Mε προεδρικό διάταγμα διορίστηκαν επισήμως ως επικεφαλής της Αρχής για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος (Αρχής Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες) ο Χαράλαμπος Βουρλιώτης, με αναπληρωτή τον Παναγιώτη Καραγιάννη. Και οι δύο ανώτατοι εισαγγελικοί λειτουργοί είχαν μόλις συνταξιοδοτηθεί αλλά χάρη σε ειδική τροπολογία Νόμου, που πρόσφατα ψήφισε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, οι επικεφαλής της Αρχής μπορούν να είναι πλέον συνταξιοδοτημένοι δικαστικοί λειτουργοί.
«Ο υπουργός Κώστας Τσιάρας απόρησε γιατί δόθηκε έμφαση από τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε αυτό το σημείο και όχι σε τόσες καλές διατάξεις του νομοσχεδίου. Κλείνοντας δε την ομιλία του, δήλωσε ότι η δυνατότητα διορισμού συνταξιούχου δικαστικού από την κυβέρνηση του επικεφαλής της Αρχής γίνεται προκειμένου να… διευρυνθεί η δεξαμενή των υποψηφίων! Ενώ, λοιπόν, ο νόμος προβλέπει ότι πρόεδρος της Αρχής ορίζεται εν ενεργεία ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός που επιλέγεται, όπως και ο αναπληρωτής του με απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, με την τροπολογία, που τελικά καταψηφίστηκε από ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, ΚΙΝ.ΑΛΛ. και ΜέΡΑ25, πρόεδρος της Αρχής θα μπορεί να οριστεί και αφυπηρετήσας «εισαγγελικός λειτουργός επί τιμή», δηλαδή συνταξιούχος.
Είναι όμως δεδομένο ότι ένας συνταξιούχος δικαστικός ασφαλώς παρέχει αντικειμενικά μικρότερες εγγυήσεις λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας, ενώ και ο τρόπος διορισμού του -χωρίς τη συμμετοχή του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου που ασφαλώς παρέχει εγγυήσεις- θα γίνεται με απόφαση των υπ. Δικαιοσύνης και Οικονομικών και με απλή γνώμη της Μόνιμης Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής» («Αρχή… εξαρτημένη»,«Εφ.Συν.», 23.4.2021). Ανεξάρτητα, λοιπόν, από τις περγαμηνές των συγκεκριμένων εισαγγελικών λειτουργών, το βέβαιο είναι ότι η κυβερνητική άλωση των «Ανεξάρτητων Αρχών» συνεχίζεται.
Κι εκεί που όλοι νόμιζαν ότι η κυβερνητική απόφαση, με την οποία ο επικεφαλής της Αρχής για το ξέπλυμα «βρόμικου» χρήματος διορίζεται πλέον κατευθείαν από την κυβέρνηση, θα καθησύχαζε κάπως το επιτελικό κράτος, αποδεικνύεται ότι γελάστηκαν!
Διότι μπορεί μεν να προσπέρασε τον σκόπελο του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, διά της μεθόδου των συνταξιούχων δικαστικών, όμως, όλα κι όλα, δεν θα μπορούσε να τους δώσει και το δικαίωμα να επιβάλλουν και πρόστιμα!
Ο νέος Νόμος 4816/2021, που ψηφίστηκε αρχές Ιουλίου [«Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας – Τροποποίηση του ν. 4557/2018 – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου, επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και άλλες επείγουσες διατάξεις»], μπορεί μεν να προβλέπει πλέον διοικητική κύρωση και για τα νομικά πρόσωπα, όταν κάποιο από τα βασικά αδικήματα που έχουν σχέση με «βρόμικο» χρήμα τελείται προς όφελος ή για λογαριασμό νομικού προσώπου, αυτή όμως δεν θα επιβάλλεται από δικαστική αλλά από διοικητική αρχή, ενώ το ενδεχόμενο πρόστιμο μειώνεται δραστικά.
Συγκεκριμένα: α) «το ακριβές ποσό του προστίμου ορίζεται κατ’ ελάχιστον στο διπλάσιο του ποσού του κέρδους που προήλθε από την παράβαση εφόσον το κέρδος μπορεί να προσδιοριστεί, είτε εφόσον δεν μπορεί να προσδιοριστεί, σε ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ». Αν ληφθεί υπόψη ότι στις περισσότερες μεγάλες υποθέσεις διαφθοράς δεν είναι δυνατός από την αρχή της διαδικασίας διερεύνησης ο προσδιορισμός της ζημιάς (βλ. π.χ. υποθέσεις SIEMENS, NOVARTIS κ.λπ.), καταλαβαίνει κανείς ότι ουσιαστικά έτσι μειώνεται το δυνητικό πρόστιμο από τα 10 εκατ. στο 1 εκατ. ευρώ.
β) Αρμόδιος για την επιβολή του προστίμου είναι ο προϊστάμενος της αρμόδιας Επιχειρησιακής Διεύθυνσης του ΣΔΟΕ, το οποίο λειτουργεί πλέον ως Διεύθυνση του υπουργείου Οικονομικών, τελεί δηλαδή υπό πλήρη διοικητικό – πολιτικό έλεγχο. Η επιβολή του προστίμου δεν γίνεται ούτε από την Ανεξάρτητη Αρχή (Αρχή για το ξέπλυμα χρήματος) ούτε, όπως θα έπρεπε, από την αρμόδια δικαστική αρχή που διερευνά την υπόθεση.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στη χώρα μας δεν έχει υπάρξει καμία επιβολή διοικητικού προστίμου σε νομικό πρόσωπο σε σχέση με την προαναφερόμενη νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και τα προβλεπόμενα βασικά αδικήματα. Η μόνη απόπειρα να επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο ήταν ύστερα από παραγγελία του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Χάρη Καστανίδη, αναφορικά με την υπόθεση Siemens, το οποίο όμως δεν προχώρησε, κατόπιν σύναψης διακανονισμού (settlement) της εταιρείας με το ΥΠΟΙΚ, ο οποίος επικυρώθηκε από το ελληνικό Κοινοβούλιο.
