«Γράφω το όνομά μου με γιώτα, επειδή το ήτα με παχαίνει», είχε πει κάποτε ο Μάνος Χατζιδάκις, ίσως χλευάζοντας, αυτός ο ιδιοφυής και παχουλός άνθρωπος, τον καημό των χοντρών ανθρώπων να αδυνατίσουν, και μετά να παραμείνουν λεπτοί, εάν βέβαια δίνουν σημασία στο τι λέει ο κόσμος. Κι αυτό που λέει, αυτό που επιτάσσει η κοινωνία, τόσο στα χρόνια του Χατζιδάκι, όσο και σήμερα, είναι να είμαστε αδύνατοι, στεγνοί, αποβουτυρωμένοι. Και μέχρι να γίνουμε light με μηδέν λιπαρά, οφείλουμε να ντρεπόμαστε για ό,τι είμαστε, για το ίδιο μας το σώμα.
Πρόσφατα σηκώθηκε κάποιος κουρνιαχτός στα κοινωνικά δίκτυα, όταν ένας γνωστός (σε κάποιους, όχι σε μένα πάντως) χορευτής και χορογράφος χλεύασε στο Τουίτερ μια άγνωστή του κοπέλα, γιατί είχε τολμήσει αυτή, εύσαρκη ούσα, να φορέσει μπλουζάκι με οριζόντιες ρίγες, που, ως γνωστόν, σε παχαίνουν. Την πάτησε όμως, διότι μετά άρχισε να τον κράζει το σύμπαν. Μετά την ομόθυμη κατακραυγή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο σελεμπριτάκος αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί, πολλοί ακόλουθοί του στα σόσιαλ μίντια λάκισαν, ενώ ο χορηγός του αποσύρθηκε.
Η αλήθεια είναι πως ο εν λόγω εξέφρασε στα ίσα αυτό που πολλοί και πολλές σκέφτονται, αλλά η πολιτική ορθότητα τούς απαγορεύει να εκφράσουν: την απαξίωσή τους για τους χοντρούς και τις χοντρές. Το πρότυπο που προβάλλεται από την τηλεόραση, τα κοινωνικά δίκτυα, το σινεμά, τη μόδα, από όλο τέλος πάντων τον πολύχρωμο αφρό της κοινωνικής ζωής, είναι βέβαια αυτό του λεπτού, αθλητικού ανθρώπου. Οι παχύσαρκοι άνθρωποι αντιμετωπίζονται με συγκατάβαση, αν όχι με απαξία από τους αδύνατους.
Ακόμα και οι ίδιοι οι παχουλοί νιώθουν ενοχές για το σώμα τους, καθώς δεν χωράνε, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πουθενά. Σήμερα, με τις κοκαλιάρες συλφίδες να περιφέρουν τη νευρική ανορεξία τους στις πασαρέλες, προβάλλοντας στον υπερθετικό βαθμό το ιδανικό της αποσκελετωμένης κομψότητας, δεν είναι σωστό να είσαι χοντρός ή χοντρή. Ολη αυτή η απαξίωση, αυτό το σηκωμένο φρύδι και το υψωμένο δάχτυλο προς τους παχείς ανθρώπους, όλη αυτή η προσβλητική συγκατάβαση, φυσικά αντανακλάται και στη γλώσσα. Για να δούμε:
«Χοντρός» είναι αυτός που έχει μεγάλο όγκο, βάρος ή πυκνότητα, λέει το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Ενα πουλόβερ, ας πούμε, μπορεί να είναι χοντρό, αλλά ποτέ δεν λέμε πως είναι παχύ, αν και το επίθετο «παχύς» είναι συνώνυμο του χοντρού. Χοντρός επίσης είναι αυτός που έχει μάζα και βάρος μεγαλύτερο από το κανονικό, αυτός που δεν είναι λιγνός, αλλά και αυτός που αποτελείται από μεγάλα κομμάτια ή κόκκους, π.χ. χοντρό αλάτι. Είναι επίσης ο βαθύς, ο βραχνός, αυτός που έχει μπάσα φωνή, κι αυτός που χαρακτηρίζεται από έλλειψη καλών τρόπων, αυτός που κάνει χοντράδες, που λέει χοντρά αστεία, ο αγροίκος, ο άξεστος, ο χυδαίος. Ακόμα, «χοντρός» είναι αυτός που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ή σοβαρές επιπτώσεις, όπως συμβαίνει όταν μια διαφωνία εξελίσσεται σε σύγκρουση, όταν δηλαδή το χοντραίνουμε το θέμα!
Χοντρά είναι τα χαρτονομίσματα μεγάλης αξίας, χοντρό είναι ένα παιχνίδι που διακυβεύονται πολλά, ενώ «χοντρό» λέμε και την κένωση του εντέρου… Ο «χοντρός» έχει γενικότερη σημασία, λέει το Λεξικό, όταν το επίθετο «παχύς» έχει διατηρήσει την άμεση σχέση του με το σωματικό βάρος. Ενας άνθρωπος μπορεί να είναι χοντρός ή/και παχύς, αλλά ένα λάθος δεν είναι ποτέ παχύ, όπως και ένα τυχερό παιχνίδι.
