Λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, η περσινή επέτειος των 250 χρόνων από τη γέννηση του Μπετόβεν (1770-1827) γιορτάστηκε στη γενέτειρά του Βόνη φέτος τον Αύγουστο με 12μηνη χρονοκαθυστέρηση. Στην πρωτεύουσα της πρώην Δυτικής Γερμανίας, η Νίκη Βάγκνερ, εγγονή του συνθέτη Ρίχαρντ Βάγκνερ και καλλιτεχνική διευθύντρια του κύκλου εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται μεταξύ 20/8 και 10/9, κάλεσε για την περίσταση τον διάσημο Καταλανό αρχιμουσικό Ζόρντι Σαβάλ με το ορχηστρικό του σύνολο οργάνων εποχής «Le Concert des Nations» να παρουσιάσουν ζωντανά τη «Συμφωνία αρ. 9».
Η συναυλία, εναρκτήρια του κύκλου, πραγματοποιήθηκε στις 20 Αυγούστου, στο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο της Βόνης, με την πρόθυμη και γενναιόδωρη χορηγική υποστήριξη πλειάδας μειζόνων γερμανικών εταιρειών/θεσμών. Συμμετείχαν επίσης η Χορωδία Δωματίου «Vox Bona» της Εκκλησίας του Σταυρού της Βόνης, η Γαλλίδα υψίφωνος Σαρά Γκουζί, η Γερμανίδα μεσόφωνος Λάιλα-Ζάλομε Φίσερ, ο Γερμανός τενόρος Μάρτιν Πλατς και ο Ελβετός βαρύτονος Μανουέλ Βάλζερ.
Με την ευκαιρία της επετείου, το πολλαπλά φορτισμένο αυτό έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην πρόσφατα αναθεωρημένη έκδοση του μουσικού του υλικού από τη μουσικολόγο Μπεάτε Ανγκέλικα Κράους, επιτρέποντας να ακουστεί αυτό ελαφρυμένο από τις συσσωρευμένες ερμηνευτικές επικαθίσεις που είχαν καταστεί κανόνας στα μεταπολεμικά χρόνια: τον ρομαντικό στόμφο, το ηχητικό βάρος, τη μουσικοδραματική μεγαλοστομία.
Ετσι, με δεδομένες τη χρήση οργάνων εποχής και την περιορισμένη κλίμακα των μουσικών σωμάτων ως βασική συνθήκη της ιστορικής ερμηνευτικής, η συναυλία ήταν μακράν κάτι περισσότερο από απλός φόρος τιμής στον συνθέτη, η μουσική του οποίου λειτούργησε ως κόμβος μετάβασης και μετάπτωσης της μουσικής στον ρομαντικό 19ο αιώνα της βιομηχανίας και των επαναστάσεων.
Η πολυεθνική σύνθεση του σώματος των μουσικών που συμμετείχαν –14 διαφορετικές εθνότητες!– και, βέβαια, η παρουσία του ίδιου του Σαβάλ επικεφαλής –ένας Καταλανός να διευθύνει Μπετόβεν στο ιερό λίκνο του γερμανικού μουσικού πολιτισμού!– μαρτυρούν πάνω απ’ όλα το γεγονός ότι η κληρονομιά του Μπετόβεν έχει καταστεί προ πολλού πανευρωπαϊκή υπόθεση. Αλλωστε αυτό ακριβώς τόνισε στα λιγοστά λόγια που απηύθυνε ο ογδοντάχρονος αρχιμουσικός στο ακροατήριό του, υπογραμμίζοντας ότι η μουσική είναι η κατάλληλη κοινή γλώσσα που διατρέχει και συνδέει πολιτισμικά ολόκληρη την Ευρώπη. Η 75λεπτης διάρκειας μαγνητοσκοπημένη συναυλία αναμεταδόθηκε ζωντανά από το τηλεοπτικό κανάλι της DW και παραμένει αναρτημένη και δωρεάν προσβάσιμη στο διαδίκτυο, στην πλατφόρμα youtube, στη διεύθυνση https://www.youtube.com/watch?v=YVq6l0CmuMk. Αξίζει να την ακούσετε και να τη δείτε.
Ο κύκλος εκδηλώσεων περιλαμβάνει πρώτα απ’ όλα τις Συμφωνίες του Μπετόβεν τις οποίες παρουσιάζουν πλειάδα εκλεκτών, εξειδικευμένων συνόλων: οι Γάλλοι μπαροκίστες Les Talens Lyriques υπο τον Κριστόφ Ρουσέ (8η, 7η), η Εθνική Φιλαρμονική της Ουγγαρίας υπό τον Στεφάν Σόλτεζ («Ποιμενική», 4η), η Φλαμανδική Ορχήστρα B´Rock υπό τον Αλεσάντρο ντε Μάρκι (2η, 5η) η Ορχήστρα της Αυστριακής Ραδιοφωνίας υπό τον Μίκαελ Μπόντερ (1η, «Ηρωική») και, βέβαια, οι λατινικής σύνθεσης Concert des Nations υπό τον Σαβάλ (9η). Εκτός αυτών θα δοθεί από την Ορχήστρα Δωματίου «Μάλερ» η «Συμφωνία της Ανάστασης» σε νοητή αντιπαράθεση προς την επίσης χορωδιακή «Ενάτη» του Μπετόβεν.
Ενδιάμεσα παρεμβάλλονται ρεσιτάλ μουσικής δωματίου με όλες τις Συμφωνίες του Μπετόβεν στις πιανιστικές μεταγραφές τους από τον Λιστ παιγμένες από τον Ρώσο Κονσταντίν Σερμπάκοφ, τον Γαλλοκύπριο Κυπριανό Κατσαρή και τη Γιαπωνέζα Ετσούκο Χιρόσε, καθώς επίσης μουσική για κουαρτέτο εγχόρδων σε συνδυασμό με διάφορα άλλα όργανα με έργα του Μπετόβεν και άλλων συνθετών (Μότσαρτ, Νίλσεν, Ρέγκερ, Σούμπερτ κ.ά.). Ως φιλοξενούμενος μουσικός, ο Ιταλός πιανίστας Μαρίνο Φορμέντι θα δώσει τρία ρεσιτάλ αντιπαραθέτοντας τον κλασικό Μπετόβεν με τους πιο απομακρυσμένους επιγόνους του, Σένμπεργκ, Νόνο, Βέμπερντ, Λάχενμαν, Αϊβς και Μπαρακέ. Τέλος, όσοι βρεθούν στη Βόνη αυτό το διάστημα θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τη σύνθετη ηχητική/χορευτική εγκατάσταση «Παβάνα για τον Προμηθέα, Vastness, silence, fall» που θα παρουσιάζεται από το Μπαλέτο της Οπερας της Λιόν, επάνω σε μουσική από κουαρτέτα εγχόρδων του Μπετόβεν και σκηνοθετική σύλληψη του Ρομέο Καστελούτσι.
ΥΓ.: Οσο για την εγχώρια απήχηση της μπετοβενικής επετείου, ας είναι καλά ο κορονοϊός να παρέχει απλόχερα δικαιολογίες για τις εκκωφαντικότερες σιωπές…
