Ανοίγει τη «βεντάλια» των δαπανών η Ευρωπαϊκή Ενωση

Την μπάλα στην… κερκίδα των κρατών – μελών πέταξε, χθες, η Κομισιόν για τα μέτρα αντιμετώπισης των υψηλών λογαριασμών ρεύματος στην Ε.Ε. Η «εργαλειοθήκη» που παρουσίασε η αρμόδια επίτροπος Ενέργειας, Κάντρι Σίμσον, δίνει τη δυνατότητα στις πρωτεύουσες να εφαρμόσουν τις ελαστικές διατάξεις του ισχύοντος νομικού πλαισίου, διαθέτοντας χρήματα σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολίτες που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο κόστος του ρεύματος.

Η Κομισιόν «κλείνει το μάτι» στις κυβερνήσεις για περισσότερες δαπάνες, με την προϋπόθεση να σεβαστούν τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Ηδη, έξι χώρες έχουν εφαρμόσει μέτρα, τα οποία κινούνται σε ευρεία δημοσιονομική γκάμα -από τα «τολμηρά» μέτρα της Ισπανίας ώς τα «φειδωλά» της Γαλλίας-, ενώ είκοσι ακόμα είναι σε επικοινωνία με την Επιτροπή, σε μια προσπάθεια να βρουν τη δική τους αναλογία δαπανών για την αύξηση στην ενέργεια. Πάντως, η Σύνοδος Κορυφής της επόμενης εβδομάδας, όπου οι ηγέτες θα συζητήσουν το θέμα ψηλά στην ατζέντα, αφήνει περιθώρια για διεκδίκηση πιο ριζοσπαστικών λύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στα άμεσα μέτρα για την προστασία των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, η Κομισιόν «βλέπει» την παροχή έκτακτης εισοδηματικής στήριξης σε καταναλωτές που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια -για παράδειγμα μέσω κουπονιών ή πληρωμών μέρους μόνο των λογαριασμών, τη δυνατότητα προσωρινών αναβολών στις πληρωμές λογαριασμών, την εφαρμογή διασφαλίσεων ώστε να αποφεύγονται αποσυνδέσεις από το δίκτυο.

Επίσης, προτείνει τις προσωρινές, στοχευμένες μειώσεις των φορολογικών συντελεστών για τα ευάλωτα νοικοκυριά και την παροχή ενισχύσεων σε επιχειρήσεις ή βιομηχανίες, σύμφωνα με τους κανόνες της Ε.Ε. για τις κρατικές ενισχύσεις. Την ίδια στιγμή, η Ε.Ε. επιθυμεί να εντατικοποιηθούν οι διεθνείς επαφές στον τομέα της ενέργειας, με σκοπό τη διασφάλιση της διαφάνειας, της ρευστότητας και της ευελιξίας των διεθνών αγορών, καθώς και τη διερεύνηση ενδεχόμενων αντι-ανταγωνιστικών συμπεριφορών στην αγορά ενέργειας, καλώντας παράλληλα την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) να ενισχύσει την παρακολούθηση των εξελίξεων στην αγορά εκπομπών άνθρακα. Δεδομένου του τρόπου με τον οποίο είναι σχεδιασμένη σήμερα η αγορά, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καθορίζει τη συνολική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, αφού όλοι οι παραγωγοί λαμβάνουν την ίδια τιμή για το ίδιο προϊόν –την ηλεκτρική ενέργεια–, όταν εισέρχεται στο δίκτυο.

«Η κρίση κατέδειξε τη σημασία της αποθήκευσης για τη λειτουργία της αγοράς φυσικού αερίου της Ε.Ε. Η Ε.Ε. διαθέτει επί του παρόντος δυναμικότητα αποθήκευσης άνω του 20% της ετήσιας χρήσης φυσικού αερίου στην Ενωση, αλλά δεν διαθέτουν όλα τα κράτη – μέλη εγκαταστάσεις, ενώ οι υποχρεώσεις ως προς τη χρήση και τη συντήρησή τους διαφέρουν μεταξύ των κρατών – μελών», τόνισε η Κομισιόν.

Πέρα από τις άμεσες κινήσεις για την ανακούφιση των νοικοκυριών, η Κομισιόν προτείνει και μεσοπρόθεσμα μέτρα που στοχεύουν στις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανακαινίσεις και ενεργειακή απόδοση. Επίσης, την ανάπτυξη της δυναμικότητας αποθήκευσης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των συσσωρευτών και του υδρογόνου, ώστε να στηριχθεί η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στις προτάσεις συμπεριελήφθη τελικά και η πρόταση Ισπανίας και Γαλλίας για κοινό ανεφοδιασμό φυσικού αερίου και αποθήκευσή του στην Ευρώπη, «με διερεύνηση των δυνητικών οφελών της εθελοντικής από κοινού προμήθειας φυσικού αερίου από τα κράτη – μέλη», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται.

Οι ειδικοί τονίζουν σε όλους τους τόνους ότι η «πράσινη συμφωνία» δεν τίθεται εν αμφιβόλω και ότι μόνο με τις ανανεώσιμες πηγές η Ε.Ε. θα μπορέσει να απεξαρτηθεί από εξωτερικούς προμηθευτές ενέργειας και άρα να ανεξαρτητοποιηθεί.

Και ποιες είναι οι ευθύνες της Ρωσίας; «Παρατηρήθηκε ότι από τη Ρωσία προέρχονται μικρότερες από τις αναμενόμενες ποσότητες φυσικού αερίου, γεγονός που σφίγγει την αγορά, καθώς πλησιάζει η περίοδος θέρμανσης. Αν και έχει εκπληρώσει τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις της με τις ευρωπαϊκές ομόλογους της, η Gazprom έχει προσφέρει ελάχιστη ή καθόλου πρόσθετη δυναμικότητα για να μειώσει την πίεση στην αγορά φυσικού αερίου της Ε.Ε.», απαντά η Κομισιόν. «Η καθυστερημένη συντήρηση των υποδομών, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, περιόρισε επίσης την προμήθεια φυσικού αερίου από Ρωσία και άλλους προμηθευτές».

Η Επιτροπή βρίσκεται σε διάλογο με τις κύριες χώρες παραγωγής και κατανάλωσης φυσικού αερίου για να διευκολύνει την αύξηση του εμπορίου φυσικού αερίου. «Ο διάλογος αυτός με τους διεθνείς εταίρους μας αποσκοπεί στην ενίσχυση της ρευστότητας και της ευελιξίας της διεθνούς αγοράς φυσικού αερίου, ώστε να διασφαλιστεί επαρκής και ανταγωνιστική ποσότητα φυσικού αερίου», είπε η επίτροπος Ενέργειας, Κάντρι Σίμσον.