Τα «παχιά λόγια» είναι τα «μεγάλα λόγια», οι υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα, αλλά τα χοντρά λόγια είναι οι απρέπειες, οι ύβρεις. Είναι φανερό πως η λέξη «χοντρός» είναι πολύ φορτισμένη – μερικές φορές ανάλογα με την εκφορά της στον προφορικό λόγο μπορεί να θεωρηθεί και ως βρισιά. Απόδειξη του αρνητικού της προσήμου, είναι η σωρεία ευφημισμών για τη λέξη χοντρός: γεμάτος, γεματούτσικος και γεματούλης, παχουλός, χοντρούλης, χοντρούτσικος, αλλά και ευτραφής, εύσωμος, εύσαρκος, αφράτος, πληθωρικός, καλοζωισμένος, καλοθρεμμένος.
Η αρχαία λέξη «χονδρός» προέρχεται από τον όρο «χόνδρος», ο οποίος σχετίζεται με το ινδοευρωπαϊκό ρήμα «ghrendrh», που σημαίνει «θρυμματίζω, κόβω», από το οποίο προκύπτει το αγγλικό «grind», (τρίβω, λειανίζω), και το γερμανικό «grand», που είναι η άμμος. Αρχικά το επίθετο «χονδρός» αναφερόταν σε τριμμένους κόκκους σταριού και στο αλεύρι. Το «παχύς» έχει κι αυτό ινδοευρωπαϊκή προέλευση – στα σανσκριτικά «bahu» είναι ο άφθονος, ο ευρύς.
Ισως ο χοντρός άνθρωπος, στην Ελλάδα τουλάχιστον, να λοιδορείται και να χλευάζεται επειδή ζει ακόμα στη συλλογική μας μνήμη η λιμοκτονούσα Ελλάδα της Κατοχής. Τότε, όλοι ήταν αδύνατοι, αναγκαστικά – εάν ήσουν παχύς, ήσουν ύποπτος, διότι πού βρήκες τα τρόφιμα όχι για να επιβιώσεις, αλλά για να παχύνεις; Οπότε ο χοντρός ήταν δακτυλοδεικτούμενος, γιατί ίσως κατά βάθος όλοι θα ήθελαν να είναι χοντροί, να είχαν περισσότερο φαγητό απ’ όσο χρειαζόταν για να μην ψωμολυσσάξουν.
Το πασίγνωστο τραγουδάκι της Κατοχής, «πατώ ένα κουμπί / και βγαίνει μια χοντρή / και λέει στα παιδάκια νιξ φαΐ», είναι ενδεικτικό. Οι παλιότεροι θα θυμούνται πόσο μπούκωναν μετά την απελευθέρωση οι γονείς τους τα παιδιά της Κατοχής. Να φάμε όσο μπορούμε, σκέφτονταν οι άνθρωποι που πουλούσαν το σπίτι τους για λίγα τρόφιμα, γιατί αύριο δεν ξέρεις τι γίνεται. Στον μεταπολεμικό κόσμο της Ελλάδας πάντως, ο χοντρός ξεχώριζε – μια καρικατούρα του ήταν βέβαια η περίφημη «Χοντρή του Θησαυρού», μια δημοφιλής γελοιογραφία μιας ογκώδους, μνημειακής κυρίας, που συνοδευόταν από τον ισχνό, σπιθαμιαίο σύζυγό της, τον Ζαχαρία…
Οπως και να ’χει, ο παχύσαρκος άνθρωπος σήμερα βάλλεται πανταχόθεν. Σαν να μην έφτανε ο ηθικός πόλεμος που του κάνουν οι δικτάτορες της εικόνας στα Μέσα Επικοινωνίας, έρχονται και οι γιατροί να σιγοντάρουν: «Η παχυσαρκία είναι πλέον μια παγκόσμια επιδημία που απορροφά ένα τεράστιο ποσοστό των πόρων της υγειονομικής περίθαλψης» είχε δηλώσει προ ολίγων ετών ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Παχυσαρκίας.
Προφανώς ο κ. Κάτερσον, καμιά σκοτούρα δεν έχει για τους χοντρούς, αλλά για το κόστος του πάχους τους στην παγκόσμια οικονομία, οπότε το να είσαι παχύς είναι πλέον μια αντικοινωνική πράξη. Το μόνο που μένει είναι να θεσπιστεί Αστυνομία Βάρους, για να κάνει πογκρόμ στους παχουλούς, καθώς αυτοί φταίνε για όλα. Αν γίνει κάτι τέτοιο, τότε η έκφραση «τα πάχη μου, τα κάλλη μου», που έλεγαν παλιά οι απενοχοποιημένες χοντρούλες, θα είναι ένα επαναστατικό γκράφιτι, γραμμένο με κόκκινη μπογιά στους τοίχους της πόλης.
