και αυταρχικό.

Συνολικότερα η Αριστερά, νομίζω, θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτά τα ζητήματα -της ταξικής εκπροσώπησης, των κοινωνικών συμμαχιών κ.λπ.- πολύ σοβαρότερα και προσεκτικότερα από ό,τι μέχρι τώρα.

Γιατί το πράγμα βοά, πλέον. Από παντού στον κόσμο το μήνυμα που έρχεται είναι σαφές.

Η εργατική τάξη και τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, στη μεγάλη τους πλειονότητα, μετατοπίζονται εκτός πολιτικής – και στη χειρότερη περίπτωση κάνουν, αυτοχειριαστικά, ακόμη και ακροδεξιές επιλογές. Η αίσθησή τους πως έχουν εγκαταλειφθεί από όλους στη διαρκώς επιδεινούμενη κατάστασή τους είναι, κατά τη γνώμη μου, η κύρια αιτία αυτών των στάσεων. Είναι αυτό, πολύ περισσότερο από τα «ηθικά» πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα, που καθορίζει την πολιτική, «απολιτική» ή, κυρίως πια, αντιπολιτική τους συμπεριφορά.

Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, στα καθ’ ημάς να είναι αλλιώς όταν τους λένε πως αυτή που πλήρωσε περισσότερο το μάρμαρο τα τελευταία δέκα χρόνια είναι, λέει, η «μεσαία τάξη». Αυτοί, όμως, ξέρουν καλύτερα, έστω κι αν δεν έχουν διαθέσιμες τις στατιστικές, οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, δίνουν μια πολύ διαφορετική εικόνα.

Σε ό,τι αφορά τα εισοδήματα, μεταξύ 2008 και 2018, έχουμε μείωση 23% των χαμηλών, 11% των μεσαίων και 6,6% των υψηλών.

Σε ό,τι αφορά τη φορολόγηση -που ο ΣΥΡΙΖΑ «συζητάει» τις «κατηγορίες» της Δεξιάς περί γδαρσίματος των μεσαίων- στην ίδια περίοδο, τα χαμηλά στρώματα είδαν τη συμμετοχή τους στα έσοδα του φόρου εισοδήματος να αυξάνεται κατά 152%, ενώ τα μεσαία κατά 5,3%, μόλις. Αν προσθέσουμε και την ταξική επίπτωση του ΦΠΑ και της φοροδιαφυγής-φοροκλοπής, όπως και τη βάρβαρη απίσχνανση του κοινωνικών υπηρεσιών, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία πως σχεδόν ολόκληρο το μάρμαρο το πλήρωσε το κάτω 60% της εισοδηματικής διανομής.

Γι’ αυτό μίλησα για γελοιότητα προηγουμένως, αναφερόμενος στις «ευρείες» στρατηγικές. Αν η Αριστερά δεν βρει τρόπο να «εκπροσωπήσει» την πλειοψηφική κοινωνικά εργατική τάξη, με πρώτο μέλημα την ενδυνάμωση της ταξικής της αυτονομίας, το παιχνίδι είναι ήδη χαμένο. Και αυτή η «εκπροσώπηση» απαιτεί μια ταχεία και εκτεταμένη ριζοσπαστικοποίηση του λόγου της. Αν ο πλούτος είναι μοιρασμένος κατά 60% στο ανώτερο δεκατημόριο του πληθυσμού, 35% στα επόμενα τρία και μόλις 5% στην κατώτερη πλειοψηφία, η δραστική φορολόγησή του δεν μπορεί παρά να είναι πάντα και σε κάθε ευκαιρία το πρώτο σύνθημα.

Να πληρώσουν οι πλούσιοι – και οι πολύ και οι λιγότερο πλούσιοι.

Ωσπου να τα κάνει, βέβαια, αυτά η Αριστερά, ευτυχώς, οι εργάτες νικούν από μόνοι τους. Και δίνουν ελπίδες για το μέλλον όλων μας.

 * εκπαιδευτικός