Συγκλονίζουν οι εικόνες και οι μαρτυρίες από τη μεγαλύτερη φωτιά που έχει πλήξει μέχρι σήμερα τη Βόρεια Εύβοια, με τεράστιες καταστροφές σε οικονομία και φυσικό πλούτο αλλά και χιλιάδες ξεσπιτωμένους κατοίκους. Κι αν οι φλόγες τύλιξαν τα σπίτια, τι γίνεται με τα σημαντικά μνημεία, τα μουσεία, τις αρχαιολογικές συλλογές και τις ανασκαφές;
Αυτά, λοιπόν, παρ’ ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι πύρινες γλώσσες έφτασαν κοντά τους, είναι σώα και αβλαβή, δεν έπαθαν κάποια ζημιά, όπως μας διαβεβαιώνει η προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας, δρ αρχαιολόγος Αγγελική Σίμωσι.
«Η αγωνία μας ήταν μεγάλη, επειδή είχαμε ζήσει και τη μεγάλη πυρκαγιά του 2019, μικρότερη ωστόσο σε έκταση και διάρκεια από τη σημερινή. Εχουμε προσωπικό στη Βόρεια Εύβοια, δύο αρχαιολόγους, δύο συντηρητές και φύλακες, ευτυχώς είναι όλοι τους καλά, αυτό προέχει», μας λέει η ίδια. «Τα βασικά μας μνημεία είναι πεντακάθαρα, δεν τα άγγιξαν οι φλόγες κι αυτό οφείλεται στις αποψιλώσεις που έγιναν εγκαίρως και στους ανθρώπους μας, το προσωπικό της Εφορείας που την τελευταία στιγμή πήγε και έλεγξε αν όλα λειτουργούν σωστά».
Η Βόρεια Εύβοια έχει τρεις σημαντικές αρχαιολογικές συλλογές. Των Ωρεών, η οποία στεγάζεται σε χώρο του Δήμου Ιστιαίας-Αιδηψού που βρίσκεται δίπλα στον Ταύρο των Ωρεών και περιλαμβάνει επιτύμβιες στήλες από δύο νεκροταφεία της ευρύτερης περιοχής. Την Αρχαιολογική Συλλογή Λίμνης που φιλοξενείται στη μεγάλη ισόγεια αίθουσα του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Λίμνης, ένα νεοκλασικό αρχοντικό του 1880.
Η έκθεση περιλαμβάνει μυκηναϊκή κεραμική, νομίσματα, επιτύμβια και αρχιτεκτονικά μέλη αρχαϊκών, κλασικών και ρωμαϊκών χρόνων, τμήματα ψηφιδωτών δαπέδων ρωμαϊκής περιόδου και ευρήματα παλαιοχριστιανικής περιόδου. Η τρίτη συλλογή, των Λουτρών Αιδηψού στεγάζεται από το 1987 στο νέο υδροθεραπευτήριο της πόλης, ιδιοκτησίας του ΕΟΤ, όπου παρουσιάζονται προϊστορικά ευρήματα από το όρος Καντήλι και τον οικισμό Κουμπί, δείγματα κεραμικής από τους γεωμετρικούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους από το Καστέλι Γιάλτρων κ.ά. Φημισμένη είναι και η λεγόμενη Σπηλιά του Σύλλα κοντά στην Αιδηψό.
«Ευτυχώς η φωτιά δεν έφτασε ώς τη σημαντική Αρχαιολογική Συλλογή της Λίμνης, ούτε σε ένα εκκλησάκι με ψηφιδωτά που βρίσκεται εκεί κοντά. Ευτυχώς δεν υπήρχαν απώλειες. Η φωτιά δεν άγγιξε την αρχαία Κήρινθο, ενώ πέρασε από το σημερινό χωριό. Ο Οσιος Δαυίδ είχε καθαριστεί γύρω γύρω από τα δέντρα κι έτσι οι πύρινες γλώσσες δεν έγλειψαν καν τους τοίχους. Ούτε η Μονή Γαλατάκη έπαθε κάτι, παρ’ ότι η φωτιά πλησίασε. Οπως και η ανασκαφή που κάνουμε στο Πευκί, στον Ναό της Προσηώας Αρτέμιδος προς το Αρτεμίσιο κι αυτή δεν έχει πρόβλημα», λέει στην «Εφ.Συν.» η κ. Σίμωσι.
«Στα Καμάρια έχουμε γραφεία και εργαστήρια συντήρησης πολύ σύγχρονα, όπου μεταφέρονται όλα τα ευρήματα της Β. Εύβοιας. Τα μουσεία τα είχαμε επισκευάσει πρόσφατα για να αναδειχτούν οι συλλογές, διαθέτουν κάμερες, συναγερμούς, πυρασφάλεια. Στα μνημεία, όπως στη Σπηλιά του Σύλλα, στο κάστρο των Ωρεών, κάναμε αποψιλώσεις.
Παντού στη Βόρεια Εύβοια, στην Ερέτρια, στην Κάρυστο, στη Σκύρο (ανήκει κι αυτή στην Εφορεία μας) από νωρίς, μόλις άνοιξαν οι αρχαιολογικοί χώροι, άρχισαν εκτεταμένες αποψιλώσεις. Είναι χώροι απομακρυσμένοι και πρέπει να είναι καθαροί για να είναι επισκέψιμοι και να μην κινδυνεύουν από φωτιές. Ο καθαρισμός έγινε με εντολή από το υπουργείο Πολιτισμού, οι εργάτες μας αμέσως έπιασαν δουλειά, ενώ μας βοήθησαν και οι δήμοι, ειδικά στη Βόρεια Εύβοια γιατί η Εφορεία δεν έχει τόσο προσωπικό να διαθέσει».
Η ίδια επισημαίνει ότι όλες αυτές τις ημέρες της μεγάλης πυρκαγιάς βρισκόταν σε επαφή με τον περιφερειάρχη, με τον δήμαρχο Ιστιαίας και με τους αντιπεριφερειάρχες, «τηλεφωνιόμασταν για να δούμε τι γίνεται», ενώ «από την πρώτη στιγμή η υπουργός Πολιτισμού και ο γενικός γραμματέας επικοινώνησαν μαζί μου για να ρωτήσουν εάν έχουν προκύψει ζημιές». Μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν η προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Εύβοιας μαζί με κλιμάκιο από διάφορες ειδικότητες, συντηρητές, αρχαιολόγους, αρχιτέκτονες, βυζαντινολόγους θα επισκεφτούν τα μνημεία και θα καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους.
Η πύρινη λαίλαπα στη Β. Εύβοια σκίασε και ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Χαλκίδας «Αρέθουσα», που εγκαινιάστηκε τον περασμένο Μάιο, ένα κτίριο-κόσμημα με μοναδικές συλλογές. Η κ. Σίμωσι ελπίζει πως θα αυξηθεί η επισκεψιμότητα και παράλληλα θα συνεχιστούν τα κοινωφελή έργα που έχουν αρχίσει στη Β. Εύβοια (δρόμοι, αντιπλημμυρικά, αποχετευτικά, ύδρευσης κ.ά.) στα οποία έχει επίβλεψη και η Εφορεία Αρχαιοτήτων του νομού.
