Φωνή βοώντος εν τη ερήμω…

«Δεν θα μείνω σιωπηλός όταν οι εταιρείες και οι χώρες που ελέγχουν την παγκόσμια προμήθεια εμβολίων νομίζουν ότι οι φτωχοί του κόσμου θα πρέπει να ικανοποιηθούν με περισσεύματα. Επειδή οι παρασκευαστές δίνουν προτεραιότητα ή είναι νομικά υποχρεωμένοι να υλοποιούν διμερείς συμφωνίες με πλούσιες χώρες που προτίθενται να πληρώνουν πολλά, οι χώρες χαμηλού εισοδήματος έχουν στερηθεί τα εργαλεία για να προστατεύσουν τον λαό τους».

Δεν το βάζει κάτω ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, πασχίζοντας με επιμονή να μετριάσει την κραυγαλέα ανισότητα μεταξύ εμβολιασμένων πλούσιων και ανεμβολίαστων φτωχότερων κρατών, που επιτείνεται τώρα με τα αμφιλεγόμενα προγράμματα χορήγησης τρίτων ενισχυτικών δόσεων τα οποία έχουν δρομολογηθεί ή ετοιμάζονται να ξεκινήσουν σε χώρες υψηλού εισοδήματος, ακόμα και οριζόντια στον γενικό πληθυσμό, όπως π.χ. στο Ισραήλ και στις ΗΠΑ, με αφορμή την επέλαση της υπερμεταδοτικής παραλλαγής Δέλτα.

«Δεν υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία για να προχωρήσουμε σε μια γενικευμένη σύσταση υπέρ των ενισχυτικών δόσεων», τόνισε η διευθύντρια του τμήματος εμβολιασμού του ΠΟΥ, Κέιτ Ο’ Μπράιεν. Ο οργανισμός δεν αντιτίθεται ολοκληρωτικά στη χρήση τους και αναγνωρίζει ότι δυνητικά υπάρχει τέτοια ανάγκη για ανοσοκατεσταλμένους ή ομάδες υψηλού κινδύνου, τονίζοντας όμως παράλληλα πως ο εμβολιασμός με δύο δόσεις στον γενικό πληθυσμό παραμένει αποτελεσματικός, ιδίως για την πρόληψη σοβαρής ασθένειας και νοσηλείας. «Δεν θέλουμε να δούμε εκτεταμένη χρήση ενισχυτικών δόσεων σε υγιείς ανθρώπους που είναι πλήρως εμβολιασμένοι», υπογράμμισε ο επικεφαλής του ΠΟΥ.

Αν και παραδέχτηκε το προφανές -πως έπεσε σε τοίχο η δραματική του έκκληση στις ανεπτυγμένες χώρες για πάγωμα στη χορήγηση τρίτων δόσεων μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου και για διοχέτευση των εμβολίων αυτών σε αναπτυσσόμενα κράτη προκειμένου να χορηγηθούν πρώτες δόσεις σε υγειονομικούς και ευάλωτους-, ζήτησε απτόητος παράταση του μορατόριουμ τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του χρόνου. Φιλόδοξος (αν όχι ανέφικτος) στόχος πλέον να εμβολιαστεί ώς τις αρχές του 2022 το 40% του πληθυσμού κάθε χώρας.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ στηλίτευσε επίσης τις χώρες υψηλού εισοδήματος που είχαν υποσχεθεί να δωρίσουν πάνω από ένα δισεκατομμύριο δόσεις σε φτωχότερα κράτη, μέχρι τώρα όμως έχουν εκπληρώσει τη δέσμευσή τους σε ποσοστό μικρότερο του 15%. «Δεν θέλουμε άλλες υποσχέσεις. Θέλουμε μόνο τα εμβόλια», διαμήνυσε κοφτά. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Αφρικής, μόλις το 3% του πληθυσμού της ηπείρου έχει εμβολιαστεί πλήρως, αφού οι μεγάλες συμφωνίες αγοράς ενισχυτικών δόσεων, που κλείνουν απανωτά οι πλούσιες χώρες, τορπιλίζουν τις προσπάθειες να προμηθευτούν εμβόλια οι φτωχότερες μέσω του μηχανισμού Covax. Παρότι την περασμένη βδομάδα παραδόθηκαν πάνω από πέντε εκατομμύρια δόσεις σε αφρικανικά κράτη, «οι τριπλάσιες δόσεις έχουν πεταχτεί στα σκουπίδια μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες» από τον Μάρτιο επειδή έληξαν, κατήγγειλε ο διευθυντής του ΠΟΥ για την Αφρική, Ματσιντίσο Μοέτι, προειδοποιώντας ξανά για τον κίνδυνο ανάδυσης και άλλων απειλητικών παραλλαγών όσο ο νέος κορονοϊός εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε ανεμβολίαστους πληθυσμούς.

«Το πρόβλημα που έχουμε με τις τρίτες δόσεις είναι ότι δεν έχουμε δει αρκετά επιστημονικά δεδομένα» που να επαληθεύουν την αναγκαιότητα άμεσης χορήγησής τους, επισήμανε από την πλευρά του ο διευθυντής των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων της Αφρικής, Τζον Νκενγκασόνγκ. «Δεν ξέρουμε σε ποιο σημείο η ανοσία πέφτει σε ένα επίπεδο στο οποίο σταματά να προσφέρει [προστασία]. Χωρίς αυτή τη γνώση, σίγουρα τζογάρεις».

Και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) εκφράζει προς το παρόν επιφυλάξεις και θεωρεί ότι δεν είναι επείγουσα η χορήγηση τρίτης δόσης στον γενικό πληθυσμό, αναμένοντας περισσότερα επιστημονικά στοιχεία προτού αποφανθεί για το θέμα. Οπως σημείωσε πάντως χθες ο επικεφαλής για τη στρατηγική εμβολιασμού του ΕΜΑ, Μάρκο Καβαλέρι, τα δεδομένα καθίστανται σαφέστερα για όσους μπορεί να μην ανταποκρίνονται καλά στον εμβολιασμό, όπως ηλικιωμένοι ή άνθρωποι με σοβαρά εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Υπενθύμισε ότι ο ΕΜΑ αξιολογεί την αίτηση για χρήση ενισχυτικής δόσης του εμβολίου των Pfizer/BioNTech έξι μήνες μετά τη δεύτερη δόση σε άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω. Η απόφαση αναμένεται μέσα στις επόμενες βδομάδες. Ο οργανισμός παρακολουθεί στενά και την παραλλαγή Μι, που ίσως είναι πιο ανησυχητική λόγω πιθανού κινδύνου ανοσολογικής διαφυγής, δηλαδή αντίστασης στα εμβόλια.