Πηγαίνουμε λοιπόν στην ιστορική πρωτιά μιας σουνιτικής-ισλαμιστικής κυβέρνησης που την αποδέχεται, έστω και σιωπηρά, η διεθνής κοινότητα; Και αν, ακόμη και απρόθυμα, συμβαίνει αυτό, τι ακριβώς διαφοροποιεί αυτή την πρωτιά από ανάλογες περιπέτειες του παρελθόντος; Χωρίς να μπαίνω, λόγω περιορισμών χώρου, σε περίπλοκες ερμηνευτικές διασαφηνίσεις, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να ξεκαθαρίσω ότι με τον όρο «ισλαμιστική» αναφέρομαι αποκλειστικά και μόνο στην επιλογή πολιτικών που πρώτα απ’ όλα συνδέουν την άσκηση της πολιτικής με τους ισλαμικούς κανόνες διακυβέρνησης και που, δεύτερον, εφαρμόζουν κατά το δυνατόν περισσότερους δικαιικούς κανόνες της Σαρία, ερμηνεύοντάς τους μάλιστα με φονταμενταλιστική πιστότητα και αυστηρότητα.
Η προφανής απάντηση είναι η αναγκαιότητα. Η αναγκαιότητα της απουσίας άλλων λύσεων, η αναγκαιότητα του αναπόφευκτου τέλους, της αποφυγής άλλων αχρείαστων θανάτων. Μια αναγκαιότητα που, όμως, αντιστοιχεί στην πεποίθηση που αρχίζει να διαμορφώνεται τουλάχιστον στις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα πως ό,τι συμβεί από εδώ και πέρα στο Αφγανιστάν θα μείνει στο Αφγανιστάν. Αυτή η προϋπόθεση έλειπε σε προηγούμενες περιπτώσεις, όπου είτε δεν υπήρξε καθόλου χρόνος να εξελιχθεί το πείραμα (Αλγερία του FIS) είτε η αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή φάνηκε ότι αποτελούσε στόχο των κυβερνήσεων αυτών. Είναι, βεβαίως, προφανές ότι η παραμονή των Ταλιμπάν στην εξουσία του Αφγανιστάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πιστή εφαρμογή αυτού του όρου: ότι δεν πρόκειται να προσπαθήσουν να εξαγάγουν την «επανάστασή» τους, να ενισχύσουν αντίστοιχες τάσεις σε άλλες χώρες, να φιλοξενήσουν τρομοκράτες.
Συνεπώς, και με αυτή την προϋπόθεση, σε λίγο το Αφγανιστάν θα ξεχαστεί και πάλι. Και η αμνησία η δική μας θα αντιστοιχεί στον και θα τρέφεται από τον κυνισμό και τον ρεαλισμό τόσο της διεθνούς κοινότητας όσο και των ίδιων των Ταλιμπάν. Από αύριο, ο χρόνος θα αρχίσει να κυλάει ανάποδα: αναγκασμένοι να συμπεριφέρονται ως κυβέρνηση, οι δεύτεροι θα πρέπει να βρουν λύσεις σε μια σειρά σημαντικών προβλημάτων (τη διαμόρφωση στρατού και δυνάμεων ασφαλείας μέσα από τις τάξεις των μουτζαχεντίν τους, τη συνέχιση λειτουργίας της κρατικής μηχανής με την κάλυψη μισθών και εξόδων, την πάταξη της ενδημικής διαφθοράς με την παράλληλη τήρηση, τουλάχιστον στην αρχή, κάποιας σχετικής μετριοπάθειας, το θέμα της καλλιέργειας της παπαρούνας και του εμπορίου ηρωίνης), ενώ η πρώτη μπορεί να αρχίσει να περιμένει να φέρει η ειρήνη αυτό που δεν κατάφερε να φέρει ο πόλεμος.
Η σημαντικότερη πρόκληση, τόσο για τη διεθνή κοινότητα όσο και για τους Ταλιμπάν, στο άμεσο μέλλον, είναι η σταθεροποίηση και η αποκατάσταση της χώρας. Για την αντιμετώπιση αυτής της διπλής πρόκλησης, οι Ταλιμπάν έχουν την ανάγκη της διεθνούς κοινότητας, αλλά, σε μεγαλύτερο βαθμό, η διεθνής κοινότητα χρειάζεται τους Ταλιμπάν. Είναι οι μόνοι, άλλωστε, που μπορούν να επιβάλουν μια μορφή ενότητας στη χώρα και που μπορούν, χρησιμοποιώντας την ισλαμιστική γλώσσα διακυβέρνησης, να γλιτώσουν τη χώρα από το να γίνει νέα Συρία. Αν δεν το κάνουν, αν δεν σταθούν πάνω από φατριασμούς, φυλετικές διαφοροποιήσεις και τοπικισμούς, χρησιμοποιώντας ως όχημα, ως εργαλείο, ως μέσο το Ισλάμ, δεν θα διαφέρουν από τους άλλους στρατούς πολεμάρχων, που στο Αφγανιστάν μπορούν ανά πάσα στιγμή να ξεφυτρώσουν σαν μανιτάρια.
Η ισλαμιστική, όπως όλες οι πολιτικές γλώσσες, είναι κυρίως συμβολική. Και στο πεδίο αυτό, το μόνο επιτρεπτό, για την ώρα, πεδίο άσκησης πολιτικής είναι οι γυναίκες. Είναι ο μόνος χώρος στον οποίο οι Ταλιμπάν μπορούν να αποδείξουν τον «ισλαμιστικό» τους χαρακτήρα. Και αυτό γιατί το άλλο πιθανό πεδίο (το τζιχάντ) εμπίπτει, προφανώς, στις απαγορεύσεις που τους τέθηκαν ως όρος για να αναλάβουν την εξουσία.
Οι Ταλιμπάν «πρέπει» λοιπόν (προφανώς δεν τους είναι καθόλου δυσάρεστο αυτό) να περιορίσουν τις γυναίκες. Με κάποια διακριτικότητα, στην αρχή τουλάχιστον, μέχρι να ξεθωριάσουν τα πρωτοσέλιδα, μέχρι να ξεχαστεί το όλο θέμα, μέχρι να αρχίσουν να χάνονται οι αναρτήσεις.
Και η Δύση; Η διεθνής κοινότητα; Ολα υποχωρούν μπροστά στην αναγνώριση της αναγκαιότητας του ότι οι Ταλιμπάν είναι οι μόνοι που μπορούν να κρατήσουν ενωμένη τη χώρα, που μπορούν να αποφύγουν μια πολύ μεγαλύτερη ανθρωπιστική τραγωδία από αυτήν που θα προκαλέσουν, που μπορούν να κάνουν το Αφγανιστάν στοιχειωδώς λειτουργικό, που μπορούν να κρατήσουν τους Αφγανούς (τους περισσότερους τουλάχιστον) εντός συνόρων. Ολα θα ξεχαστούν, οι ραβδισμοί, οι αποκεφαλισμοί, οι μπούρκες, ή θα αποδοθούν, όπως βολεύει, στο Ισλάμ. Η Δύση θα πρέπει να μάθει να συνομιλεί με τους Ταλιμπάν, όπως σε μεγάλο βαθμό το κάνει σαράντα και πλέον χρόνια με το Ιράν. Και θα το κάνει, χάνοντας άλλο ένα κομμάτι του αξιακού εαυτού της.
*Αναπληρωτής καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο
