Ο σκοπός δικαιούται να χαρακτηριστεί ιερός: αφορά την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος ενός όμορφου προαστίου της Αθήνας και την ποιότητα ζωής των κατοίκων του – και όχι μόνο. Η επίτευξή του συνεπάγεται την αναμέτρηση με έναν… Γολιάθ: την Εκκλησία της Ελλάδος. Ομως η… σφεντόνα του Δαβίδ έχει έναν πραγματικό βράχο νομικών και τεχνικών επιχειρημάτων και συσπειρώνει ολόκληρη την τοπική κοινωνία.
Ομόφωνα το δημοτικό συμβούλιο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης αποφάσισε το βράδυ της περασμένης Τετάρτης να προχωρήσει στην εκ νέου ρυμοτομική απαλλοτρίωση ακινήτων της περιοχής της Βουλιαγμένης, έκτασης 288,77 στρεμμάτων, «με φερόμενη ιδιοκτήτρια την Εκκλησία της Ελλάδος», όπως τονίζει επανειλημμένα η δημοτική αρχή του Γρ. Κωνσταντέλλου, αμφισβητώντας ευθέως την κυριότητα της Εκκλησίας πάνω στα ακίνητα.
Ο δήμος κάνει λόγο για μια ιστορική απόφαση για την αποτροπή ενός κύματος άναρχης δόμησης που θα αλλοίωνε μια και για πάντα τη σημερινή φυσιογνωμία της πόλης. Αποκλειστικός στόχος της βούλησης της πόλης, σύμφωνα με τον δήμο, είναι να επανέλθει το –ανατραπέν σήμερα– περιβαλλοντικό ισοζύγιο στην ισορροπία του 1951, οπότε εγκρίθηκε το πρώτο ρυμοτομικό σχέδιο της Βουλιαγμένης. Στη διάρκεια των χρόνων που ακολούθησαν «η Εκκλησία έχει λάβει πολύ περισσότερα από όσα δικαιούται», υπογραμμίζει με κάθε αφορμή ο δήμαρχος.
Ανέκαθεν οι διαθέσεις της Εκκλησίας για τα ακίνητα-φιλέτα της Βουλιαγμένης ήταν επεκτατικές. Πρόσφατα, κορυφώθηκαν με μια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος που εξέδωσε η Εκκλησιαστική Κεντρική Υπηρεσία Οικονομικών της Εκκλησίας της Ελλάδος, καλώντας κεφαλαιούχους ιδιώτες να αξιοποιήσουν ή να αγοράσουν κατάφυτες εκτάσεις, περίπου 190 στρεμμάτων, που είναι πολεοδομικά αρρύθμιστες, δηλαδή δεν έχουν καθοριστεί οικοδομικές γραμμές, χρήσεις γης και όροι δόμησης.
Συμβόλαιο του 1951
Τα συγκεκριμένα ακίνητα είχαν δεσμευτεί σε προηγούμενες δεκαετίες από παλαιότερες αυτοδιοικητικές αρχές. Ομως δεν απαλλοτριώθηκαν λόγω υψηλού κόστους και οι δεσμεύσεις ανακλήθηκαν το 2004. Τώρα, ο δήμος αποφάσισε την επανεπιβολή ρυμοτομικών απαλλοτριώσεων χωρίς την καταβολή αποζημιώσεων. Οπως τόνισε ο δήμαρχος στην εισήγησή του προς το δημοτικό συμβούλιο, «η Εκκλησία έχει ήδη αποζημιωθεί για τις απαλλοτριώσεις σε είδος, δηλαδή σε γη, και μάλιστα πολλαπλάσιας αξίας».
Τα επιχειρήματα του δήμου στηρίζονται στη συμβολαιογραφική πράξη του 1951 μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου, Εκκλησίας και Εκκλησιαστικού Ορφανοτροφείου Βουλιαγμένης – γνωστή ως «σύμβαση Κατσαφαρόπουλου», όπως ήταν το όνομα του συμβολαιογράφου. Κυρώθηκε με Βασιλικό Διάταγμα του 1951 και κατένειμε 3.031 στρέμματα της περιοχής ως εξής: α) 1.120 στρ. (37%) οικοδομήσιμοι χώροι, β) 903 στρ. (30%) κοινόχρηστοι χώροι, γ) 1.008 στρ. (33%) κοινόχρηστοι ελεύθερης δόμησης χώροι.
Ομως με διαδοχικές τροποποιήσεις που πρόσφεραν νέους οικοδομήσιμους χώρους στην Εκκλησία –σύμφωνα πάντα με όσα ειπώθηκαν στο δημοτικό συμβούλιο– σε βάρος των κοινόχρηστων και ελεύθερων από δόμηση χώρων, το ισοζύγιο άλλαξε. Σήμερα, οι οικοδομήσιμοι χώροι υπολογίζονται σε 1.393,68 στρ. (46% – ποσοστό που θα αυξηθεί στο 55% αν γίνουν αποδεκτά τα εκκρεμή αιτήματα της Εκκλησίας για αποχαρακτηρισμούς) και οι ελεύθεροι χώροι σε 463,71 στρ. (15%).
