Ο τρόμος επιστρέφει

Στο χάος και το έρεβος των ισλαμιστών φονταμενταλιστών έχει βουλιάξει πάλι το Αφγανιστάν, επιστρέφοντας από χθες στα νύχια των Ταλιμπάν και μάλιστα απείρως γρηγορότερα απ’ όσο αναμενόταν λόγω της προγραμματισμένης αποχώρησης των στρατευμάτων ΗΠΑ και ΝΑΤΟ στα τέλη Αυγούστου.

Η φιλοδυτική κυβέρνηση κατέρρευσε αστραπιαία αφότου ο Αφγανός πρόεδρος Ασραφ Γάνι εγκατέλειψε στεγνά τη χώρα, καθώς σχεδόν αμαχητί, με απίστευτη ταχύτητα και εντυπωσιακή ευκολία, οι μαχητές του σκοταδιστικού ισλαμιστικού κινήματος πήραν παραμάζωμα τον -χρόνια εκπαιδευμένο και πανάκριβα εξοπλισμένο από την Ουάσινγκτον και τους νατοϊκούς- αφγανικό στρατό, αλλά και Αφγανούς κυβερνήτες και πολέμαρχους, φίλα προσκείμενους στην κυβέρνηση Γάνι, με ορισμένους από τους οποίους έκλεισαν συμφωνίες να τους παραδώσουν χωρίς αντίσταση τις τελευταίες ελεύθερες μεγάλες πόλεις (Κανταχάρ, Μαζάρ ι Σαρίφ, Τζαλάλαμπαντ).

Μέσα σε λίγα 24ωρα λοιπόν, είκοσι ολόκληρα χρόνια μετά την εκδίωξή τους από την εξουσία κατόπιν της στρατιωτικής επέμβασης υπό τις ΗΠΑ στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, οι Ταλιμπάν ξανάγιναν κυρίαρχοι και ετοιμάζονται να αρπάξουν επισήμως τα ηνία, μπαίνοντας χθες και στην Καμπούλ όπου είχαν ήδη καταφύγει δεκάδες χιλιάδες άμαχοι, εκτοπισμένοι από άλλες επαρχίες τις οποίες είχαν καταλάβει βίαια το προηγούμενο διάστημα.

Σύμφωνα με εκπρόσωπό τους, σκοπεύουν σύντομα να κηρύξουν από το προεδρικό παλάτι το «Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν», με φημολογούμενο επικεφαλής τον μουλά Αμπντούλ Γάνι Μπαραντάρ, συνιδρυτή των Ταλιμπάν και αναπληρωτή του πρώην αρχηγού τους, του διαβόητου μουλά Ομάρ.

Στα χέρια τους, κατόπιν παράδοσης των αφγανικών δυνάμεων που τη φρουρούσαν, έπεσε και η αεροπορική βάση Μπαγκράμ, όπου παρέμεναν φυλακισμένα 5.000 άτομα, κυρίως μέλη των Ταλιμπάν και του «Ισλαμικού κράτους». Σε ερασιτεχνικά βίντεο των φανατικών ισλαμιστών απεικονιζόταν η μαζική απελευθέρωση κρατουμένων από φυλακές, καθώς και η επίδειξη αμερικανικών ελικοπτέρων του αφγανικού στρατού τα οποία βρίσκονται πλέον στην κατοχή τους.

Καταφανώς αιφνιδιασμένοι, Αμερικανοί και δυτικοί σύμμαχοι άρχισαν άρον άρον να εκκενώνουν τις πρεσβείες τους στην πρωτεύουσα, με ΗΠΑ και Βρετανία να στέλνουν επειγόντως στρατιωτικές ενισχύσεις προκειμένου να συνδράμουν στην απομάκρυνση διπλωματών και πολιτών.

Οι καταιγιστικές εξελίξεις προκάλεσαν σοκ και δέος ειδικά στην κυβέρνηση Μπάιντεν, που έπεσε εντελώς έξω στις εκτιμήσεις της και άφησε τα πράγματα να εκτραχυνθούν, εμμένοντας στο σχέδιο της κυβέρνησης Τραμπ για στρατιωτική απόσυρση από το Αφγανιστάν, κόντρα μάλιστα στις εισηγήσεις του Πενταγώνου να διατηρήσουν οι ΗΠΑ μια μικρή δύναμη στη χώρα.

Αναπόδραστοι συνειρμοί

Στον ύπνο πιάστηκαν και οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, που εκτιμούσαν μόλις λίγες μέρες πριν πως οι Ταλιμπάν θα χρειάζονταν 30 μέρες για να απομονώσουν την Καμπούλ και 90 για να την καταλάβουν.

Παρότι ο Τζο Μπάντεν δεσμεύτηκε μεταξύ πλείστων άλλων ότι η αμερικανική αποχώρηση δεν θα κατέληγε ποτέ σε επανάληψη της περιβόητης εκκένωσης με ελικόπτερα της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Σαϊγκόν, αυτό δεν αποφεύχθηκε τελικά στην Καμπούλ, καθιστώντας αναπόδραστους τους συνειρμούς με το Βιετνάμ λόγω και της τραγικής αναλογίας στην παταγώδη αποτυχία ακόμη ενός πολύνεκρου, πολυετούς, κοστοβόρου και αδιέξοδου τελικά πολέμου που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Ουάσινγκτον.

