«Στον εμπορικό τομέα Ελλάδα και Τουρκία δεν έχουμε διαφορές»

Στις πέντε ώρες που πέρασε στη Θράκη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν παρέλειψε να επισκεφτεί τον τάφο του πάλαι ποτέ βουλευτή Ροδόπης Αχμέτ Σαδίκ, στον οποίο κατέθεσε στεφάνι και ύστερα από μια προσευχή φύτεψε δίπλα ένα πλατάνι. Σύμβολο αντοχής στον χρόνο, όπως αντέχουν και οι διαμάχες των δύο χωρών για πάγια διμερή ζητήματα σαν τη μουσουλμανική μειονότητα, με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου να τη χαρακτηρίζει τουρκική προκαλώντας την αντίδραση της ελληνικής πλευράς.

Ομως σε αυτήν ακριβώς την περιοχή, πέρα από τις διαμάχες σε επίπεδο υψηλής πολιτικής, στον χρόνο έχουν αντέξει εδώ και αιώνες και συμβιώνουν αρμονικά χριστιανοί και μουσουλμάνοι αποτελώντας τον μοχλό των οικονομικών συνεργασιών μεταξύ των δύο κρατών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που ενσαρκώνει αυτή τη συμβίωση είναι και ο γιος του Αχμέτ Σαδίκ, ο 41χρονος Λεβέντ Σαδίκ, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί ο κορυφαίος εισαγωγέας βαμβακιού στην Τουρκία, ενώ παράλληλα λειτουργεί στη γενέτειρά του, την Κομοτηνή, μια μεγάλη επιχείρηση εξαγωγής ελληνικού κερασιού σε ολόκληρο τον πλανήτη με τζίρο που ξεπερνά τα 3 εκατ. ευρώ.

Η «Εφ.Συν.» λίγες μέρες μετά την επίσκεψη Τσαβούσογλου συνάντησε από κοντά τον Λεβέντ Σαδίκ, που κατέχει και τον τίτλο του εκπροσώπου της Ελλάδας στο Παγκόσμιο Επιχειρηματικό Συμβούλιο, και συζήτησε μαζί του τις οικονομικές διαστάσεις της συνεργασίας των δύο χωρών. Ο ίδιος δεν σχολιάζει ή αναλύει δημοσίως ζητήματα πολιτικής, επιλέγοντας να κρατά για τον εαυτό του τον τίτλο του επιχειρηματία.

• Σε πολιτικό επίπεδο διαφαίνεται ότι οδεύουμε σε μια νέα φάση μείωσης της έντασης μεταξύ των δύο χωρών. Καθώς αναμφίβολα η οικονομία παίζει ρόλο σε αυτό, θεωρείτε ότι αναδεικνύονται καινούργιες προοπτικές συνεργασίας μεταξύ τους;

Εμείς ως επιχειρηματίες δεν περιμένουμε, δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Πάντα όταν υπάρχει ένταση στεναχωριόμαστε και οι μεν και οι δε, γιατί δεν βοηθάει το κλίμα. Στις δικές μας επιχειρήσεις εμείς συνεχίσαμε να δουλεύουμε ασταμάτητα, όπως και οι εξαγωγείς από την Τουρκία.

Οι πτώσεις τζίρου ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία δεν σχετίζονται με την ένταση στην περιοχή, αλλά με την πανδημία. Δεν έχω ακούσει από κανέναν επιχειρηματία και φίλο μου στην Τουρκία ή στην Ελλάδα να λέει ότι επειδή θύμωσαν οι πολιτικοί εμείς σταματάμε τη συνεργασία. Αυτό δεν γίνεται στον επιχειρηματικό κόσμο.

● Ποιοι είναι οι τομείς στην οικονομία που θεωρείτε ότι στο προσεχές μέλλον θα απασχολήσουν περισσότερο τη διμερή επιχειρηματική συνεργασία με το δεδομένο πως ο τουρισμός μπορεί να αντιμετωπίσει δυσκολίες λόγω της υγειονομικής κρίσης;

Εναν χρόνο πίσω όταν ξεκίνησε η πανδημία και τα lockdown, είδαμε ότι η τροφή είναι το παν, η ενέργεια είναι το παν. Ο τουρισμός δυστυχώς αιμορραγεί σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή. Εχουμε δίπλα μας μια τεράστια αγορά, όπως είναι η Τουρκία, φυσικότατα και τα Βαλκάνια. Εχοντας μια επιχείρηση στημένη στην Ελλάδα αυτό που σκέφτομαι είναι τι μπορώ να πουλήσω στον γείτονά μου, ποιες ελλείψεις έχει. Οι κρατικοί φορείς αγοράζουν σιτάρι, ρύζι και λάδια και αυτά είναι στον αγροτικό τομέα.

