Αυθαίρετη, νομικά έωλη και αντίθετη με το ελληνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο είναι η ΚΥΑ που βαφτίζει την Τουρκία ασφαλή τρίτη χώρα για πρόσφυγες από τη Συρία, το Αφγανιστάν, το Μπανγκλαντές, το Πακιστάν και τη Σομαλία, προκειμένου να στερηθεί η μεγάλη πλειονότητα των προσφύγων στη χώρα μας τη δυνατότητα να εξεταστεί η αίτησή τους για άσυλο στην Ελλάδα και να υποχρεωθούν να απελαθούν στην Τουρκία.
Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγουν οι οργανώσεις HIAS και Equal Rights Beyond Borders, οι οποίες κατάφεραν να γνωστοποιηθεί με εισαγγελική παραγγελία η μέχρι σήμερα μυστική εισήγηση του διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου, Μάριου Καλέα, στην οποία βασίζεται η περιβόητη ΚΥΑ του υπουργού Μετανάστευσης Νότη Μηταράκη και του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη στις 7 Ιουνίου.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν ότι η εισήγηση περιέχει στοιχεία που οδηγούν στο αντίθετο συμπέρασμα, δηλαδή ότι η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα για τις πέντε εθνικότητες, και ζητούν την ανάκληση της ΚΥΑ.
Στα μέσα Ιουνίου, οι δυο οργανώσεις κατέθεσαν αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα ζητώντας αντίγραφο της εισήγησης, προκειμένου να μπορέσουν να αμφισβητήσουν νομικά την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας στην περίπτωση προσφύγων τους οποίους εκπροσωπούσαν νομικά, μιας οικογένειας Σύρων και ενός Σομαλού. Οι πρόσφυγες αυτοί είχαν κληθεί σε συνέντευξη όχι για να εξεταστεί επί της ουσίας το αίτημά τους για άσυλο, να αποδείξουν δηλαδή ότι κινδυνεύουν στη χώρα τους και δικαιούνται προστασία στην Ελλάδα, αλλά για να αποδείξουν γιατί δεν είναι ασφαλές γι’ αυτούς να απελαθούν στην Τουρκία και να υποβάλουν εκεί αίτημα ασύλου.
Ο διοικητής της Υπηρεσίας Ασύλου απέρριψε την αίτηση πρόσβασης στην εισήγηση, με το εμφανώς παράδοξο επιχείρημα ότι οι πρόσφυγες δεν είχαν έννομο συμφέρον να γνωρίζουν γιατί χαρακτηρίζεται ασφαλής τρίτη χώρα η Τουρκία για πρόσφυγες της εθνικότητάς τους.
Απέρριψε επίσης με το ίδιο παράδοξο επιχείρημα το αίτημα πρόσβασης που υπέβαλε η HIAS, εκπροσωπώντας οικογένεια Αφγανών της οποίας είχε απορριφθεί ως απαράδεκτο το αίτημα ασύλου με το σκεπτικό ότι γι’ αυτήν είναι ασφαλής τρίτη χώρα η Τουρκία.
Στις 15 Ιουλίου, η Εισαγγελία Αθηνών εξέδωσε εισαγγελική παραγγελία στην Υπηρεσία Ασύλου να δώσει αντίγραφο της εισήγησης στη HIAS, αναγνωρίζοντας το έννομο συμφέρον των εντολέων της οργάνωσης να γνωρίζουν το περιεχόμενό της. Είναι αποκαλυπτικό το περιεχόμενο της εισήγησης του κ. Καλέα, ο οποίος είχε πρόσφατα τοποθετηθεί στη θέση του διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου με σπουδές άσχετες με τη νομική επιστήμη, διαδεχόμενος επιστήμονες με υψηλή εξειδίκευση και εμπειρία στο διεθνές και προσφυγικό δίκαιο:
«Σε αντίθεση με το Αρθρο 86 (3) του Ελληνικού Νόμου περί Διεθνούς Προστασίας και άλλες διατάξεις 4636/2019, η εν λόγω “Εισήγηση” είναι απλώς μια συλλογή πηγών πληροφόρησης για την Τουρκία και δεν εμπεριέχει κανένα απολύτως νομικό σκεπτικό σχετικά με το γιατί αυτές οι πηγές οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία είναι μια ασφαλής τρίτη χώρα για τους αιτούντες άσυλο από τις συγκεκριμένες πέντε χώρες. Στην πραγματικότητα, οι πηγές που αναφέρονται στην “Εισήγηση” φαίνεται μάλλον να τεκμηριώνουν το αντίθετο συμπέρασμα […] Αυτό που είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η “Εισήγηση” δεν αναφέρεται στην τελευταία έκθεση της EASO για την Τουρκία, η οποία επίσης δεν ήταν δημόσια, και η οποία φαίνεται να υποδεικνύει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρηθεί “ασφαλής τρίτη χώρα”», σημειώνουν οι οργανώσεις.