Συμπερασματικά, η Εκκλησία «απέκτησε οικοδομήσιμους χώρους 544,29 στρ. επιπλέον της αρχικής ένταξης», αναφέρει το πρακτικό της απόφασης του δημοτικού συμβουλίου. Με την απαλλοτρίωση 288,77 στρεμμάτων, «πάλι προκύπτει έλλειμμα κοινόχρηστων χώρων της τάξεως των 255,52 στρ., κατά προσέγγιση, τα οποία αποτελούν επί του παρόντος οικοδομήσιμες εκτάσεις φερόμενης ιδιοκτησίας της Εκκλησίας της Ελλάδος», περιγράφει το πρακτικό.
Σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ο δήμαρχος εξήγησε ότι με βάση το υφιστάμενο πλαίσιο η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου πρέπει να σταλεί στο υπουργείο Περιβάλλοντος και αυτό να την εγκρίνει ή να την απορρίψει εντός τριών μηνών. Αν απορριφθεί έστω και διά της σιωπής –δηλαδή το υπουργείο δεν βγάλει απόφαση εντός του προβλεπόμενου τριμήνου– ο δήμος έχει δυνατότητα προσφυγής, η οποία σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντέλλο «θα γίνει κατευθείαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας», ενδεχομένως και σε «υπερεθνικά όργανα», δηλαδή σε ευρωπαϊκά δικαστήρια. Πάντως το υπουργείο είναι ήδη ενήμερο για την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, σύμφωνα με τον δήμαρχο.
Η δημοτική αρχή έχει ξεκαθαρίσει ότι οι κινήσεις της διαδέχονται μια τεχνική και νομική προετοιμασία πέντε ετών με τη συμμετοχή κορυφαίων πανεπιστημιακών μηχανικών και νομικών. Η επεξεργασία της εισήγησης που εγκρίθηκε ομόφωνα έγινε από την καθηγήτρια Διοικητικού Δικαίου και Δικαίου Περιβάλλοντος στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, Γλυκερία Σιούτη, σύμφωνα με την οποία η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου «επιβάλλεται από τη νομολογία του ΣτΕ» και, παρότι είναι μια πολιτική απόφαση, ταυτόχρονα «εκπληρώνει συνταγματικές υποχρεώσεις των δημοτικών αρχών».
Δημοψήφισμα
Στη συνέντευξη Τύπου ο δήμαρχος ενημέρωσε ότι τον χειμώνα «θα ζητήσουμε να τοποθετηθεί ο τοπικός πληθυσμός δημοψηφισματικά για τα εκκλησιαστικά, ώστε το νομικό και τεχνικό μας οπλοστάσιο να ενισχυθεί και πολιτικά». Αίσθηση προκαλούν οι αναφορές του για «απειλή» (όρος που χρησιμοποίησε στο δημοτικό συμβούλιο) ή «παραίνεση» (όρος που χρησιμοποίησε στη συνέντευξη Τύπου) που δέχτηκε από εκκλησιαστικούς παράγοντες, περί παρέμβασής τους στις επόμενες δημοτικές εκλογές «για να ρυθμίσουν τα θέματά τους». «Δεν την έχω λάβει υπόψη μου», είπε ο κ. Κωνσταντέλλος, εξηγώντας ότι αποκαλύπτει το περιστατικό καθώς «έγινε ενώπιον κόσμου».
Η ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ελήφθη με 30 υπέρ και 2 λευκά των Ιωάννας-Νικολίτσας Δόγκα και Νατ. Πέτροβιτς, συμβούλων της παράταξης «Κύμα Ενωμένων Πολιτών», ο επικεφαλής της οποίας (Δημ. Δαβάκης) απουσίαζε από την τηλεδιάσκεψη. Από πλευράς αριστερών παρατάξεων, η εισήγηση του δημάρχου στηρίχτηκε από τη «Ριζοσπαστική Κίνηση Πολιτών», με τον Θ. Ματόπουλο να τονίζει την ανάγκη κινητοποίησης των πολιτών ώστε η Εκκλησία «να καταλάβει την οργή του κόσμου», αλλά και τη «Λαϊκή Συσπείρωση», με τον ο Κ. Πασακυριάκο να προειδοποιεί: «Πρέπει η μάχη να φτάσει μέχρι τέλους κι όχι να καταλήξουμε να παζαρεύουμε και να το εμφανίσουμε σαν επιτυχία. Θηρία υπάρχουν κι άλλα τριγύρω, όχι μόνο η Εκκλησία».