Πρέπει να κάνουμε ένα πλάνο, ειδικότερα στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, γιατί η υπόλοιπη Ελλάδα είναι καλύτερα σε παραγωγή, ώστε να μην είναι μόνο σκοπός η εσωτερική κατανάλωση, να εξάγουμε και στην Τουρκία αλλά και σε άλλα κράτη. Το σλόγκαν μου είναι «double T», Tourism και Tarmine, tarmine σημαίνει αγροτικός τομέας στα τούρκικα. Γιατί η Ελλάδα ταΐζει όλα τα Βαλκάνια, ταΐζει ένα πολύ μεγάλο μέρος της Ευρώπης, αλλά μπορεί να ταΐσει και την Τουρκία σε ορισμένα είδη.

Η Ελλάδα παγκοσμίως είναι γνωστή για τις υπηρεσίες που παρέχει στον τουρισμό, με την ωραία θάλασσα και όλα τα υπόλοιπα, αλλά απέναντι είναι και η Τουρκία. Ερχομαι και λέω γιατί δεν τη μοιραζόμαστε αυτήν την πίτα η Ελλάδα και η Τουρκία, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερο όφελος, να έρχεται και στην Ελλάδα και στην Τουρκία ο τουρίστας; Αυτό πιστεύω ότι την προηγούμενη εβδομάδα συζητήθηκε.

● Εχετε δώσει συγκεκριμένες προτάσεις για να ξεπεραστούν προβλήματα που εμποδίζουν τη συνεργασία των δύο χωρών;

Αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι… το τελωνείο των Κήπων. Πρέπει να μεγαλώσει γιατί έρχονται πάρα πολλά φορτηγά, υπάρχει πολύ μεγάλη κινητικότητα και δυστυχώς ζορίζονται εκεί πέρα και οι υπάλληλοι της Ελλάδας και αυτό μας στενοχωρεί βαθιά, επίσης από την άλλη δεν μπορούνε να περάσουν ούτε ατομικά.

● Τι εννοείτε δεν μπορούν να περάσουν; Χωρίς αυτοκίνητο, πεζοί;

Οχι, τα αμάξια με τα φορτηγά μπαίνουν στην ίδια λωρίδα. Πριν από κάποια χρόνια είχε υπογραφεί να γίνει και η δεύτερη γέφυρα, ώστε να χωρίσουμε τα φορτηγά, το εμπόριο με τον τουρισμό. Αυτό πρέπει να γίνει πολύ σύντομα γιατί και από την άλλη πλευρά το τούρκικο τελωνείο μεγαλώνει και αυτό ειδικότερα στις παραδόσεις των εμπορευμάτων μάς δυσκολεύει.

• Πρόκειται για κοινές διαπιστώσεις της ελληνικής και της τουρκικής πλευράς;

Ναι, στον εμπορικό τομέα δεν έχουμε διαφορές. Εμείς προσπαθούμε να ανοίξουμε την πόρτα για τον επιχειρηματία, ώστε να μπορεί να κάνει τη δουλειά του πιο εύκολα. Αυτός είναι ο ρόλος μας. Και προσπαθούμε πάρα πολύ και είμαι τυχερός που έχω έναν τόσο θετικό counter partner, συνεργάτη στην Ελλάδα. Ηδη δυστυχώς έχουν καταστραφεί πάρα πολλές εταιρείες σε όλο τον πλανήτη. Δεν μπορούμε να τους σταματήσουμε και να τους μπλοκάρουμε και με τη γραφειοκρατία. Είναι απάνθρωπο, πρέπει όλοι να δουλέψουμε από εδώ και πέρα παραπάνω γιατί έχουμε χάσει έναν ολόκληρο χρόνο και αυτός ο χρόνος μάς έχει κοστίσει πολλά χρόνια. Και τώρα πρέπει ξανά να σηκώσουμε τα μανίκια και να δουλέψουμε πολύ σκληρά. Μέρα-νύχτα, γιατί έχουμε χάσει όλοι.

