Ο Μαρξ στην εποχή του smartphone

Ο καπιταλισμός έχει μετακομίσει στην παλάμη μας προ πολλού. Η οθόνη είναι η θέα στον κόσμο της οικονομίας. Τα λογισμικά και οι εφαρμογές στο smartphone είναι οι σύγχρονοι συντελεστές παραγωγής, οι νέες μηχανές των ψηφιακών εργοστασίων του 21ου αιώνα. Πόσο άραγε απέχει απ’ όλα αυτά –την εποχή της αυτοματοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης– η άποψη του Μαρξ (πριν από δύο σχεδόν αιώνες) για τις μηχανές, τη γνώση, την πληροφορία; Είναι άραγε καθόλου χρήσιμες οι θεωρίες του για τον σημερινό ψηφιακό καπιταλισμό;

Ο C. Fuchs στο βιβλίο του πιάνει το ζήτημα σε βάθος. Παρουσιάζει τον Μαρξ ως διαχρονικό και επίκαιρο στοχαστή της επικοινωνίας και της πληροφορικής. Αναλύει τις θεωρίες του για τη γνώση, την πληροφορία και τις μηχανές δομώντας ένα σύγχρονο πλαίσιο με επίκαιρα νοήματα και παραστάσεις.

Αρκετοί μαρξιστές ασχολήθηκαν με την ανάλυση της επικοινωνίας και της πληροφορικής στα έργα του μεγάλου στοχαστή. Στο βιβλίο αυτό, όμως, του Fuchs, βλέπουμε πώς θα έπρεπε να ξαναμελετήσουμε το «Κεφάλαιο» στην Εποχή της Πληροφορίας. Πώς να επισκεφθούμε τη σκέψη του Μαρξ ως Κριτικού Κοινωνιολόγου της Τεχνολογίας και ως Κριτικού Θεωρητικού της Επικοινωνίας.

Ξαναμελετώντας τον Μαρξ την Εποχή του Ψηφιακού Καπιταλισμού και του Βιομηχανικού Διαδικτύου ο Fuchs τολμά να ονομάσει Ψηφιακή Γερμανική Ιδεολογία τους στοχασμούς που αφορούν τη συσχέτιση των μαρξιστικών θέσεων με τη σύγχρονη βιομηχανία του διαδικτύου.

Στη μεγαλύτερη κομμούνα που γνώρισε η ανθρωπότητα, το internet, προϊόν συλλογικής διάνοιας και ευφυΐας, εργοστασιακός χώρος με συντελεστές και μέσα παραγωγής υπηρεσιών και προϊόντων, ο Μαρξ σίγουρα θα είχε να συνεισφέρει στις σύγχρονες αναλύσεις.

Η θεωρία του για τις μηχανές και την πληροφορία, η θεωρία της αξίας αλλά και η γενικότερη προσέγγισή του στο ζήτημα ανθρώπου – τεχνολογίας θα βοηθούσαν το σύγχρονο υπερσυνδεδεμένο υποκείμενο του smartphone να καταλάβει γιατί κρατάει τον καπιταλισμό στην παλάμη του χεριού του. Και το βιβλίο τού Fuchs τεκμηριώνει πολλά από τα παραπάνω…