«Μα τι θα αλλάξει για την κοπέλα που δολοφονήθηκε αν το ονομάσουμε γυναικοκτονία; Νισάφι με αυτό τον όρο. Ανθρωποκτονία το λέμε», επέμενε η καρδιακή μου φίλη, καθώς πίναμε μια μπίρα, βαριά φορτισμένες από το νωπό ακόμη φονικό των Γλυκών Νερών. Δεν υπάρχει γυναικοκτονία, διατεινόταν την επομένη άλλος φίλος, αλλά «κοινωνικός κανιβαλισμός». Πλάι στη χλεύη του κυρίαρχου –ντε φάκτο ανδροκρατικού– λόγου για τον όρο γυναικοκτονία, ο οποίος αντιμετωπίζεται σαν μια βερμπαλιστική φωνασκία του γυναικείου κινήματος, διατυπώνονται από άλλες πλευρές ποικίλων αποχρώσεων ενστάσεις για το δόκιμο του όρου.
Οι λέξεις ήταν πάντα υπηρέτες των σκέψεων, αλληλένδετες με αυτές, αφού και χωρίς γλώσσα είναι κυριολεκτικά α-διανόητος ο κόσμος. Υπήρξαν πάντα κατοικία των ατομικών και συλλογικών ευαισθησιών, όσων πραγμάτων κι εννοιών αναγνωρίζονταν ως στοιχεία που κάνουν τον κόσμο να έχει νόημα –άλλα άχρονα, άλλα ιστορικώς προσδιορισμένα. Ονοματίζοντας τα πράγματα, τα φέρνουμε από το σκοτάδι στο φως της συνείδησης. Ο,τι δεν κατονομάζεται είναι σαν να μην υπάρχει.
Μη αποδεχόμενοι το σημαίνον γυναικοκτονία, ουσιαστικά δεν αναγνωρίζουμε την αλήθεια και τη βαρύτητα του σχετικού σημαινόμενου, ότι δηλαδή διαπράττονται φόνοι αποκλειστικά στη βάση εξουσιαστικής, κακοποιητικής, ιδιοκτησιακής σχέσης ανδρών προς γυναίκες. Αρνούμενοι τη λέξη, ακυρώνουμε το γεγονός με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του. Στεγάζοντας μια κατηγορία έμφυλων εγκλημάτων στο κέλυφος ενός γενικού όρου που σημαίνει την αφαίρεση ανθρώπινης ζωής, επιλέγουμε να εξαφανίζουμε μια πραγματικότητα. Πώς; Αποσιωπώντας την ουσία αυτών των εγκλημάτων κι αφήνοντάς τα να χαθούν μέσα στο χυλό γενικότητας του όρου ανθρωποκτονία.
Μόνο στην Ιταλία, υπολογίζεται ότι την τελευταία εικοσαετία 2.000 παιδιά ορφάνεψαν επειδή η μητέρα τους φονεύτηκε από τον πατέρα τους. Μόνο μπροστά στα νούμερα –γνωστά στους μελετητές αλλά άγνωστα ή ασαφή στο μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας–, μπροστά στη μακρά λίστα με τα ονόματα των θανάσιμα κακοποιημένων γυναικών, που ξεθωριάζουν στη μνήμη με το πέρασμα του χρόνου, μπορεί να αντιληφθεί κανείς τι σημασία έχει η χρήση του όρου γυναικοκτονία, έναντι της γενικότητας της ανθρωποκτονίας.
Αναρωτιέμαι, μάλιστα, πόσο η γενικότητα, ακριβώς, του όρου ανθρωποκτονία συμβάλλει στο να σκορπίσουν από τη μνήμη και τη συνείδηση όλοι αυτοί φόνοι, πόσο δηλαδή η γλώσσα εκτός από ερμηνεία της πραγματικότητας είναι και παράγοντας που καθορίζει τη μνήμη.
Ο γυναίκες που σκοτώνονται από έναν άνδρα του οικείου τους περιβάλλοντος δεν σκοτώνονται στη βάση της γενικής ιδιότητάς τους ως ανθρώπων, αλλά στη βάση αποκλειστικά του φύλου τους, των ρητών και κυρίως άρρητων σχέσεων των φύλων μέσα στην πατριαρχία. Αν δεν το πούμε αυτό με το όνομά του, επιλέγουμε να σταθούμε στη γενικότητα της αναντίρρητης αξίας της ανθρώπινης ζωής και όχι στο πώς μια ιδιοκτησιακή αντίληψη για τη γυναικεία ζωή οδηγεί στην αφαίρεσή της.
Αλλάζουν οι λέξεις τον κόσμο; Τον κόσμο καθ’ εαυτόν όχι, αλλάζουν όμως το πώς τον αντιλαμβανόμαστε κι αυτό είναι εκ των ων ουκ άνευ εργαλείο για την αλλαγή του. Οι λέξεις είναι εντολές.
* Καλλιτέχνις, ακτιβίστρια