● Οταν είχε επισκεφτεί την Κομοτηνή ο υφυπουργός Εξωτερικών, ο κ. Κιράν, είχε δηλώσει πως η μειονότητα εδώ στη Θράκη και η μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη δημιουργούν μια γέφυρα φιλίας. Αν θυμάμαι καλά, και εσείς προτρέπατε άλλους μειονοτικούς επιχειρηματίες να έρθουν, όπως εσείς, να επενδύσουν στη Θράκη. Βλέπετε τα επόμενα χρόνια να μπορεί να δημιουργηθεί ένας επιχειρηματικός σχηματισμός μειονοτικών από τις δύο χώρες που θα βοηθήσουν και την ανάπτυξη της Θράκης;

Θα χαρώ πάρα πολύ να το δω, θα είμαι ο πρώτος που θα επενδύσει, γιατί πρέπει να γίνουμε παράδειγμα. Οι πολιτικοί τα βλέπουν διαφορετικά, εγώ το βλέπω ανθρώπινα. Δεν έχουμε καμία διαφορά. Να δουλέψουμε, να επενδύσουμε, να δώσουμε ψωμί στους ανθρώπους, να δώσουμε έργα, να κάνουμε μεγαλύτερες δουλειές. Αυτό το μοντέλο πρέπει να υιοθετηθεί. Είναι το πιο εύκολο πράγμα του κόσμου να μαλώσουμε. Το πιο δύσκολο είναι να καθίσουμε στο τραπέζι, μέρα-νύχτα, να δουλέψουμε.

Για παράδειγμα, εγώ έχω εταιρεία στην Τουρκία με ελληνικά κεφάλαια γιατί έχω ελληνικό διαβατήριο. Πουλώντας ελληνικό βαμβάκι σε όλο τον κόσμο και ειδικότερα στην Τουρκία έχω δημιουργήσει κάποια -πώς να το πω;- περιουσία. Γύρισα και έκανα επένδυση στην Κομοτηνή, στον τόπο που γεννήθηκα. Αυτό νομίζω πως αν το σκεφτούμε είναι το πιο σωστό πράγμα που μπορεί ένας άνθρωπος να κάνει στον τόπο που έχει γεννηθεί.

● Γνωρίζετε αν υπάρχουν και άλλοι μειονοτικοί επιχειρηματίες που ακολουθούν το παράδειγμά σας;

Η τσέπη είναι κρυφή. Δεν ξέρουμε ποιος και τι μπορεί να κάνει. Θα χαιρόμουν πάρα πολύ να βοηθήσω και τους Τούρκους επιχειρηματίες που θα έρθουν να κάνουν επένδυση στην Ελλάδα και τους Ελληνες επενδυτές που θέλουν να κάνουν οτιδήποτε στην Τουρκία. Είμαι πολύ ανοιχτός σε όλα αυτά. Απλώς να είναι ένα σωστό project και να μην κοκκινίσει το πρόσωπό μας.

● Εχετε επενδύσει σε μια μεγάλη μονάδα επεξεργασίας και τυποποίησης κερασιών στην Κομοτηνή, η οποία -σε ακόμα ένα παράδειγμα αρμονικής συμβίωσης- στελεχώνεται από χριστιανούς και μουσουλμάνους, έτσι δεν είναι;

Φυσικότατα. Εδώ δεν χωρίζουμε ανθρώπους. Οποιος είναι καλός μένει, όποιος δεν είναι, φεύγει. Είναι η αρχή των πάντων. Εγώ δεν κοιτάζω εθνικότητα, δεν κοιτάζω θρησκεία. Εγώ κοιτάζω πρώτα πρώτα να είναι τίμιος ή τίμια, να έχει όρεξη να δουλέψει, να έχει το θάρρος να πάρει ευθύνες και δεν με ενδιαφέρει τι είναι. Είτε Ελληνας, είτε Τούρκος είσαι, είτε μουσουλμάνος, δεν με ενδιαφέρει. Οπως δεν με ενδιαφέρει και τι λένε για μένα, γιατί εγώ ξέρω τι κάνω. Αυτό είναι το μυστικό του Λεβέντ. Ξέρω τι κάνω, ξέρω τα επόμενα χρόνια τι θα κάνω, δεν ξέρω πότε θα πεθάνω. Στόχος μου είναι να δουλεύω πολύ λιγότερο μετά τα 45, έχω άλλα 4 χρόνια.

Θα δουλέψω μέρα-νύχτα αλλά μετά όλο το σύστημα σε όλες μου τις εταιρείες θα διοικείται από σοβαρούς, μορφωμένους, άξιους και θαρραλέους ανθρώπους. Κι εγώ θα κοιτάξω να κάνω σκι με τους φίλους μου, να πηγαίνω στη θάλασσα, αλλά θα βοηθάω. Θέλω να κάνω ένα ίδρυμα ώστε να βοηθάω παιδιά, άτομα με αναπηρία.