«Αυτή δεν είναι Σαϊγκόν» δήλωσε χθες ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν, πασχίζοντας να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, αν και παραδέχτηκε τον αιφνιδιασμό της αμερικανικής κυβέρνησης. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες πέτυχαν την αποστολή τους να σταματήσουν τις επιθέσεις» της Αλ Κάιντα σε αμερικανικό έδαφος, συνέχισε. «Απλώς δεν είναι προς το συμφέρον μας να παραμείνουμε στο Αφγανιστάν» επέμεινε ωμά. «Γεγονός είναι πως οι αφγανικές δυνάμεις δεν κατάφεραν να υπερασπιστούν τη χώρα»…

«Δεν μετανιώνω για την απόφασή μου» τόνιζε την περασμένη βδομάδα ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, έχοντας εκτιμήσει μάλιστα δημόσια πως είναι «πολύ απίθανη» η πλήρης κατάληψη της χώρας από τους Ταλιμπάν. «Μια ατέρμονη αμερικανική παρουσία, εν μέσω εμφύλιας σύρραξης σε μιαν άλλη χώρα, δεν είναι αποδεκτή από μένα» επανέλαβε το Σάββατο.

Τώρα όμως, μετά και την εντολή για ανάπτυξη 5.000 στρατιωτών προκειμένου να βοηθήσουν στην ασφαλή έξοδο των μελών του διπλωματικού προσωπικού των ΗΠΑ αλλά και Αφγανών που εργάζονταν για λογαριασμό τους και κινδυνεύουν, ο αμερικανικός στρατός εξετάζει το ενδεχόμενο, βάσει του CNN, να στείλει κι άλλες δυνάμεις ιδίως στο αεροδρόμιο της Καμπούλ – τη μοναδική διέξοδο διαφυγής από τη δύσμοιρη χώρα, αφού οι Ταλιμπάν έχουν περικυκλώσει την πρωτεύουσα και ελέγχουν όλους τους γύρω δρόμους.

Από την αμερικανική πρεσβεία υπεστάλη η αστερόεσσα και υψώνονταν καπνοί, καθώς υπάλληλοι κατέστρεφαν σημαντικά έγγραφα προτού την εγκαταλείψουν. Ειδικά στο αεροδρόμιο επικρατούσε «πανδαιμόνιο», σύμφωνα με το CNN, αφού ο δρόμος προς τα εκεί είχε φρακάρει από αυτοκίνητα απεγνωσμένων Αφγανών -ανάμεσά τους υπουργοί, κυβερνητικοί υπάλληλοι αλλά και πολλές γυναίκες με παιδιά- που προσπαθούσαν να φτάσουν μπας και βρουν πτήση να φύγουν από τη χώρα.

«Το αεροδρόμιο είναι εκτός ελέγχου. Η (αφγανική) κυβέρνηση μόλις μας πούλησε» κατήγγειλε ανώνυμα αξιωματούχος στο Reuters, με αφγανικά ΜΜΕ να χαρακτηρίζουν «δειλό» και «προδότη» τον Γάνι. Πληροφορίες έκαναν λόγο για πυρά στο αεροδρόμιο, όπου φέρεται να μεταφέρθηκε ο Αμερικανός πρέσβης και η σημαία των ΗΠΑ. Σύμφωνα με αξιωματούχο του ΝΑΤΟ, όλες οι εμπορικές πτήσεις είχαν ανασταλεί και μόνο στρατιωτικά αεροσκάφη επιτρεπόταν να πετούν.

Δηλώσεις Ερντογάν

Συνολικά η κατάσταση στην πρωτεύουσα ήταν απολύτως ρευστή αλλάζοντας από λεπτό σε λεπτό. Συγκεχυμένες πληροφορίες έκαναν λόγο για δεκάδες τραυματίες από πυροβολισμούς και συγκρούσεις στα περίχωρα, παρότι εκπρόσωπος των εξτρεμιστών ισλαμιστών είχε ισχυριστεί αρχικά πως επιδίωκαν ειρηνική μετάβαση εξουσίας.

Σύμφωνα πάντως με το πρακτορείο Interfax, η Ρωσία -που δεν εκκένωσε άμεσα την πρεσβεία της- είναι «έτοιμη να συνεργαστεί» με τη μεταβατική κυβέρνηση του Αφγανιστάν, λαμβάνοντας μέρος και σε πολιτικές διαβουλεύσεις. Το ρωσικό ΥΠΕΞ ωστόσο επιβεβαίωσε πως η Μόσχα δεν είχε αναγνωρίσει ακόμα τους Ταλιμπάν ως νόμιμη αρχή της χώρας.

Ο δε Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, παρουσία του Πακιστανού ομολόγου του Αριφ Αλβι, δήλωσε με νόημα από την Κωνσταντινούπολη πως η χώρα του θα εργαστεί με το Πακιστάν για να υπάρξει σταθερότητα στο Αφγανιστάν και να ανακοπεί η αυξανόμενη ροή προσφύγων προς την Τουρκία μέσω Ιράν. Σήμερα συνεδριάζει εκτάκτως για το Αφγανιστάν το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.